Trình Quốc hội thí điểm cơ chế thu hồi tài sản không qua kết tội - Thanh Niên

Viện trưởng Viện KSND tối cao trình Quốc hội dự án nghị quyết thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.

Sáng 18.10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2 Quốc hội, Viện trưởng Viện KSND tối cao Nguyễn Huy Tiến trình dự án Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.

Theo nội dung tờ trình, việc thu hồi tài sản tại Việt Nam hiện nay phải trên cơ sở bản án, quyết định của TAND khi xét xử, giải quyết vụ án hình sự.

Gần đây, việc thu hồi tài sản trong các vụ án kinh tế, tham nhũng có chuyển biến tích cực, số tiền, tài sản thu hồi cao hơn so với nhiều năm trước.

Song thực tế vẫn còn nhiều hạn chế, vướng mắc. Tỷ lệ thu hồi tài sản thấp so với số tài sản thuộc diện phải thu hồi; thời gian thu hồi chậm, tài sản phải thu hồi còn thất thoát, lãng phí.

Nguyên nhân do việc thu hồi chỉ được thực hiện dựa trên bản án, quyết định đã có hiệu lực của TAND, chưa có cơ chế thu hồi tài sản liên quan đến tội phạm trước khi có bản án, quyết định có hiệu lực của tòa.

Cạnh đó, giá trị tài sản được kê biên, phong tỏa, thu giữ, tạm giữ để bảo đảm thi hành án thấp hơn so với số tiền, tài sản phải thu hồi. Chưa kể tài sản do phạm tội mà có đã bị chuyển dịch, tẩu tán, trong khi pháp luật chưa quy định biện pháp cụ thể để truy tìm tài sản của người phải thi hành án bị che giấu nguồn gốc.

Để giải quyết, Viện KSND tối cao đề xuất thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, thông qua thủ tục Viện KSND khởi kiện hoặc yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự.

TAND là cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định việc thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.

Theo dự thảo, những vụ án dự kiến được áp dụng cơ chế trên là về các tội phạm: rửa tiền, xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ.

Cơ chế này được thực hiện độc lập với trình tự, thủ tục truy cứu trách nhiệm hình sự với người bị buộc tội và không áp dụng với trường hợp pháp nhân thương mại phạm tội.

Nghị quyết dự kiến có hiệu lực thi hành từ 1.3.2027, được thực hiện trong 2 năm; không áp dụng với những hành vi phạm tội xảy ra trước 0 giờ ngày 1.3.2027.

Tán thành thí điểm trong 2 năm

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban nhất trí về sự cần thiết ban hành nghị quyết.

Việc này nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế và thực tiễn của Việt Nam về việc thu hồi tài sản liên quan đến tội phạm bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự.

Cơ quan thẩm tra cũng đánh giá nội dung dự thảo nghị quyết bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất với hệ thống pháp luật, tương thích với điều ước quốc tế; bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đồng thời, tán thành về hiệu lực thi hành như dự thảo nghị quyết, bởi thí điểm trong 2 năm là đúng với kết luận của cấp có thẩm quyền.

Viện KSND tối cao cho biết, giai đoạn 2021 - 2025, tổng số tiền đã áp dụng biện pháp bảo đảm để thu hồi trong các vụ việc, vụ án tham nhũng, chức vụ, kinh tế liên quan đến chức vụ là hơn 74.769 tỉ đồng.

Công tác thi hành án dân sự thu hồi được hơn 109.626 tỉ đồng đối với 28.636 việc. Một số vụ án tham nhũng, kinh tế thu hồi đạt tỷ lệ cao; đặc biệt có vụ thu hồi đạt 100% như vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Tân Hoàng Minh.