Bộ GD&ĐT đang nghiên cứu điều chỉnh cách bố trí điểm thi theo hướng tăng cường trộn thí sinh của các trường khác nhau tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027. Giải pháp này được kỳ vọng góp phần bảo đảm tính công bằng và khách quan của kỳ thi.
Theo các chuyên gia, giáo viên, để việc trộn thí sinh thực sự phát huy hiệu quả, cần kết hợp với giám sát độc lập, kiểm soát chặt trách nhiệm cán bộ coi thi và tính toán điều kiện tổ chức tại từng địa phương.
Trộn thí sinh để tăng tính khách quan
TS Hoàng Ngọc Vinh - nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GD&ĐT), cho rằng việc trộn thí sinh giữa các trường là giải pháp cần thiết để hạn chế nguy cơ gian lận.
Khi học sinh cùng trường, quen biết nhau tập trung tại một điểm thi, khả năng trao đổi, hỗ trợ nhau trong phòng thi có thể lớn hơn. Việc bố trí thí sinh từ nhiều trường sẽ góp phần hạn chế nguy cơ trao đổi bài và các hành vi gian lận, tạo thêm điều kiện giám sát khách quan.
Ông lưu ý không nên kỳ vọng quá nhiều vào biện pháp đơn lẻ. Nhìn từ những sai phạm vừa qua, đặc biệt là vụ việc tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang, gian lận không chỉ xuất phát từ thí sinh mà còn có sự tham gia của những người có trách nhiệm tổ chức thi.
Vì vậy, bên cạnh việc bố trí thí sinh từ nhiều trường, cần kiểm soát chặt trách nhiệm của người tổ chức thi, ngăn ngừa hành vi tiếp tay cho gian lận.
Về kỹ thuật tổ chức, phương án này hoàn toàn có thể thực hiện. Hà Nội là một trong những địa phương có kinh nghiệm bố trí thí sinh từ nhiều trường tại cùng điểm thi. Với những nơi có mật độ trường học cao, giao thông thuận tiện, việc sắp xếp theo cụm trường không quá phức tạp.
(Ảnh minh họa)
Tuy nhiên, khó khăn nằm ở những địa phương có địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông khó khăn, nhất là vùng núi, vùng sâu, vùng xa.
“Nếu học sinh phải di chuyển hàng chục cây số, thậm chí thuê chỗ ở để dự thi chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu trộn thí sinh, chi phí và áp lực đối với gia đình sẽ tăng lên. Số lượng thí sinh giữa các trường không đồng đều, việc bố trí phòng thi còn phải tính đến tổ hợp các môn tự chọn”, ông nói.
Vị chuyên gia đề xuất không nên hiểu trộn thí sinh là xáo trộn học sinh trên phạm vi toàn tỉnh, mà có thể tổ chức theo những cụm trường gần nhau, bảo đảm điều kiện đi lại thuận lợi và an toàn. Những nơi không đủ điều kiện cần có phương án khác, đồng thời tăng cường giám sát và giải trình rõ lý do.
TS Hoàng Ngọc Vinh cũng nêu phương án các địa phương sử dụng phần mềm để phân bổ thí sinh khách quan, ngẫu nhiên trong những cụm trường phù hợp; đồng thời công khai nguyên tắc sắp xếp nhằm tránh sự can thiệp chủ quan. Việc phân công cán bộ coi thi cũng cần được kiểm soát chặt chẽ, hạn chế giáo viên coi thi học sinh trường mình, tăng cường giám sát độc lập và kiểm tra chéo giữa các địa phương, đơn vị.
Ông kiến nghị Bộ GD&ĐT đánh giá tác động của phương án trước khi áp dụng rộng rãi, đặc biệt về chi phí đi lại, điều kiện tổ chức và những khó khăn đối với thí sinh vùng xa.
Tăng cường giám sát chéo, nâng cao trách nhiệm cán bộ coi thi
Từ kinh nghiệm tổ chức thi tại địa phương, ông Nguyễn Tân, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Huế, cho rằng cần nhìn nhận đúng nguyên nhân gian lận để lựa chọn giải pháp phù hợp.
Trước đây, khi chưa triển khai phong trào “Hai không” (Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục), Huế đã tổ chức đưa thí sinh về thành phố dự thi và sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái. Sau này, khi học sinh được dự thi tại trường mình, phương thức tổ chức thay đổi.
Ông cho rằng vấn đề không đơn thuần là trộn hay không trộn thí sinh, mà quan trọng là xác định nguyên nhân gốc rễ của tiêu cực thi cử để có giải pháp đúng và trúng.
Theo Giám đốc Sở GD&ĐT TP Huế, kinh nghiệm tổ chức kỳ thi tuyển sinh lớp 10 những năm gần đây tại địa phương cho thấy vai trò quan trọng của việc bố trí cán bộ coi thi độc lập và giám sát chéo.
Cụ thể, Huế không bố trí giáo viên ở vùng có học sinh dự thi tham gia coi thi; hiệu trưởng trường THPT được bố trí làm trưởng điểm thi. Mỗi phòng thi có một giáo viên THCS và một giáo viên THPT cùng làm nhiệm vụ coi thi nhằm giám sát lẫn nhau. Học sinh vẫn làm bài thi bình thường, trong khi việc tổ chức và giám sát được thực hiện theo cơ chế kiểm tra chéo.
Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT 2026. (Ảnh minh họa: Minh Đức)
Cùng quan điểm cần kết hợp nhiều biện pháp, một thầy giáo ở Ba Đình, Hà Nội, cho rằng trộn thí sinh là giải pháp cần thiết để ngăn ngừa tiêu cực nhưng không thể thay thế trách nhiệm của cán bộ làm nhiệm vụ trong kỳ thi. Các trường hợp vi phạm cần được xử lý nghiêm để răn đe, ngăn ngừa.
Các thầy cô tin tưởng, nhiều giải pháp tăng cường giám sát, phòng ngừa gian lận không chỉ góp phần bảo đảm công bằng trong kỳ thi tốt nghiệp THPT mà còn nâng cao độ tin cậy của kết quả thi, tạo cơ sở để đánh giá đúng năng lực thí sinh.
“Tôi kỳ vọng, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027 sẽ có bước chuyển biến mạnh mẽ về tính nghiêm túc và minh bạch. Với các giải pháp kết hợp nhằm hướng tới kỳ thi tốt nghiệp THPT, tuyển sinh đại học nghiêm túc”, thạc sĩ Nguyễn Quý - giáo viên Toán tại Hà Nội chia sẻ.
Bộ GD&ĐT thông tin, bên cạnh phương án trộn thí sinh, Bộ đang nghiên cứu bổ sung camera giám sát tại phòng thi và khu vực thi, sử dụng máy quét cầm tay, thiết bị kiểm tra an ninh. Dữ liệu camera được lưu trữ, quản lý theo quy định, phục vụ hậu kiểm, xác minh khi xuất hiện dấu hiệu bất thường hoặc thông tin tố giác.
Việc kết hợp trộn thí sinh, giám sát bằng công nghệ, kiểm tra chéo và nâng cao trách nhiệm của cán bộ tổ chức thi được kỳ vọng tạo thêm “nhiều lớp bảo vệ” cho kỳ thi tốt nghiệp THPT. Mục tiêu không chỉ là hạn chế cơ hội gian lận giữa thí sinh mà còn ngăn ngừa sự can thiệp từ những người có trách nhiệm, bảo đảm quyền lợi và sự công bằng trong kỳ thi.