Thông qua mô hình đồng quản lý, người dân vừa chủ động giữ gìn nguồn cá đồng, vừa khai thác hợp lý để tăng thu nhập và đón khách tham quan, trải nghiệm, đạt doanh thu hàng trăm triệu đồng mỗi vụ.
Trữ cá đồng mùa nước nổi, thu hàng trăm triệu đồng
Ngày 29-9, Tuổi Trẻ theo chân một đoàn du khách đến tham quan mô hình trữ cá đồng mùa nước nổi tại Tổ cộng đồng Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái Quyết Tiến. Đây là mô hình trữ cá mùa nước nổi hiệu quả kinh tế cao. Sản lượng cá đồng năm ngoái thu hoạch khoảng 5 tấn. Trừ hết chi phí, nông dân còn lợi nhuận khoảng 180 triệu đồng.
Đặc biệt, tận dụng lợi thế cảnh quan miền Tây mùa nước nổi, tổ cộng đồng còn tổ chức các hoạt động tham quan, trải nghiệm cho du khách, thu về thêm khoảng 75 triệu đồng/năm.
Ông Nguyễn Minh Tuấn - Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái Quyết Tiến - cho biết mô hình đồng quản lý trữ cá đồng mùa nước nổi diện tích trên toàn ô bao khoảng 467ha. Ngoài bảo vệ và khai thác nguồn lợi thủy sản, tổ cộng đồng đón khách trải nghiệm chài cá, xúc ụ lươn.
"Tình hình nước năm nay đúng theo dự báo thấp hơn 30cm. Tuy nhiên lượng cá theo chúng tôi quan sát cũng khả quan, cá nhỏ về nhiều", ông Tuấn nói.
Mô hình trữ cá đồng thuộc dự án "Nâng cao năng lực quản lý, tạo sinh kế người dân tham gia mô hình đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản gắn với phát triển du lịch", do Hội nông dân tỉnh Đồng Tháp triển khai thực hiện, có sự tài trợ của Quỹ Môi trường toàn cầu.
Dự án được triển khai từ tháng 6-2025 đến tháng 9-2026 tại các xã phường tỉnh Đồng Tháp. Qua đó thành lập 5 tổ cộng đồng quản lý hơn 3.162ha mặt nước, tổng kinh phí gần 1,7 tỉ đồng từ nguồn tài trợ và địa phương đối ứng.
Nông dân dỡ lọp cá - Ảnh: ĐẶNG TUYẾT
Khai thác cá đồng thông minh
Qua hơn 1 năm cộng đồng chung tay bảo vệ nguồn lợi thủy sản, ngoài đem lại giá trị kinh tế, du lịch, kết quả khảo sát cho thấy sản lượng thủy sản tại các khu vực quản lý tăng khoảng 1,5 lần, trong khi số loài thủy sản quý hiếm, trước đây ít xuất hiện, tăng thêm khoảng 5 - 7 loài.
Ông Lê Hà Luân - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp - đánh giá việc đánh bắt thủy sản là ngành nghề truyền thống, tuy vậy môi trường ngày càng thay đổi, công cụ đánh bắt ngày càng hiện đại nên việc đánh bắt thiếu ý thức (đánh bắt tận diệt) sẽ gây hại cho nguồn thủy sản.
Dù không thiếu thủy sản, nhưng khu vực thiếu sự đánh bắt thông minh, chưa tối ưu hóa trong khai thác nguồn lợi thiên nhiên. Do vậy, mô hình cộng đồng quản lý khai thác có kế hoạch, có ý thức rất quan trọng nhằm giải quyết câu chuyện cạn kiệt nguồn lợi thủy sản.
"Dự án đồng quản lý nguồn lợi thủy sản, cụ thể triển khai 5 mô hình ở các địa bàn khác nhau nhằm thực hiện bảo tồn, giữ để khai thác hiệu quả, hướng đến khai thác bền vững có kế hoạch. Cùng với đó, có mô hình được kết hợp với mô hình sinh thái khác hay gắn với du lịch là những điểm sáng có thể nhân rộng", ông Luân nói.
Khu vực đầu nguồn tỉnh Đồng Tháp, mùa nước nổi thường đến sớm, người dân nơi đây ngoài đánh bắt thủy sản còn tận dụng làm du lịch trải nghiệm, cộng đồng cùng làm du lịch, đa dạng sinh kế mùa nước nổi.
Giữa mùa nước nổi ở Đồng Tháp, những cánh đồng ngập nước không chỉ mang đến cảnh sắc miền Tây quen thuộc mà còn mở ra sinh kế mới cho người dân. Tại Tổ cộng đồng Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái Quyết Tiến, bà con cùng trữ cá đồng, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và đón khách đến trải nghiệm. Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ ngày 29-9, cách làm này vừa giúp khai thác nguồn cá có kế hoạch, vừa đem lại doanh thu hàng trăm triệu đồng mỗi vụ.
Năm ngoái, mô hình thu hoạch khoảng 5 tấn cá đồng, sau khi trừ chi phí, người dân còn lợi nhuận khoảng 180 triệu đồng. Tổ cộng đồng còn tận dụng cảnh quan mùa nước nổi để tổ chức hoạt động tham quan, trải nghiệm, mang về thêm khoảng 75 triệu đồng mỗi năm. Du khách có thể theo chân người dân ra đồng, thử chài cá hoặc xúc ụ lươn, qua đó tìm hiểu sinh kế gắn với môi trường tự nhiên.
Ông Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái Quyết Tiến, cho biết diện tích toàn ô bao của mô hình đồng quản lý đạt hơn 467ha. Bên cạnh bảo vệ và khai thác thủy sản, tổ cộng đồng tổ chức hoạt động trải nghiệm, giúp khách trực tiếp tham gia những công việc quen thuộc của người dân. Theo quan sát của ông Tuấn, mực nước năm nay thấp hơn dự báo 30cm, nhưng lượng cá có triển vọng khả quan và cá nhỏ xuất hiện nhiều.
Mô hình trữ cá đồng là một phần của dự án nâng cao năng lực quản lý, tạo sinh kế cho người dân tham gia đồng quản lý bảo vệ thủy sản gắn với phát triển du lịch. Hội Nông dân tỉnh Đồng Tháp triển khai dự án, với sự tài trợ của Quỹ Môi trường toàn cầu, từ tháng 6-2025 đến tháng 9-2026. Dự án được thực hiện tại các xã, phường trong tỉnh, hướng đến kết hợp gìn giữ nguồn lợi thiên nhiên với cải thiện thu nhập cộng đồng.
Trong khuôn khổ dự án, năm tổ cộng đồng được thành lập để quản lý hơn 3.162ha mặt nước, với tổng kinh phí gần 1,7 tỉ đồng. Nguồn kinh phí này đến từ khoản tài trợ và phần đối ứng của địa phương, phục vụ các hoạt động quản lý tại những địa bàn khác nhau. Qua hơn một năm cộng đồng chung tay bảo vệ thủy sản, kết quả khảo sát cho thấy sản lượng tại khu vực quản lý tăng khoảng 1,5 lần.
Khảo sát cũng ghi nhận số loài thủy sản quý hiếm, vốn trước đây ít xuất hiện, tăng thêm khoảng 5 đến 7 loài trong các khu vực nói trên. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân nhận định đánh bắt thủy sản là nghề truyền thống, nhưng môi trường và công cụ khai thác đang thay đổi. Ông lưu ý việc đánh bắt thiếu ý thức, nhất là cách làm tận diệt, có thể gây hại cho nguồn thủy sản và làm suy giảm sinh kế lâu dài.
Theo ông Luân, vấn đề không đơn giản là thiếu thủy sản, mà còn nằm ở việc khai thác chưa thông minh và chưa tối ưu nguồn lợi thiên nhiên. Vì vậy, cộng đồng cùng quản lý, đánh bắt có kế hoạch và có ý thức là hướng đi quan trọng để hạn chế tình trạng cạn kiệt. Năm mô hình được triển khai ở các địa bàn khác nhau nhằm bảo tồn nguồn lợi, đồng thời tạo điều kiện khai thác hiệu quả và bền vững.
Ông Luân cho biết những mô hình kết hợp bảo vệ thủy sản với sinh thái hoặc du lịch là điểm sáng có thể nhân rộng. Tại Đồng Tháp, du khách mùa nước nổi còn có thể đổ dớn, hái bông điên điển và ngắm đồng sen, bên cạnh những trải nghiệm trên đồng. Khi người dân cùng làm du lịch và quản lý nguồn cá, mùa nước nổi vừa giữ được nét sinh hoạt miền Tây, vừa mở thêm cơ hội tăng thu nhập.
Trải nghiệm mùa nước nổi Đồng Tháp: Du khách ra đồng đổ dớn, hái bông điên điển, ngắm đồng sen