Trụ sở ngân hàng từng bị ví như… nhà tù

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Trụ sở Ngân hàng Đông Dương ở Hà Nội từng khiến báo Pháp đùa rằng hàng trăm người có thể trú ẩn khi có biến. Trên mái là 20 vòm tròn như "khay trứng ánh sáng".

Năm 1930, tòa nhà Ngân hàng Đông Dương ở Hà Nội (nay là trụ sở Ngân hàng Nhà nước VN, 49 Lý Thái Tổ) còn đang xây dựng. Tuần báo Thức tỉnh kinh tế Đông Dương bằng tiếng Pháp đã ví công trình như một pháo đài bất khả xâm phạm, chẳng khác ngục Bastille - pháo đài từng được dùng làm nhà tù ở Paris.

Công trình đồ sộ đến mức khó tin nên tờ báo còn châm biếm rằng nếu xảy ra biến động, vài trăm người Pháp sống quanh khu vực có thể chạy vào đây trú ẩn, vì thành Hà Nội ở quá xa. Theo ghi chép của nhà báo Jean Joly, tầng hầm giữ vàng, tiền giấy có những bức tường bê tông cốt thép dày, cửa lớn với song sắt nặng nề, trông chẳng khác nhà tù.

Trụ sở ngân hàng từng bị ví như… nhà tù- Ảnh 1. — Trên mái có 20 vòm tròn lấy sáng cho đại sảnh

Chi nhánh Ngân hàng Đông Dương ở Hà Nội hoạt động từ năm 1887, ban đầu đặt trong một ngôi nhà thuê. Đến năm 1931, trụ sở hiện nay mới khánh thành. KTS Félix Dumail có phương án ban đầu theo phong cách Tân cổ điển. Công trình hoàn thiện mang diện mạo Art Deco - trào lưu thịnh hành thời bấy giờ và KTS Georges Trouvé được ghi nhận tham gia thiết kế mặt đứng. Cửa kính lùi sâu, cửa cuốn gỗ, mái đua rộng và tường hoa gió giúp thích ứng với khí hậu nhiệt đới.

Trụ sở ngân hàng từng bị ví như… nhà tù- Ảnh 2. — Lối vào đại sảnh uy nghi

Đại sảnh được trang trí cầu kỳ với các cột đá cẩm thạch từ Thanh Hóa. Báo chí thời đó ghi nhận sàn nhà được khảm từ khoảng 120 tấn đá cẩm thạch nhỏ nhiều màu nhập từ Pháp và Ý. Nhìn từ ảnh vệ tinh, 20 vòm tròn lấy sáng xếp thành lưới 4 cột x 5 hàng, đưa ánh sáng tự nhiên xuống đại sảnh.

Trụ sở ngân hàng từng bị ví như… nhà tù- Ảnh 3. — Lối vào chính với bộ cửa sắt kính đúc tinh xảo, nổi bật cùng các chi tiết trang trí đậm chất Art Deco

Năm 1954, Ngân hàng Quốc gia VN tiếp quản tòa nhà. Năm 1961, cơ quan này đổi tên thành Ngân hàng Nhà nước VN.

Trụ sở ngân hàng từng bị ví như… nhà tù- Ảnh 4. — Mặt tiền tòa nhà giống một chú đại bàng uy nghi đang sải cánh

Từ năm 1965, tầng hầm từng là nơi giữ Quỹ ngoại tệ đặc biệt mang mật danh B29. Tiền được niêm phong, đóng trong hòm sắt, rồi bàn giao cho các chuyến vận chuyển theo đường Trường Sơn, tàu không số hoặc đường ngoại giao để chi viện chiến trường miền Nam.

Trụ sở ngân hàng từng bị ví như… nhà tù- Ảnh 5. — Ngân hàng Nhà nước lúc lập đông

Trụ sở ngân hàng từng bị ví như… nhà tù- Ảnh 6. — Ngân hàng Nhà nước VN từng là Ngân hàng Đông Dương thời Pháp thuộc

Trụ sở ngân hàng từng bị ví như… nhà tù- Ảnh 7. — Ngày thu đầy nắng

Khánh thành năm 1931 tại số 49 Lý Thái Tổ, trụ sở Ngân hàng Đông Dương từng khiến tuần báo Thức tỉnh kinh tế Đông Dương ví như ngục Bastille bởi quy mô phòng thủ kiên cố. Khu tầng hầm chứa vàng và tiền giấy sở hữu hệ thống tường bê tông cốt thép dày đặc cùng cổng sắt nặng nề, tạo ấn tượng đồ sộ như một pháo đài bất khả xâm phạm. Công trình mang phong cách Art Deco do kiến trúc sư Félix Dumail khởi thảo và kiến trúc sư Georges Trouvé tham gia thiết kế mặt đứng. Không gian đại sảnh gây ấn tượng mạnh nhờ hàng cột đá cẩm thạch Thanh Hóa cùng mặt sàn khảm 120 tấn đá cẩm thạch nhập từ Pháp và Ý. Điểm nhấn trên mái là hệ thống 20 vòm tròn bố trí theo lưới 4x5, giúp dẫn ánh sáng tự nhiên xuống toàn bộ khu vực trung tâm. Năm 1954, Ngân hàng Quốc gia Việt Nam tiếp quản tòa nhà trước khi chính thức đổi tên thành Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vào năm 1961. Từ năm 1965, tầng hầm kiên cố này trở thành nơi lưu giữ Quỹ ngoại tệ đặc biệt mang mật danh B29. Nguồn lực tài chính tại đây được bảo mật nghiêm ngặt trong các hòm sắt, phục vụ nhiệm vụ chi viện cho chiến trường miền Nam qua đường Trường Sơn và những chuyến tàu không số.