Trục vớt cổ vật rồi giao nộp cho bảo tàng, lão nông được tặng bằng khen

Ngày 27/9, Văn phòng UBND tỉnh Quảng Ngãi thông tin Chủ tịch UBND tỉnh đã quyết định tặng bằng khen cho ông Dương Đình Lục, 67 tuổi, ở xã Vạn Tường. Phần thưởng ghi nhận việc ông phát hiện, bảo quản rồi giao nộp một cổ vật đặc biệt, được xác định là tượng thần khỉ Hanuman, cho cơ quan chuyên môn. Câu chuyện về người nông dân này bắt đầu từ một chuyến ra biển câu cá, nhưng kết thúc bằng sự trân trọng của ngành văn hóa cùng chính quyền địa phương. Theo Dân Trí, năm 2021, trong lúc câu cá ngoài biển, ông Lục bất ngờ phát hiện một vật thể hình tượng khỉ nằm chìm dưới lớp cát. Vị trí phát hiện cách bờ khoảng 50m, dưới độ sâu khoảng 4m, khiến việc đưa hiện vật lên bờ trở thành công việc không đơn giản. Bức tượng rất nặng, buộc ông phải huy động người thân, đồng thời thuê xe cẩu để trục vớt rồi đưa cổ vật về nhà bảo quản. Sau khi đưa tượng lên bờ, ông Lục nhận được đề nghị mua lại từ một số người, nhưng người nông dân này quyết định không bán hiện vật. Ông giữ cổ vật trong thời gian tiếp theo, chờ cơ quan chức năng có điều kiện tiếp nhận, nghiên cứu và xác định giá trị lịch sử, văn hóa. Đến năm 2023, ông chủ động giao nộp tượng cho Bảo tàng tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi để phục vụ nghiên cứu và trưng bày lâu dài. Kết quả giám định của Bảo tàng tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi xác định bức tượng có niên đại vào khoảng thế kỷ XI-XII. Chi tiết này cho thấy hiện vật không chỉ có giá trị vật chất, mà còn gắn với một giai đoạn lịch sử lâu đời của vùng đất Quảng Ngãi. Việc ông Lục giao nộp cổ vật giúp bảo tàng có thêm tư liệu quan trọng, đồng thời mở ra cơ hội giới thiệu hiện vật tới công chúng. Dựa trên kết quả đo tuổi lớp vỏ nhuyễn thể bám trên tượng, các chuyên gia khảo cổ nhận định hiện vật có thể đã rơi xuống biển khoảng 100 năm trước. Khoảng thời gian được đề cập tương ứng với giai đoạn cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, khi bức tượng có khả năng bị cuốn khỏi nơi lưu giữ ban đầu. Tuy nhiên, nguồn thông tin chỉ nêu nhận định chuyên môn này dưới dạng khả năng, không khẳng định tuyệt đối về thời điểm tượng rơi xuống biển. Các chuyên gia cho rằng bức tượng nhiều khả năng có nguồn gốc từ phế tích tháp thuộc quần thể phế tích tháp Chánh Lộ ở Quảng Ngãi. Nhận định này tạo thêm ý nghĩa cho hiện vật, bởi tượng Hanuman có thể liên quan đến không gian văn hóa, kiến trúc và tín ngưỡng từng tồn tại tại khu vực. Sau khi được đưa về bảo tàng, cổ vật có điều kiện được bảo quản đúng cách, thay vì tiếp tục nằm dưới biển hoặc rơi vào tay người mua riêng lẻ. Trước quyết định tặng bằng khen của tỉnh, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đã có quyết định chi thưởng gần 93 triệu đồng cho ông Dương Đình Lục. Khoản tiền này dành cho việc ông giao nộp tượng thần khỉ Hanuman cho Bảo tàng tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi, thay vì giữ lại hoặc chuyển nhượng cho người khác. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi được yêu cầu thực hiện việc chi thưởng cho ông Lục trong năm 2026. Từ một phát hiện tình cờ dưới lớp cát biển, tượng thần khỉ Hanuman nay trở thành cổ vật được cơ quan chuyên môn nghiên cứu, bảo quản và dự kiến phục vụ trưng bày. Câu chuyện của ông Dương Đình Lục cho thấy ý thức tôn trọng di sản có thể giúp những hiện vật thất lạc trở lại với cộng đồng. Bằng khen của tỉnh cùng khoản thưởng gần 93 triệu đồng là sự ghi nhận dành cho hành động có trách nhiệm của người đã đưa cổ vật về đúng nơi cần thuộc về.