Trung Quốc phát triển robot phát hiện phóng xạ

Trong bối cảnh lo ngại về khủng hoảng hạt nhân gia tăng sau thảm họa động đất, sóng thần hôm 11/2, các nhà khoa học Trung Quốc đã phát triển một robot chuyên dụng. Thiết bị được thiết kế để phát hiện phóng xạ cùng những hóa chất có thể gây hại cho sức khỏe con người trong các tình huống đặc biệt. Thay vì đưa con người trực tiếp vào khu vực nguy hiểm, robot điều khiển từ xa có thể tiếp cận hiện trường, kiểm tra môi trường và truyền thông tin về người vận hành. Robot có chiều cao 88cm, trọng lượng 30kg, kích thước tương đối gọn để di chuyển giữa những không gian đổ nát hoặc chật hẹp. Dù thân hình nhỏ, thiết bị có thể leo qua mặt dốc với góc nghiêng lên đến 60 độ, một khả năng quan trọng tại khu vực bị động đất tàn phá. Robot cũng có thể lội qua nước, đi xuống cầu thang, biến hình và tiến hành đo phóng xạ trong những đống đổ nát phức tạp. Khả năng biến hình giúp robot thích nghi với nhiều địa hình khác nhau, nơi lối đi có thể bị cản trở bởi bê tông, kim loại hoặc các mảnh vỡ lớn. Khi hoạt động từ xa, robot giảm đáng kể nguy cơ phơi nhiễm cho nhân viên cứu hộ, kỹ thuật viên và những người phải đánh giá hiện trường. Thiết bị hiện vẫn đang được thử nghiệm, vì vậy các nhà nghiên cứu tiếp tục kiểm tra khả năng vận hành trong những điều kiện khắc nghiệt. Mẫu robot này có nhiều điểm tương đồng với loại thiết bị đang được sử dụng trong công tác tái thiết sau sự cố tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1. Những robot như vậy có thể đảm nhận các nhiệm vụ khảo sát ban đầu, khi mức phóng xạ hoặc hóa chất nguy hiểm khiến con người khó tiếp cận an toàn. Dữ liệu thu được từ hiện trường giúp người điều khiển hiểu rõ hơn về khu vực, từ đó hỗ trợ lựa chọn phương án xử lý phù hợp. Ông Song Aiguo, Chủ nhiệm Bộ môn Dụng cụ Khoa học Kỹ thuật thuộc Đại học Đông Nam tại Nam Kinh, cho biết robot có thể phát hiện phóng xạ và hóa chất trong những trường hợp phức tạp. Nhận định này nhấn mạnh phạm vi hoạt động rộng của thiết bị, không chỉ giới hạn ở việc đo mức phóng xạ tại một điểm cố định. Robot còn được kỳ vọng hỗ trợ nhận diện những mối nguy khó quan sát bằng mắt thường, đặc biệt trong các khu vực bị phá hủy nặng. Bên cạnh khả năng phát hiện, robot có thể xác định vị trí các nguồn phóng xạ và vật nhiễm phóng xạ nằm trong khu vực khảo sát. Thông tin về vị trí được truyền tới người điều khiển, giúp con người biết nơi cần tránh, nơi cần phong tỏa và khu vực cần xử lý tiếp. Đáng chú ý, robot còn có thể đưa vật nhiễm phóng xạ vào một hộp bằng chì của chính mình, qua đó hỗ trợ cô lập nguồn nguy hiểm. Mẫu thiết bị này là thế hệ thứ năm, được phát triển từ dòng robot do Phòng thí nghiệm Robot Cảm ứng và Kiểm soát thuộc Đại học Đông Nam ở Nam Kinh nghiên cứu. Phiên bản tiền thân của dòng robot đã được ra đời năm 2007, cho thấy chương trình phát triển đã trải qua nhiều giai đoạn cải tiến. Mỗi thế hệ tiếp theo hướng tới việc nâng cao khả năng cảm nhận, di chuyển, điều khiển từ xa và xử lý tình huống nguy hiểm. Các robot thuộc dòng này từng được sử dụng bởi lực lượng chống khủng bố trong thời gian Trung Quốc đăng cai Olympic Bắc Kinh năm 2008 và Hội chợ Thượng Hải Expo năm 2010. Những lần triển khai đó cho thấy robot không chỉ phục vụ ứng phó sự cố hạt nhân, mà còn có thể hỗ trợ bảo đảm an toàn tại các sự kiện quy mô lớn. Với mẫu thế hệ thứ năm đang thử nghiệm, Trung Quốc tiếp tục mở rộng vai trò của robot trong phát hiện phóng xạ, hóa chất và xử lý hiện trường nguy hiểm.