Trước mùa mưa bão, làng du lịch ở Quảng Trị sửa sang những căn nhà nổi theo nước lũ

Làng du lịch Tân Hóa (tỉnh Quảng Trị) được Tổ chức Du lịch thế giới (UN Tourism) vinh danh là "Làng du lịch tốt nhất thế giới" vào năm 2023, nhưng cũng là vùng rốn lũ của Quảng Trị. Từng trải qua nhiều trận lũ lịch sử nước dâng lút nóc nhà, người dân nơi này đã tìm được cách chế ngự để cùng "sống chung với lũ" an toàn những năm gần đây.

Những ngày này, nhiều gia đình ở Tân Hóa tập trung kiểm tra lại căn nhà nổi của gia đình trước khi bước vào cao điểm mùa mưa bão.

650 hộ dân có nhà phao "sống chung với lũ"

Vừa gia cố lại căn nhà nổi, ông Cao Văn Đương (thôn Cổ Liêm, làng du lịch Tân Hóa) nói trận lũ kinh hoàng năm 2010 khiến nước ngập lút mái nhiều ngôi nhà trong làng, dân phải chạy lên hang núi thoát thân. 

"Sau trận lũ đó, bà con nghĩ cách làm nhà nổi. Ban đầu chỉ là những chiếc bè, sau này làm thành nhà có mái, có vách để vừa tránh mưa vừa có thể ở khi nước lên", ông Đương kể.

Hiện nay, nhiều người dân đã dựng những căn nhà nổi khang trang, trở thành nơi sinh hoạt chính của cả gia đình. Căn nhà phao khoảng 30m2 được bà Trương Thị Anh Đào (làng du lịch Tân Hóa) sử dụng làm quán tạp hóa.

"Giờ tài sản, hàng hóa để ở nhà nổi là yên tâm. Nhờ có nhà này, mùa mưa lũ tôi vẫn buôn bán bình thường", bà Đào chia sẻ.

Theo thiết kế của người dân, phía dưới mỗi căn nhà được người dân gắn khoảng 15 - 30 thùng phuy, phân đều để tạo lực nổi. Đồ đạc bên trong nhà cũng được sắp xếp cân bằng ở bốn góc nhằm hạn chế nhà bị nghiêng khi nổi trên mặt nước. 

Điểm đặc biệt là nhà không được neo cố định bằng dây như những chiếc bè thông thường mà được giữ trong phạm vi bốn cọc ở bốn góc. Người dân Tân Hóa gọi những cọc này là cột "chừng", cao khoảng 20m. 

Khi nước dâng, căn nhà nổi theo mực nước nhưng vẫn trượt lên xuống theo bốn cọc, không bị dòng nước cuốn đi. Một số gia đình hiện đã thay những cột gỗ bằng cột sắt, có gia đình sử dụng cột điện để tăng độ chắc chắn. 

Theo ông Hoàng Thanh Bình, Phó chủ tịch UBND xã Kim Phú, hiện làng du lịch Tân Hóa có 650/722 hộ có nhà nổi chống lũ. Trong đó 100% hộ ở vùng thường xuyên ngập sâu có nhà nổi. Những căn nhà nổi đảm bảo an toàn khi nước ngập từ 2,5 - 3m. Hiện có 12 hộ gia đình kết hợp với Công ty Oxalis dùng những nhà phao này làm các homestay mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân.

Du lịch thích ứng với thời tiết

Ông Hoàng Thanh Bình, Phó chủ tịch UBND xã Kim Phú, cho biết trước đây đời sống người dân Tân Hóa chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi. Mỗi mùa mưa lũ, người dân lại phải đối mặt với nguy cơ "trắng tay", ảnh hưởng đến sinh kế.

Khi du lịch phát triển, đặc biệt là những mô hình thích ứng với điều kiện thời tiết, cuộc sống người dân có nhiều thay đổi. Nhà phao trước đây chủ yếu được sử dụng để tránh lũ, nay được tận dụng làm homestay, cửa hàng và các dịch vụ phục vụ du khách. Đây là bước ngoặt lớn biến bất lợi thiên nhiên thành sản phẩm du lịch riêng có.

"Thời gian tới, xã xác định du lịch tiếp tục là một trong những hướng phát triển quan trọng. Địa phương sẽ hướng đến mô hình du lịch thích ứng với thời tiết, có thể duy trì hoạt động trong nhiều điều kiện khác nhau nhưng vẫn phải bảo đảm an toàn cho người dân và du khách. Đặc biệt phát triển du lịch nhưng phải giữ được cảnh quan, bản sắc của Tân Hóa, hạn chế bê tông hóa và nâng cao vai trò của người dân địa phương", ông Bình chia sẻ.

Một nhóm 5 học sinh ở Quảng Trị bị sóng cuốn khi tắm biển, trong đó 4 em được cứu an toàn, 1 em tử vong.