Từ chối tăng ca, công ty có quyền đuổi việc ngay không?

Gửi tới Tuổi Trẻ, có bạn đọc chia sẻ công ty thường xuyên yêu cầu tăng ca, trong khi gần đây sức khỏe bản thân không bảo đảm nên người này không thể làm thêm giờ. "Nếu từ chối tăng ca, công ty có được cho tôi nghỉ việc không", độc giả băn khoăn.

Tương tự, một lao động khác mong biết cách thỏa thuận với doanh nghiệp đúng luật để bảo đảm quyền lợi.

Không có chuyện từ chối tăng ca thì bị cho nghỉ việc

Về việc này, Công đoàn Việt Nam nêu theo Bộ luật Lao động 2019, làm thêm giờ là thời gian làm việc ngoài giờ làm việc bình thường. Một trong những điều kiện để người sử dụng lao động bố trí làm thêm giờ là phải có sự đồng ý của người lao động.

Như vậy, doanh nghiệp có nhu cầu tăng ca không đồng nghĩa người lao động bắt buộc phải chấp nhận tăng ca trong mọi trường hợp. Song pháp luật quy định một số trường hợp đặc biệt mà người lao động không được từ chối làm thêm giờ theo yêu cầu của doanh nghiệp.

Đó là khi thực hiện lệnh động viên, huy động bảo đảm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh hoặc làm các công việc nhằm bảo vệ tính mạng con người, tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng ngừa, khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm và thảm họa.

Tuy nhiên, pháp luật loại trừ trường hợp có nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe của người lao động.

Tổ chức Công đoàn cũng khẳng định không có việc từ chối tăng ca thì bị cho nghỉ việc vì doanh nghiệp chỉ được chấm dứt hợp đồng lao động khi có căn cứ và thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định.

Làm gì khi bị yêu cầu tăng ca?

Để bảo vệ quyền lợi, người lao động cần yêu cầu công ty giải thích rõ căn cứ pháp lý của việc chấm dứt hợp đồng. "Đừng vội ký vào đơn xin nghỉ việc nếu bản thân không có nguyện vọng nghỉ", chuyên gia của Công đoàn lưu ý.

Nếu sức khỏe không bảo đảm, người lao động nên chủ động trao đổi với quản lý hoặc doanh nghiệp, đồng thời thông báo rõ lý do không thể làm thêm giờ. Nếu có giấy khám bệnh, xác nhận của cơ sở y tế hoặc các tài liệu liên quan, lao động có thể giữ lại để chứng minh khi cần.

"Điều quan trọng là không nên tự ý bỏ việc. Nếu không thể tăng ca, người lao động hãy thông báo rõ với công ty và tiếp tục thực hiện đầy đủ công việc trong thời gian làm việc bình thường theo thỏa thuận, nếu đủ sức khỏe" - chuyên gia khuyến cáo.

Trường hợp bị công ty nói "không tăng ca thì nghỉ việc", người lao động cần bình tĩnh và lưu thông tin như tin nhắn yêu cầu tăng ca, thông báo của công ty, tin nhắn/email gửi công ty về việc không thể tăng ca, quyết định cho nghỉ việc (nếu có) hoặc hợp đồng, nội quy, giấy tờ lao động liên quan.

"Nếu không hiểu rõ quyền của mình, công nhân có thể liên hệ công đoàn cơ sở, tổ chức đại diện người lao động hoặc cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn" - Công đoàn cho hay.

3 điều công nhân cần nhớ:

- Tăng ca là làm việc ngoài thời giờ làm việc bình thường. Về nguyên tắc, công ty phải có sự đồng ý của người lao động.

- Không đồng ý tăng ca không đồng nghĩa với việc công ty đương nhiên có quyền cho nghỉ việc.

- Nếu có tranh chấp, hãy giữ lại giấy tờ, tin nhắn, thông báo liên quan và liên hệ công đoàn để được hỗ trợ.

Cận Tết Nguyên đán 2026, nhiều nhà máy tăng tốc làm việc để kịp tiến độ đơn hàng. Khi guồng máy chạy hết công suất, nguy cơ tai nạn lao động cũng tăng theo, buộc doanh nghiệp và công đoàn phải phối hợp siết chặt các biện pháp an toàn…