Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030; trong đó, bảo đảm an ninh năng lượng là yêu cầu quan trọng, với tư duy chuyển từ “đủ cung” sang “an toàn-ổn định-tự chủ-bền vững.”
Nội dung này được đặt ra tại Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 với chủ đề “Năng lượng tự chủ-Mạch máu của tăng trưởng hai con số,” do Bộ Công Thương tổ chức sáng 10/11 tại Hà Nội, gắn với công bố Báo cáo An ninh năng lượng quốc gia Việt Nam.
Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026 nhận định, năm 2026 là năm hệ thống năng lượng Việt Nam chịu cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Eo biển Hormuz bị phong tỏa khoảng sáu tháng, giá dầu Brent có thời điểm lên 118,35 USD/thùng; nắng nóng lịch sử và hiện tượng El Niño đẩy phụ tải điện lên mức kỷ lục, trong khi sản lượng thủy điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh.
Trong 177 nước được Báo cáo khảo sát, tính đến ngày 9/11/2026, có 102 nước, tương đương 57,6%, gặp khó về năng lượng; chỉ 13 nước giữ được trạng thái ổn định; trong đó có Việt Nam.
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn, trong điều kiện khó khăn, Việt Nam vẫn giữ được nguồn cung điện, xăng dầu và kiểm soát giá năng lượng.
Cụ thể, điện sản xuất và nhập khẩu năm 2026 ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3%. Công suất cực đại toàn hệ thống đạt kỷ lục 57.537 MW ngày 24/6/2026, riêng miền Bắc đạt 30.248 MW, nhưng cả nước không phải cắt điện luân phiên. Điện thương phẩm 10 tháng tăng 9,84%, lần đầu ở mức xấp xỉ tốc độ tăng GDP.
Trong lĩnh vực xăng dầu, hai cơ sở lọc dầu trong nước được huy động ở mức cao; nguồn dầu thô được đa dạng hóa từ một lên hơn 10 loại. Việt Nam chưa để xảy ra thiếu hụt và chưa phải sử dụng xăng dầu dự trữ quốc gia.
Từ thực tế năm 2026, yêu cầu nâng cao năng lực tự chủ nguồn cung năng lượng được đặt ra rõ hơn, trong đó nguồn điện là một trọng tâm.
Nghị quyết số 70-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030 tổng cung năng lượng sơ cấp khoảng 150-170 triệu tấn dầu quy đổi; tổng công suất các nguồn điện khoảng 183-236 GW hoặc có thể cao hơn tùy nhu cầu hệ thống; tổng sản lượng điện khoảng 560-624 tỷ kWh. Các cơ sở lọc dầu phải đáp ứng tối thiểu 70% nhu cầu xăng dầu trong nước và dự trữ xăng dầu đạt khoảng 90 ngày nhập ròng.
Với riêng hệ thống điện, áp lực những năm tới tiếp tục gia tăng. Báo cáo cho biết nhu cầu điện năm 2027 tiếp tục tăng khoảng 10% trên nền cao của năm 2026, trong khi nguồn điện nền mới chưa kịp đưa vào vận hành. Công suất cực đại miền Bắc năm 2027 dự báo đạt 32.693-34.865 MW.
Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn cho biết, bảo đảm đủ điện cho năm 2027, năm 2028 và giai đoạn đến năm 2030 là một trong năm nhóm nội dung Bộ Công Thương tập trung thực hiện.
Các công trình nguồn, lưới bắt buộc vận hành trong năm 2027 phải có mốc quyết định, mốc tiến độ cụ thể; đồng thời thúc đẩy điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ kèm lưu trữ, nhất là tại các tỉnh phía Bắc.
Tự chủ năng lượng không chỉ được đặt ở việc phát triển thêm nguồn cung mà còn gắn với tiết kiệm năng lượng và quản lý nhu cầu phụ tải.
Theo Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026, năm 2026 là năm đầu tiên tiết kiệm năng lượng được đặt thành chỉ tiêu cụ thể, với mức tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc và tối thiểu 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng.
Về phía Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), ông Nguyễn Tài Anh, Phó Tổng giám đốc EVN cho biết, tập đoàn đang triển khai các giải pháp tiết kiệm điện, điều chỉnh phụ tải theo Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ.
Tập đoàn đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% điện năng tiêu thụ cả năm và 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng từ tháng Tư đến tháng Bảy, đặc biệt đối với khách hàng sử dụng điện từ 500.000 kWh/năm trở lên.
Theo ông Nguyễn Tài Anh, EVN cũng tiếp tục hỗ trợ khách hàng phát triển nguồn điện tự sản xuất, tự tiêu thụ, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà; đồng thời giao bổ sung chỉ tiêu đầu tư điện mặt trời mái nhà tại trụ sở, nhà xưởng của các cơ quan, đơn vị trong Tập đoàn.
Đối với công tác dự báo phụ tải, các công ty điện lực phối hợp với sở công thương thường xuyên rà soát, trao đổi với những khách hàng có quy mô phụ tải từ 5 MW trở lên dự kiến đóng điện trong năm 2027, xác định tiến độ theo từng quý để cập nhật dự báo và phương thức vận hành hệ thống điện.
Về phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng, theo thông tin EVN cung cấp, đến hết tháng 9/2026, Tổng Công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) và Tổng công ty Điện lực thành phố Hà Nội (EVNHANOI) đã đưa vào vận hành 140 MW BESS (hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin) và đang khẩn trương hoàn thành toàn bộ 805 MW được giao trong cuối năm 2026.
EVN cũng đã báo cáo Bộ Công Thương, đề xuất cập nhật Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và Kế hoạch thực hiện quy hoạch đối với các dự án BESS tại miền Bắc, gồm khoảng 80 MW trên lưới phân phối do EVNHANOI thực hiện và hai dự án lưu trữ tập trung tại Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình, Nhà máy Nhiệt điện Mông Dương 1, dự kiến vận hành trong giai đoạn 2027-2028.
Bên cạnh yêu cầu bảo đảm nguồn cung, nhu cầu vốn đầu tư và khả năng làm chủ công nghệ cũng là những vấn đề được đặt ra tại Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026.
Tại diễn đàn, chuyên gia kinh tế, Tiến sỹ Cấn Văn Lực cho biết, nhu cầu vốn đầu tư cho năng lượng giai đoạn 2026-2030 khoảng 77 tỷ USD và tổng giai đoạn từ nay đến năm 2050 khoảng 400 tỷ USD. Riêng tổng vốn cho chuyển đổi năng lượng đến năm 2050 khoảng 135 tỷ USD.
Tín dụng xanh đạt 856.000 tỷ đồng vào quý II/2026; trong đó, tín dụng năng lượng tái tạo chiếm gần 300.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, việc huy động vốn vẫn đối mặt với áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp, lệch pha kỳ hạn tín dụng ngân hàng và những vướng mắc pháp lý liên quan đến cơ chế mua bán điện trực tiếp, điện gió ngoài khơi.
Từ thực tế này, tham luận tại diễn đàn đề xuất các nhóm giải pháp về hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp, giá điện, hạ tầng truyền tải, lưu trữ, thu hút vốn quốc tế và tư nhân, đồng thời phát triển thị trường tài chính và thị trường carbon.
Ở góc độ công nghệ, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn cho biết Bộ Công Thương sẽ khuyến khích liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo để từng bước làm chủ công nghệ, thiết bị năng lượng trong nước.
Từ những kết quả của năm 2026 và các sức ép được dự báo cho giai đoạn tới, Bộ Công Thương xác định chuyển mạnh từ ứng phó sự việc sang chủ động quản trị rủi ro.
Đối với nhiên liệu, Bộ định hướng đa dạng hóa thị trường, nguồn và tuyến vận tải nhập khẩu dầu thô, LNG và than; gắn kế hoạch cung ứng nhiên liệu với phương thức vận hành hệ thống điện. Đồng thời, xây dựng lộ trình nâng mức dự trữ xăng dầu từ khoảng 60 ngày lên 90 ngày nhập ròng, phân định rõ dự trữ quốc gia, dự trữ sản xuất và tồn kho thương mại.
Đối với điện, yêu cầu đặt ra là bảo đảm đủ nguồn cung trong những năm nhu cầu tăng cao, cùng với phát triển nguồn tại chỗ, lưu trữ, lưới điện và tiết kiệm năng lượng.
Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn cho biết, Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam sẽ trở thành ấn phẩm thường niên, theo dõi việc thực hiện các chỉ tiêu của Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Cùng với Hệ thống thông tin năng lượng quốc gia dự kiến vận hành năm 2027, đây sẽ là công cụ phục vụ dự báo, cảnh báo sớm và xây dựng kịch bản điều hành.
Theo Thứ trưởng, bảo đảm an ninh năng lượng là điều kiện tiên quyết để thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030.
Các khuyến nghị tại diễn đàn sẽ được tổng hợp thành bộ khuyến nghị chính sách; trong đó, mỗi khuyến nghị xác định vấn đề, giải pháp, cơ quan chịu trách nhiệm và mốc thời gian. Kết quả thực hiện các khuyến nghị năm 2026 sẽ được đánh giá công khai tại diễn đàn năm 2027./.
(TTXVN/Vietnam+)