Dự thảo Quy chế tổ chức và hoạt động của trường THPT chuyên đề xuất đổi mới cách tổ chức lớp chuyên, tăng cường nghiên cứu khoa học, STEM/STEAM, đồng thời mở rộng cơ hội để học sinh tiếp cận môi trường giáo dục đại học. Trong ảnh: Học sinh Trường phổ thông Năng khiếu (Đại học Quốc gia TP.HCM) - Ảnh: PTNK
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa có công văn gửi các sở giáo dục và đào tạo, một số trường đại học lấy ý kiến lần 3 đối với dự thảo thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường THPT chuyên, thay thế quy chế hiện hành.
Lớp chuyên theo ba khối, học sinh được chọn môn chuyên sâu
Theo bộ, dự thảo được hoàn thiện theo hướng đổi mới căn bản mục tiêu, mô hình tổ chức và hoạt động của trường chuyên, với bốn nội dung thay đổi lớn, tác động trực tiếp đến công tác tuyển sinh, tổ chức dạy học và quản lý nhà trường.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là định vị lại mục tiêu của trường chuyên theo hướng phát hiện, ươm tạo tài năng gắn với phát triển toàn diện và định hướng nghề nghiệp sớm.
Theo đó, hoạt động giáo dục được tổ chức theo ba tầng gồm giáo dục toàn diện theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, giáo dục nâng cao theo khối chuyên và giáo dục chuyên sâu theo môn học, kết hợp các dự án học tập liên môn, liên ngành.
Về tổ chức lớp học, thay vì tổ chức theo từng môn chuyên như quy định hiện hành, dự thảo đề xuất chia thành ba khối chuyên gồm khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và ngoại ngữ.
Đáng chú ý, học sinh đăng ký môn học chuyên sâu vào cuối học kỳ I lớp 10, sau khi được học tập, trải nghiệm và tư vấn. Điều này tạo thêm thời gian để học sinh nhận diện năng lực, sở trường trước khi lựa chọn hướng học tập chuyên sâu.
Tuyển sinh theo khối, không xác định chỉ tiêu từng môn chuyên
Thay đổi thứ hai liên quan trực tiếp đến phương thức tuyển sinh. Dự thảo đề xuất tuyển sinh theo khối chuyên, áp dụng một phương thức chung cho mỗi khối và không xác định chỉ tiêu riêng theo từng môn chuyên.
Theo quy chế hiện hành, lớp chuyên được tổ chức theo chín môn học gồm ngữ văn, lịch sử, địa lý, ngoại ngữ, toán, tin học, vật lý, hóa học và sinh học. Cơ quan quản lý trường chuyên quyết định số môn và số lớp chuyên đối với từng môn.
Nếu đề xuất mới được thông qua, cách xác định chỉ tiêu và tổ chức tuyển sinh sẽ thay đổi đáng kể, dự kiến áp dụng mô hình tuyển sinh mới từ năm học 2027-2028.
Bộ đề nghị các đơn vị góp ý về mục đích, ý nghĩa và phương án tuyển sinh theo khối chuyên, trong đó có môn thi, cấu trúc bài thi, khả năng đánh giá năng lực đọc hiểu và tổ chức bài thi đánh giá năng lực phù hợp với định hướng nghề nghiệp.
Tăng hợp tác với đại học, cơ sở nghiên cứu
Nội dung thay đổi thứ ba là tăng cường hợp tác giữa trường chuyên với các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở nghiên cứu.
Theo định hướng của dự thảo, hiệu quả hoạt động của trường chuyên sẽ được đánh giá thông qua tỉ lệ học sinh tiếp tục học các ngành khoa học, kỹ thuật, công nghệ, toán học và các chương trình đào tạo tài năng.
Đây là hướng tiếp cận nhằm gắn kết hoạt động giáo dục ở trường chuyên với nhu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời tăng cường liên thông giữa giáo dục phổ thông và giáo dục đại học.
Do những thay đổi trên tác động trực tiếp đến công tác tuyển sinh, tổ chức dạy học và quản lý trường chuyên, bộ đề nghị đánh giá những khó khăn, vướng mắc có thể phát sinh, đồng thời đề xuất lộ trình và giải pháp chuyển tiếp để khi thông tư có hiệu lực không gây xáo trộn hoạt động quản lý và dạy học.
Bộ cũng yêu cầu các sở giáo dục và đào tạo, trường đại học có trường chuyên tổ chức lấy ý kiến cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh về định hướng đổi mới. Các góp ý tập trung vào việc tổ chức lớp không chuyên, lựa chọn môn học chuyên sâu, triển khai dự án học tập liên môn, liên ngành và khả năng hợp tác với các cơ sở giáo dục đại học, nghiên cứu trên địa bàn.
Hơn 1.500 chuyên gia hỗ trợ học sinh tham gia cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc giaHơn 1.500 chuyên gia, trong đó có hơn 300 giáo sư, phó giáo sư và hơn 800 tiến sĩ, đăng ký tư vấn, hướng dẫn học sinh thực hiện các dự án tại Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia năm học 2026-2027.