Từ giả danh công an đến 'bắt cóc online': Sinh viên cần nhớ '5 không' để tránh

Những ngày đầu năm học 2026 - 2027, Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM phối hợp Ban Thanh niên Công an TP.HCM và Phòng PX03 tổ chức chuỗi chuyên đề “Hành trang tân sinh viên”. Chương trình cung cấp kiến thức thiết thực về an toàn, an ninh, giúp sinh viên nhận diện nguy cơ có thể xuất hiện trong học tập, sinh hoạt và sử dụng thiết bị điện tử hằng ngày. Theo nội dung được Thanh Niên đăng tải, phần hướng dẫn về “nguyên tắc 5 không” nhận được sự quan tâm đặc biệt từ sinh viên tham dự chương trình. Đại úy Nguyễn Xuân Toàn, cán bộ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP.HCM, cảnh báo nhiều thủ đoạn lừa đảo đang diễn ra trên mạng. Các đối tượng có thể giả danh cán bộ công an, giả mạo thông tin ngân hàng, tiếp cận qua mạng xã hội, lừa đảo tình cảm hoặc gửi những đường link giả mạo. Một thủ đoạn nguy hiểm khác là “bắt cóc online”, trong đó nạn nhân bị dẫn dắt bằng thông tin đe dọa, khiến hoảng loạn rồi làm theo yêu cầu của người lạ. Đại úy Toàn khuyến cáo sinh viên cần giữ bình tĩnh trước tình huống bất thường, bởi tâm lý sợ hãi thường khiến người nghe mất khả năng kiểm tra và quyết định tỉnh táo. “Nguyên tắc 5 không” gồm không nghe, không nói, không thấy, không sợ hãi, không làm theo yêu cầu, nhằm ngăn nạn nhân bị thao túng trong thời điểm hoang mang. Trong lĩnh vực phòng, chống ma túy, trung úy Trần Quan Thiện, cán bộ Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về ma túy, Công an TP.HCM, chỉ ra nhiều cách lôi kéo người trẻ. Đối tượng xấu có thể tiếp cận, làm quen, cho tiền, tạo vẻ thân thiện, xây dựng sự gần gũi, gây dựng niềm tin rồi sử dụng tình cảm hoặc vật chất để dụ dỗ. Một số thủ đoạn khác gồm cho thử ma túy, dùng lời kích động, bí mật bỏ ma túy vào đồ uống hoặc cưỡng ép nạn nhân sử dụng trong những hoàn cảnh khó đề phòng. Sinh viên cũng có thể bị lợi dụng qua lời nhờ mang, xách, gửi đồ hộ, hoặc bị rủ đến sinh nhật, sự kiện văn hóa rồi lôi kéo khi không còn tỉnh táo. Các đối tượng còn đánh vào lòng tham bằng lời quảng cáo rằng buôn bán ma túy nhẹ nhàng, dễ kiếm tiền, qua đó che giấu hậu quả nghiêm trọng và nguy cơ pháp lý. Để tự bảo vệ, sinh viên cần hiểu tác hại ma túy, nắm quy định pháp luật, cảnh giác với đồ ăn thức uống được mời và giữ bản lĩnh trong mọi cuộc vui. Trung úy Thiện cũng lưu ý người trẻ phải làm chủ bản thân tại các buổi sinh nhật, sự kiện văn hóa, hoạt động giải trí, đồng thời tránh xa môi trường liên quan tệ nạn. Khi phát hiện hành vi phạm tội về ma túy, sinh viên cần tố giác, không hoang mang hoặc lo sợ, bình tĩnh xử lý và chủ động đoạn tuyệt với ma túy. Chuyên đề còn trang bị kiến thức phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, với phần chia sẻ của đại úy Trần Chung Anh thuộc lực lượng Công an TP.HCM. Những nguyên nhân cháy thường gặp được nhắc đến gồm sự cố điện, cắm quá nhiều thiết bị vào một ổ, sử dụng thiết bị kém chất lượng và bất cẩn khi đun nấu. Nguy cơ cũng có thể xuất phát từ gas, pin lithium-ion và việc hút thuốc thiếu cẩn trọng, những yếu tố đòi hỏi sinh viên chủ động kiểm tra trong không gian sống. Khi phát hiện cháy, sinh viên cần nhanh chóng báo hiệu cho người xung quanh, tìm cách hạn chế cháy lan và giữ bình tĩnh trong suốt quá trình thoát nạn. Lối thoát nên được lựa chọn theo biển chỉ dẫn hoặc hướng dẫn từ hệ thống thông báo, thay vì chạy theo đám đông hoặc quay lại lấy tài sản cá nhân. Việc học các kỹ năng an toàn không chỉ giúp sinh viên xử lý tình huống khẩn cấp, mà còn hạn chế nguy cơ trở thành nạn nhân của những thủ đoạn tinh vi. Qua chuỗi “Hành trang tân sinh viên”, lực lượng công an mong muốn người trẻ nâng cao cảnh giác, biết tự bảo vệ mình và chủ động tìm kiếm hỗ trợ khi cần thiết.