Từ nương ngô đến vườn cây tiền tỷ

Nguồn ảnh: Nhân Dân

Từ những nương ngô, nương sắn từng chỉ đủ trang trải cuộc sống, ông Hàng A Sở, dân tộc H'Mông ở tổ dân phố Pa Khen, phường Thảo Nguyên (Sơn La) mạnh dạn chuyển đổi sản xuất, xây dựng vùng cây ăn quả rộng 7,5 ha.

Kiên trì học hỏi, thử nghiệm và đúc rút kỹ thuật phù hợp với điều kiện cao nguyên Mộc Châu, gia đình ông từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất, đạt thu nhập từ 2,2 đến 3,2 tỷ đồng mỗi năm.

Ở tuổi ngoài 70, ông Sở vẫn trực tiếp chăm sóc vườn cây, theo dõi từng giai đoạn sinh trưởng của cây trồng. Với ông, làm nông nghiệp không chỉ cần đất đai và sức lao động, mà quan trọng hơn là phải thay đổi cách nghĩ, cách làm để nâng cao giá trị sản phẩm.

Hiện gia đình ông có 6 ha mận hậu và 1,5 ha cam đường canh, tổng sản lượng khoảng 120 tấn quả mỗi năm. Riêng cam đường canh cho sản lượng bình quân khoảng 30 tấn/năm; những năm được mùa, sản lượng có thể đạt 50-60 tấn, doanh thu có vụ vượt 1 tỷ đồng. Sau khi trừ chi phí, toàn bộ mô hình mang lại thu nhập khoảng 2,2-3,2 tỷ đồng mỗi năm.

Để có được kết quả đó, ông Sở không ngừng thử nghiệm, tìm tòi kỹ thuật mới. Năm 1993, nhận thấy cây mận được trồng ở một số địa phương đạt hiệu quả kinh tế, ông đưa giống về trồng thử trên đất gia đình. Đến năm 1998, khi những cây mận đầu tiên cho thấy hiệu quả, ông tiếp tục mở rộng diện tích, từng bước đưa cây mận trở thành cây trồng chủ lực.

Điểm đáng chú ý trong cách làm của ông Sở là không chạy theo sản lượng mà chú trọng chất lượng. Qua quá trình học hỏi kỹ thuật chăm sóc, đốn tỉa, ông hình thành phương pháp tạo tán, loại bỏ những cành không cần thiết, chỉ giữ lại các cành chính khỏe, đồng thời bấm ngọn để cây phát triển theo chiều ngang. Nhờ đó, cây mận có thể cho quả bói từ năm thứ hai, thay vì phải chờ 3-4 năm như cách chăm sóc truyền thống. Sản lượng giảm từ khoảng 1-2 tạ/cây xuống còn 70-80 kg/cây, nhưng quả to, đẹp, đồng đều, chất lượng cao và thuận lợi cho thu hoạch. Khi vào vụ, thương lái tìm đến tận vườn đặt mua, giúp gia đình chủ động hơn về đầu ra.

Với cam đường canh, ông Sở tiếp tục lựa chọn cách làm phù hợp điều kiện thực tế thay vì áp dụng máy móc kinh nghiệm ở nơi khác. Từ năm 2013, ông đưa giống cam từ Hưng Yên về Mộc Châu trồng thử. Những năm đầu, ông thường xuyên trao đổi với những người có kinh nghiệm để học hỏi kỹ thuật, đồng thời tự điều chỉnh qua từng mùa vụ. Ông Sở cho biết, cam đường canh trồng tại Mộc Châu có thể chín sớm hơn khoảng 15-20 ngày so với một số vùng khác. Nhờ đó, sản phẩm có mặt trên thị trường ngay từ đầu vụ, khi nguồn cung chưa nhiều, tạo lợi thế về giá.

Gần 30 năm đảm nhiệm vai trò Chi hội trưởng Nông dân tổ dân phố Pa Khen, ông Sở tích cực chia sẻ kinh nghiệm sản xuất với hội viên; vận động người dân chuyển đổi cây trồng, lựa chọn giống phù hợp, thay đổi phương thức canh tác nhằm nâng cao giá trị trên cùng diện tích đất. Ông cũng tham gia công tác khuyến học, vận động gia đình và hội viên quan tâm, giúp đỡ người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn. Mô hình sản xuất của gia đình ông tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 15 lao động và 20-30 lao động thời vụ, với thu nhập từ 6-10 triệu đồng/người/tháng.

Từ một người nông dân gắn bó với cây ngô, cây sắn, ông Hàng A Sở từng bước chuyển hướng sản xuất, biến những diện tích đất của gia đình thành vùng cây ăn quả mang lại thu nhập hàng tỷ đồng mỗi năm. Năm 2022, ông được bình chọn là Nông dân Việt Nam xuất sắc; năm 2026, tiếp tục được vinh danh là Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới.

Bài và ảnh: QUỐC TUẤN

Từ vùng đất dốc chỉ độc canh ngô và sắn cho thu nhập bấp bênh, ông Hàng A Sở tại tổ dân phố Pa Khen, phường Thảo Nguyên, tỉnh Sơn La đã tiên phong chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Bắt đầu thử nghiệm từ năm 1993, đến nay gia đình ông đã xây dựng vùng chuyên canh cây ăn quả rộng 7,5 ha, bao gồm 6 ha mận hậu và 1,5 ha cam đường canh. Mô hình đạt tổng sản lượng khoảng 120 tấn mỗi năm, đem lại lợi nhuận ròng từ 2,2 đến 3,2 tỷ đồng sau khi trừ toàn bộ chi phí. Hiệu quả kinh tế vượt trội của trang trại bắt nguồn từ tư duy ưu tiên chất lượng và lợi thế mùa vụ thay vì chạy theo số lượng thuần túy. Đối với mận hậu, kỹ thuật đốn tỉa tạo tán ngang giúp cây cho quả bói ngay từ năm thứ hai, sản lượng giảm còn 70 đến 80 kg mỗi cây nhưng kích thước đồng đều và chất lượng vượt trội. Với cam đường canh di thực từ Hưng Yên từ năm 2013, tiểu khí hậu Mộc Châu giúp quả chín sớm hơn các vùng khác từ 15 đến 20 ngày, chiếm lĩnh thị trường đầu vụ với mức giá cạnh tranh cao. Không chỉ làm giàu cho gia đình, mô hình nông nghiệp của lão nông ngoài 70 tuổi còn đóng vai trò hạt nhân thúc đẩy kinh tế cộng đồng địa phương. Trang trại tạo việc làm ổn định cho 15 lao động thường xuyên và khoảng 20 đến 30 lao động thời vụ với mức thu nhập từ 6 đến 10 triệu đồng mỗi tháng. Suốt gần 30 năm giữ vai trò Chi hội trưởng Nông dân, ông tích cực chuyển giao kỹ thuật đốn tỉa, hỗ trợ nguồn giống và vận động đồng bào thay đổi tập quán canh tác để thoát nghèo bền vững.