Từ quầy hàng đến nền tảng số: Grab đưa chuyển đổi số tới từng hộ kinh doanh tại Đà Nẵng - Thanh Niên

Hàng trăm nghìn hộ kinh doanh, tiểu thương và cơ sở sản xuất, dịch vụ đang tạo nên sức sống cho kinh tế cơ sở Đà Nẵng, nhưng phần lớn vẫn gắn với những điểm bán vật lý và lượng khách trực tiếp.

Trong bối cảnh đó, việc đưa hoạt động kinh doanh lên các nền tảng số như Grab đang mở thêm một 'cánh cửa' để những điểm bán này quảng bá sản phẩm và tiếp cận thêm khách hàng ngoài phạm vi quen thuộc.

Chuyển đổi số cho kinh tế cơ sở

Tính đến tháng 6.2026, Đà Nẵng có hơn 123.900 hộ kinh doanh. Đây là lực lượng hiện diện ở hầu hết các lớp của kinh tế đô thị: từ chợ truyền thống, tuyến phố thương mại, cửa hàng nhỏ đến các cơ sở ăn uống, dịch vụ và sản xuất sản phẩm địa phương.

Với nhiều hộ kinh doanh, mô hình bán hàng lâu nay vẫn chủ yếu dựa trên một điểm bán vật lý. Khách hàng thường là người dân quanh khu vực, khách quen, khách vãng lai hoặc du khách trực tiếp ghé qua. Cách kinh doanh này tạo ra mối quan hệ bền chặt với khách hàng, nhưng cũng đồng nghĩa phạm vi tiếp cận thường bị giới hạn bởi vị trí địa lý và lượng người đi ngang qua cửa hàng. Một gian hàng bán xoa xoa hạt lựu trong chợ Cồn hay một hộ sản xuất đặc sản địa phương có thể có nhiều khách quen, khách du lịch, vãng lai ghé qua, nhưng để chủ động tiếp cận thêm người mua hay mở rộng thêm điểm bán truyền thống vẫn là một "bài toán khó".

Khi thói quen tìm kiếm, đặt món và mua sắm ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, câu hỏi không còn chỉ là một hộ kinh doanh có nên mở thêm "gian hàng online" hay không. Thách thức thực tế hơn là làm thế nào để người bán có thể đưa công nghệ vào công việc mỗi ngày: giới thiệu sản phẩm, cập nhật giá, tiếp nhận đơn hàng, triển khai khuyến mại, thanh toán và tiếp cận thêm những nhóm khách hàng ngoài phạm vi quen thuộc một cách tiện lợi, dễ dàng nhất. Điều này đặc biệt quan trọng với những hộ kinh doanh nhỏ, nơi chủ quán thường đồng thời đảm nhiệm nhiều công việc và không phải ai cũng có sẵn kỹ năng công nghệ.

Đây cũng là hướng tiếp cận mà TP.Đà Nẵng đang thúc đẩy khi đưa chuyển đổi số đi sâu hơn vào hoạt động kinh tế cơ sở. Tiêu biểu có thể kể tới thỏa thuận hợp tác được ký kết giữa UBND TP.Đà Nẵng và Grab Việt Nam vào tháng 9.2025. Trong khuôn khổ Biên bản ghi nhớ hợp tác 5 năm, hai bên đặt mục tiêu ứng dụng công nghệ trong nhiều lĩnh vực, trong đó có hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ, tiểu thương mở rộng kênh tiếp cận khách hàng và nâng cao kỹ năng số cho cộng đồng.

Từ tháng 8.2026, TP.Đà Nẵng và Grab đã triển khai chuỗi sáng kiến thúc đẩy chuyển đổi số kinh tế cơ sở, hỗ trợ các tiểu thương "lên app". Nổi bật là việc triển khai mô hình "Chợ Cồn chuyển đổi số" và đưa vào hoạt động Sàn giao dịch "OCOP - Đặc sản Đà Nẵng" trên ứng dụng Grab.

Khi quầy hàng có thêm một "mặt tiền số"

16 năm tiếp quản quán chè Xoa xoa hạt lựu Cô Châm tại Chợ Cồn, anh Bùi Tuấn Đạt chứng kiến không ít thực khách lớn lên cùng món xoa xoa hạt lựu. Anh kể quán chè này có từ thời bà anh, được gia đình tiếp nối qua nhiều thế hệ.

Suốt bao năm, những vị khách quen vẫn ghé quán. Có người từng là đứa bé vài tuổi được bố mẹ đưa tới quán, nay đã trưởng thành nhưng mỗi lần tới chợ vẫn quay lại chào hỏi, cũng có những vị khách lớn tuổi đến ăn rồi nhắc lại kỷ niệm về bà anh. Đó là một mối quan hệ bền chặt mà một quán ăn lâu năm có thể xây dựng.

Thế nhưng, anh Đạt cũng nhận thấy nguồn khách quen dù đáng quý nhưng không đồng nghĩa với việc quán dễ dàng tiếp cận với những người chưa từng biết đến mình. "Với khách hàng mới, việc tiếp cận thường chậm và bị động hơn", anh chia sẻ.

Ở một khu chợ truyền thống, đây là điều dễ hiểu. Khách hàng cần trực tiếp đến Chợ Cồn, đi qua đúng khu vực và nhìn thấy gian hàng trước khi trở thành một vị khách mới. Nhưng các nền tảng số như Grab đang mang đến những cơ hội tiếp cận khách hàng mới.

Thay vì chỉ xuất hiện tại những vị trí cố định trong chợ, với mô hình "Chợ Cồn chuyển đổi số", các đặc sản này sẽ được đưa lên ứng dụng Grab, nơi người dùng dễ dàng tìm kiếm, xem thông tin và đặt mua thuận tiện. Nền tảng số, thông qua chiếc điện thoại thông minh, giờ đây có thể trở thành một "mặt tiền" khác của quầy hàng, song song với điểm bán truyền thống. Sản phẩm tại chợ có thêm một nơi để khách tìm thấy, còn tiểu thương có thêm một kênh bán hàng bên cạnh cách bán trực tiếp.

Không chỉ giúp các quán ăn, gian hàng "lên app", chương trình còn hỗ trợ các tiểu thương làm quen với cách vận hành trên môi trường số. Đội ngũ Grab trực tiếp đến Chợ Cồn để hướng dẫn tiểu thương từ những thao tác ban đầu như đăng ký sử dụng ứng dụng, đưa hình ảnh và thông tin sản phẩm lên nền tảng đến cách tiếp nhận đơn hàng, thiết lập giá bán hay triển khai chương trình khuyến mại.

Bà Nguyễn Thị Lệ Xuân, chủ quán Bún bò Huế Ti Dương tại Chợ Cồn, cho biết đội ngũ Grab đã tới tận chợ, hướng dẫn trực tiếp từ việc tải app, đưa hình ảnh quán lên nền tảng đến dán các poster nhỏ, thông báo quán đã "có mặt" trên Grab ngay tại tủ hàng. Việc được hướng dẫn từng bước khiến bà thay đổi cách nhìn về số hóa, từ một việc từng nghĩ là "phiền phức, nhiều quy trình" trở nên gần gũi hơn. "Chỉ sau một ngày tải app mà đơn đã 'nổ' liên tục. Có hôm tôi về tới nhà, quên tắt app mà đơn vẫn 'nổ'", bà Xuân kể.

Còn với anh Đạt, dù có chút bỡ ngỡ khi lần đầu nhận đơn, giao đơn nhưng anh vẫn nhanh chóng làm quen nhờ giao diện ứng dụng rõ ràng, thân thiện. "Giờ đơn online chiếm khoảng 30% doanh thu của quán mỗi ngày. Nếu chỉ bán trực tiếp thì khó có được mức đó", anh Đạt chia sẻ thêm.

Câu chuyện của bà Xuân, anh Đạt cho thấy một yếu tố quan trọng trong quá trình chuyển đổi số ở cấp cơ sở: chuyển đổi số chỉ thực sự hữu ích khi người bán biết cách sử dụng và có thể đưa nó vào hoạt động kinh doanh hằng ngày.

Đặc sản OCOP "lên app"

Không chỉ các quầy hàng tại Chợ Cồn, hướng số hóa còn được mở rộng tới các sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương. Sàn "OCOP - Đặc sản Đà Nẵng" được đưa lên ứng dụng Grab nhằm tạo thêm một kênh để người dùng tìm kiếm sản phẩm, đồng thời giúp các chủ thể OCOP và tiểu thương tiếp cận thêm khách hàng trên môi trường số.

Đà Nẵng hiện có 477 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm 4 sản phẩm 5 sao, 80 sản phẩm 4 sao và 393 sản phẩm 3 sao. Thành phố có 28 điểm giới thiệu, bán sản phẩm OCOP. Một sản phẩm OCOP thường mang theo nhiều lớp thông tin: nơi sản xuất, nguyên liệu, đặc trưng, quy trình và câu chuyện của thương hiệu/sản phẩm. Vì vậy, việc số hóa trở thành một hướng đi quan trọng để các chủ thể sản xuất vừa có thể chuẩn hóa cách giới thiệu sản phẩm, vừa giúp người tiêu dùng dễ dàng tìm hiểu và tiếp cận các sản phẩm OCOP hơn.

Song song với việc ra mắt Sàn "OCOP - Đặc sản Đà Nẵng" trên ứng dụng, Grab đã và đang hỗ trợ chuẩn hóa dữ liệu số cho hơn 80 chủ thể sản xuất, kinh doanh OCOP, chủ yếu là sản phẩm 4 sao, 5 sao, cùng 14 điểm/cửa hàng trưng bày và bán sản phẩm OCOP. Nhờ các thông tin được hiển thị rõ ràng trên ứng dụng, người dùng có thể dễ dàng tìm kiếm sản phẩm, xem thông tin về đặc trưng, nguồn gốc và câu chuyện trước khi lựa chọn đặt mua.

Theo định hướng hợp tác, Grab sẽ tận dụng nền tảng công nghệ, hệ sinh thái người dùng, mạng lưới đối tác tài xế, cùng các hoạt động truyền thông và ưu đãi để hỗ trợ quảng bá sản phẩm, kết nối các chủ thể OCOP với thêm nhiều người tiêu dùng.

Ông Hồ Quang Bửu - Thành ủy viên, Phó chủ tịch UBND thành phố, cho biết: "Mục tiêu của thành phố là mở rộng thị trường tiêu thụ các sản phẩm OCOP tới toàn quốc, quốc tế; đặc biệt là du khách. Đồng thời, lan tỏa văn hóa làng nghề của Thành phố Đà Nẵng đến bạn bè trong nước và quốc tế".

Sau thời gian triển khai thử nghiệm, Grab và TP.Đà Nẵng sẽ tiếp tục đánh giá lượng sản phẩm tiêu thụ, hiệu quả kinh doanh và phản hồi của các chủ thể OCOP, tiểu thương cũng như người tiêu dùng để tiếp tục hoàn thiện mô hình. Hai bên cũng sẽ nghiên cứu mở rộng mô hình đến thêm các sản phẩm OCOP, cơ sở kinh doanh đặc sản và những khu vực tập trung nhiều hộ kinh doanh khác trên địa bàn thành phố.

Với kinh tế cơ sở, chuyển đổi số không nhất thiết bắt đầu từ những hệ thống công nghệ phức tạp. Đôi khi, nó bắt đầu ngay tại một quầy hàng nhỏ, khi người bán lần đầu biết cách đưa sản phẩm của mình lên môi trường số và có thêm một "cánh cửa" để tiếp cận khách hàng.