Phát biểu chỉ đạo tại Lễ Khai khóa năm 2026 với chủ đề Đại học Quốc gia TPHCM với khát vọng tự chủ công nghệ chiến lược bằng nhân tài Việt Nam chiều 13/10, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh giáo dục và đào tạo, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo có vai trò đặc biệt quan trọng, là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc.
Thủ tướng biểu dương những thành tựu của Đại học Quốc gia (ĐHQG) TPHCM sau 31 năm xây dựng và phát triển. Theo Thủ tướng, đây là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước, có quy mô đào tạo lớn nhất, thuộc nhóm 801-850 đại học hàng đầu thế giới. Trường có hơn 110.000 người học, 180 chương trình đạt chuẩn kiểm định quốc tế và 13 ngành học nằm trong nhóm 500 thế giới.
Thủ tướng cho biết ĐHQG TPHCM có hơn 1.700 nhân sự học thuật trình độ tiến sĩ trở lên, gần 180 nhà khoa học, chuyên gia có kinh nghiệm quốc tế. Năm 2025, đơn vị công bố gần 4.000 bài báo quốc tế, dẫn đầu cả nước. Hệ thống phòng thí nghiệm dùng chung, trong đó có phòng thí nghiệm vi mạch, bán dẫn cấp quốc gia, đang được triển khai với tổng kinh phí gần 1.900 tỷ đồng.
Năm 2026, trường mở mới 25 ngành đào tạo, trong đó có 12 ngành gắn với công nghệ chiến lược; đồng thời thống nhất triển khai gần 400 nhiệm vụ hợp tác với địa phương, doanh nghiệp và các tập đoàn lớn.
Thủ tướng định hướng ĐHQG TPHCM trở thành hạt nhân đào tạo, nghiên cứu, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số hàng đầu đất nước, theo tinh thần Nghị quyết 71 và Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.
Đến năm 2030, ĐHQG TPHCM phấn đấu vào nhóm 100 cơ sở giáo dục hàng đầu châu Á. Tầm nhìn đến năm 2045, trường hướng tới trở thành hệ thống đại học nghiên cứu hàng đầu châu Á, có ít nhất 4 ngành thuộc nhóm 50 trong các bảng xếp hạng quốc tế uy tín.
Thủ tướng nêu 5 nhiệm vụ trọng tâm đối với ĐHQG TPHCM.
Thứ nhất là xây dựng ĐHQG TPHCM thành trung tâm phát hiện, đào tạo và quy tụ nhân tài hàng đầu đất nước, nhất là trong lĩnh vực khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược; đồng thời đổi mới quản trị, tạo môi trường để nhân tài phát huy năng lực, cống hiến lâu dài.
Thứ hai là phát huy vai trò trung tâm trí tuệ, tư vấn và phản biện chính sách; cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách, giải quyết các vấn đề thực tiễn, nâng cao hiệu quả quản trị và đời sống nhân dân.
Thứ ba là xây dựng đại học thống nhất về chiến lược, tăng cường liên kết giữa các trường thành viên, hình thành nhóm nghiên cứu liên ngành mạnh, sử dụng chung nguồn lực và gắn trách nhiệm với kết quả cuối cùng.
Thứ tư là kết nối đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, thúc đẩy hợp tác giữa nhà trường, nhà khoa học và doanh nghiệp; huy động chuyên gia trong nước, quốc tế phát triển các lĩnh vực mới như bán dẫn, công nghệ lượng tử và hàng không vũ trụ.
Thứ năm là tập trung nguồn lực làm chủ công nghệ chiến lược, phát triển công nghệ lõi và năng lực công nghệ nội sinh, tạo ra sản phẩm có sức cạnh tranh, mang thương hiệu Việt Nam.
Thủ tướng cũng yêu cầu ĐHQG TPHCM phát huy vai trò kết nối Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; sử dụng hiệu quả nguồn lực, mở rộng hợp tác quốc tế và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, góp phần đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam vào nhóm dẫn đầu các nước có thu nhập trung bình cao ở nhiều lĩnh vực quan trọng vào năm 2030.
Về cơ chế, chính sách, Thủ tướng đề nghị Bộ GD-ĐT khẩn trương xây dựng đề án đầu tư mạnh, áp dụng cơ chế đặc thù, vượt trội để phát triển đại học tinh hoa theo mô hình nghiên cứu đẳng cấp thế giới. Bộ GD-ĐT cũng cần tăng cường phân cấp, phân quyền cho các đại học quốc gia về quản trị, tổ chức bộ máy, mở ngành, đào tạo, sử dụng nhân tài và nguồn lực, gắn với trách nhiệm giải trình, công khai và đánh giá độc lập.
Thủ tướng giao Bộ KH-CN chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế cấp kinh phí trọn gói cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại các tổ chức khoa học, công nghệ công lập thuộc ĐHQG TPHCM, ĐHQG Hà Nội và Đại học Bách khoa Hà Nội; đồng thời hoàn thiện chính sách đưa kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường, vượt qua “thung lũng chết”.
Thủ tướng đề nghị UBND TPHCM và các địa phương vùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long trực tiếp đặt hàng, hỗ trợ đầu tư hạ tầng dùng chung cho ĐHQG TPHCM, hướng tới xây dựng đô thị đại học hiện đại, thu hút sinh viên và nhà khoa học quốc tế.
Đối với đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, Thủ tướng đề nghị nêu gương về đạo đức, tinh thần học tập suốt đời, trung thực và liêm chính học thuật; khuyến khích phản biện khoa học, tôn trọng sự khác biệt.
Với sinh viên, Thủ tướng nhắn nhủ đất nước cần những người “có tri thức toàn cầu nhưng có tâm hồn Việt Nam; dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, nhưng cũng dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của chính mình”.