Thị trường carbon tại Việt Nam đang đứng trước một bước chuyển mình mang tính chiến lược. Không chỉ dừng lại ở câu chuyện xây dựng sàn giao dịch nội địa hay mua bán hạn ngạch trong nước, cánh cửa kết nối với dòng vốn và thị trường toàn cầu đã chính thức mở ra.
Sự kiện Chính phủ ban hành Nghị quyết số 235/NQ-CP phê duyệt Thỏa thuận thực hiện theo Điều 6 Thỏa thuận Paris giữa Việt Nam và Singapore đánh dấu một cột mốc quan trọng. Đây được xem là động lực đưa tín chỉ carbon của doanh nghiệp Việt bước vào sân chơi quốc tế với những tiêu chuẩn khắt khe nhất.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Việt Nam đang triển khai khuôn khổ hợp tác với Singapore theo Điều 6 Thỏa thuận Paris, mở đường cho tín chỉ carbon đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế được chuyển giao ra nước ngoài (Ảnh: RTA).
Khung pháp lý song phương: Mở lối cho doanh nghiệp
Nghị quyết số 235 vừa được ban hành đã thiết lập một khung pháp lý song phương mang tính ràng buộc giữa hai quốc gia. Thỏa thuận này khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam trong việc chủ động tham gia sâu vào thị trường carbon toàn cầu, thay vì chỉ tiếp cận ở phạm vi hẹp.
Theo thỏa thuận, các tổ chức và doanh nghiệp tại Việt Nam sẽ có cơ sở pháp lý vững chắc để phát triển những dự án giảm phát thải khí nhà kính. Những dự án này khi tạo ra tín chỉ carbon đạt chuẩn quốc tế sẽ được công nhận và thực hiện chuyển giao hợp pháp sang Singapore.
Quy trình phê duyệt dự án cụ thể cùng danh mục các phương pháp luận đủ điều kiện sẽ sớm được cơ quan chức năng công bố trong thời gian tới. Đây là thông tin được cộng đồng doanh nghiệp và các nhà phát triển dự án xanh đặc biệt mong đợi, nhằm định hình lộ trình đầu tư bài bản và chính xác.
Giải mã “luật chơi” Điều 6 và bài toán minh bạch
Điều 6 của Thỏa thuận Paris là cơ chế cho phép các quốc gia tự nguyện hợp tác quốc tế để thực hiện mục tiêu giảm phát thải và phát triển thị trường carbon. Việc vận hành thỏa thuận với Singapore đưa Việt Nam tiếp cận trực tiếp với các cấu phần cốt lõi của cơ chế toàn cầu này.
Cấu phần quan trọng đầu tiên là Điều 6.2 - phương thức hợp tác song phương để chuyển giao kết quả giảm nhẹ phát thải quốc tế (ITMOs). Nước bán sẽ trừ đi lượng phát thải đã chuyển nhượng, trong khi nước mua được cộng vào để hoàn thành Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC).
Bên cạnh đó, Điều 6.4 thiết lập một cơ chế tín chỉ toàn cầu do Liên hợp quốc giám sát, cho phép các tổ chức công và tư đầu tư vào dự án giảm phát thải ở quốc gia khác để nhận tín chỉ. Song song là Điều 6.8 với các phương thức phi thị trường, tập trung vào tài chính, công nghệ và nâng cao năng lực thích ứng.
Điểm then chốt mang tính nguyên tắc tại Khoản 5 Điều 6 là việc tránh tính trùng (double counting) thông qua cơ chế điều chỉnh tương ứng. Cụ thể, khi một lượng giảm phát thải đã được chuyển giao cho quốc gia khác sử dụng để hoàn tất NDC, quốc gia chủ nhà sẽ không được tiếp tục tính kết quả đó vào mục tiêu của mình. Điều này đòi hỏi hệ thống quản trị, đo đạc và hạch toán phát thải của doanh nghiệp phải tuyệt đối minh bạch và chuẩn xác.
Cơ hội tài chính xanh và thước đo chất lượng tín chỉ
Việc thương mại hóa tín chỉ carbon qua Điều 6 mở ra cơ hội tiếp cận dòng vốn đầu tư xanh trực tiếp cho doanh nghiệp Việt Nam. Thay vì tự xoay xở chi phí chuyển đổi công nghệ, các dự án xanh có thể thu hút nguồn lực tài chính từ các đối tác quốc tế thông qua việc bán tín chỉ đạt chuẩn.
Tuy nhiên, bài toán dài hạn không chỉ nằm ở số lượng dự án được triển khai, mà nằm ở chất lượng thực chất của tín chỉ carbon. Thị trường quốc tế chỉ chấp nhận các tín chỉ được hình thành từ phương pháp luận chuẩn xác, có tính toàn vẹn môi trường cao và tạo ra mức giảm phát thải thực tế.
Khi các hướng dẫn và danh mục phương pháp luận chính thức được ban hành, thị trường sẽ chứng kiến sự sàng lọc tự nhiên. Những doanh nghiệp chủ động chuẩn hóa quy trình, đầu tư công nghệ giảm phát thải bền vững sẽ nắm giữ lợi thế tiên phong trong chuỗi giá trị carbon toàn cầu.
Thỏa thuận Việt Nam - Singapore đã thiết lập khuôn khổ pháp lý song phương, tạo điều kiện cho các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam phát triển dự án giảm phát thải khí nhà kính, tạo tín chỉ carbon phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế để được công nhận và chuyển giao cho Singapore.
Tuy nhiên, một phần quan trọng vẫn đang chờ được cụ thể hóa. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quy trình chấp thuận các dự án tín chỉ carbon và danh mục phương pháp luận đủ điều kiện sẽ được công bố trong thời gian tới.
Đây sẽ là thông tin quan trọng để các tổ chức, doanh nghiệp xác định cách thức tham gia khuôn khổ hợp tác theo Điều 6 giữa Việt Nam và Singapore.