Từ sáng đến tối: Người tăng huyết áp cần lưu ý những gì?

Theo bác sĩ Ngô Thị Kim Ánh, Phó giám đốc kiêm Trưởng khoa Khám bệnh Điều trị Ngoại trú, Bệnh viện Tim Tâm Đức, huyết áp thường bắt đầu tăng từ sáng sớm đến vài giờ sau khi thức dậy. Đây là thời điểm cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang hoạt động, đồng thời hormone và hệ thần kinh giao cảm tăng cường hoạt động, khiến huyết áp dễ biến động rõ rệt. Trong ngày, chỉ số này còn chịu ảnh hưởng từ vận động, công việc, căng thẳng, cảm xúc, bữa ăn, cà phê và thuốc lá, rồi thường giảm dần khi cơ thể thư giãn vào buổi tối. Vì huyết áp buổi sáng dễ tăng, người bệnh nên đo sau khi thức dậy, đi vệ sinh, ngồi nghỉ khoảng năm phút và thực hiện trước khi ăn sáng hoặc uống thuốc. Không nên đo ngay sau khi vừa đi lại, tập thể dục, xúc động hoặc uống cà phê, bởi những yếu tố này có thể làm kết quả tăng tạm thời, không phản ánh chính xác. Mỗi lần đo cần thực hiện trong không gian yên tĩnh, người đo ngồi tựa lưng, hai chân đặt trên sàn, cánh tay giữ ngang mức tim và không nói chuyện. Thuốc hạ huyết áp cần được uống đúng liều, đúng thời điểm bác sĩ chỉ định, bởi chỉ số buổi sáng bình thường không có nghĩa người bệnh được tự ý ngừng điều trị. Việc tự thay đổi liều, bỏ thuốc hoặc uống bổ sung khi thấy huyết áp tăng nhẹ đều có thể làm quá trình kiểm soát huyết áp trở nên khó khăn hơn. Bữa sáng nên đầy đủ nhưng vừa phải, ưu tiên hạn chế thực phẩm nhiều muối, trong khi cà phê có thể dùng lượng phù hợp nếu bác sĩ không yêu cầu kiêng hoàn toàn. Người bệnh không cần loại bỏ tuyệt đối cà phê trong mọi trường hợp, nhưng nên tránh cà phê quá đặc và không uống trước khi đo huyết áp vì caffeine có thể gây tăng chỉ số tạm thời. Sau khi thức dậy và ăn sáng, vận động nhẹ như đi bộ hoặc tập bài phù hợp có thể hữu ích, nhưng cần bắt đầu từ từ, tránh gắng sức đột ngột. Nếu huyết áp tại nhà thường xuyên đạt từ 135/85 mmHg trở lên, hoặc xuất hiện chóng mặt, đau ngực, khó thở và đau đầu nhiều, người bệnh nên đi khám. Vào ban đêm, huyết áp của người khỏe mạnh thường giảm khoảng 10 đến 20% so với ban ngày, do cơ thể nghỉ ngơi và hoạt động thần kinh giảm xuống. Ngủ thiếu, ngủ không sâu hoặc thường xuyên tỉnh giấc có thể khiến huyết áp tăng, đồng thời làm việc điều trị và kiểm soát chỉ số trở nên kém hiệu quả. Vì vậy, người tăng huyết áp nên duy trì giờ ngủ, giờ thức tương đối ổn định, bảo đảm khoảng 7 đến 8 giờ ngủ mỗi đêm. Khoảng thời gian trước khi ngủ nên dành cho thư giãn, thay vì tiếp tục làm việc căng thẳng hoặc sử dụng điện thoại, máy tính quá lâu trong môi trường kích thích. Cà phê, trà đặc, đồ uống chứa caffeine, rượu bia, thuốc lá, món ăn quá mặn hoặc bữa tối quá no cũng nên được hạn chế vào buổi tối. Người bệnh có thể đo huyết áp trước giờ ngủ, khi cơ thể đã nghỉ ngơi và không gian xung quanh đủ yên tĩnh để kết quả đáng tin cậy hơn. Nếu thấy huyết áp buổi tối tăng nhẹ, người bệnh không nên tự ý uống thêm thuốc ngoài hướng dẫn, vì cách xử trí này có thể gây hạ huyết áp không kiểm soát. Tình trạng ngáy to, ngừng thở khi ngủ, thức giấc nhiều lần, đau đầu hoặc mệt mỏi lúc thức dậy cần được trao đổi với bác sĩ. Những biểu hiện này có thể liên quan rối loạn giấc ngủ, một yếu tố khiến huyết áp tăng và làm quá trình điều trị trở nên phức tạp hơn. Bác sĩ Kim Ánh khuyến nghị người bệnh đo huyết áp hai lần mỗi ngày, gồm buổi sáng và buổi tối, mỗi lần đo hai lượt cách nhau khoảng một phút. Kết quả của cả hai lượt cần được ghi lại cùng ngày giờ, chỉ số huyết áp, nhịp tim và mọi triệu chứng bất thường xuất hiện trong thời điểm theo dõi. Việc ghi chép liên tục nhiều ngày giúp bác sĩ nhận diện xu hướng huyết áp, thay vì đánh giá dựa trên một lần đo đơn lẻ dễ chịu ảnh hưởng từ hoàn cảnh. Nếu huyết áp buổi sáng thường xuyên cao hơn các thời điểm khác, hoặc ban đêm không giảm như thông thường, người bệnh nên báo sớm cho bác sĩ điều trị. Theo thông tin được báo Thanh Niên đăng tải, đo đúng thời điểm, đúng kỹ thuật và theo dõi đều đặn sẽ hỗ trợ lựa chọn phương án điều trị phù hợp hơn. Điều quan trọng là người bệnh duy trì thói quen sinh hoạt ổn định, dùng thuốc theo chỉ định và tìm kiếm tư vấn y tế khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.