Tuổi trẻ ngành với những sáng kiến làm lợi hàng chục tỉ đồng

Tại Công ty CP Than Núi Béo, việc theo dõi sản lượng than qua hệ thống băng tải dưới lò từng đòi hỏi công nhân trực tiếp ghi chép số liệu tại các đầu cân. Sau mỗi ca sản xuất, dữ liệu được tổng hợp, đối chiếu để phục vụ công tác giao nhận, nghiệm thu than.

Cách làm thủ công mất nhiều thời gian, tiềm ẩn sai sót, trong khi người lao động phải thường xuyên có mặt tại những vị trí dưới lò có nguy cơ mất an toàn.

Từ thực tế này, nhóm cán bộ, kỹ sư trẻ của Than Núi Béo đã nghiên cứu giải pháp truyền dữ liệu cân băng tải về phòng điều hành, giúp theo dõi sản lượng than theo thời gian thực mà không cần bố trí người trực ghi chép tại từng đầu cân.

Tự viết phần mềm, tận dụng hạ tầng có sẵn

Anh Nguyễn Ngọc Toàn, Phó trưởng phòng Kỹ thuật - Công nghệ mỏ, Bí thư Đoàn Thanh niên Công ty CP Than Núi Béo, cho biết điểm đáng chú ý của giải pháp là tận dụng hệ thống cáp quang đang phục vụ camera giám sát và quan trắc khí mỏ để truyền dữ liệu.

Thay vì đầu tư thêm tuyến truyền dẫn riêng, nhóm kỹ thuật kết nối tín hiệu từ các đầu cân vào hạ tầng hiện có, đưa dữ liệu về máy chủ tại phòng giám sát.

Trên màn hình điều hành, cán bộ kỹ thuật có thể theo dõi lưu lượng, tốc độ băng tải, sản lượng tích lũy và trạng thái hoạt động của từng đầu cân. Hệ thống cũng phát hiện các vị trí dừng hoạt động hoặc mất tín hiệu để phục vụ kiểm tra, xử lý.

Đáng chú ý, phần mềm do đội ngũ kỹ thuật của đơn vị xây dựng có khả năng tự động tổng hợp sản lượng theo ca, theo ngày và lập phiếu cân điện tử.

Dữ liệu được cập nhật theo chu kỳ từ 10 - 60 giây, tích hợp mã QR để phục vụ tra cứu, đối chiếu. Khi cần nghiệm thu hoặc lập báo cáo, cán bộ chỉ cần lựa chọn khoảng thời gian, loại than, đơn vị giao nhận để xuất dữ liệu dưới dạng Excel hoặc PDF.

Hệ thống còn phân quyền tài khoản, kiểm soát việc truy cập và chỉnh sửa số liệu, đáp ứng yêu cầu quản lý trong hoạt động giao nhận than.

Theo anh Toàn, việc ứng dụng công nghệ giúp giảm thao tác thủ công, nâng cao độ chính xác của số liệu và hạn chế người lao động phải làm việc trực tiếp tại các vị trí có nguy cơ mất an toàn.

Giải pháp cũng cho thấy khả năng tự nghiên cứu, làm chủ công nghệ của đội ngũ cán bộ trẻ ngay tại đơn vị sản xuất.

Đưa công nghệ vào quản lý thiết bị khai thác than

Nếu tại Than Núi Béo, những người trẻ tập trung giải quyết bài toán quản lý sản lượng dưới lò, thì ở Công ty CP Than Hà Tu, sáng kiến chuyển đổi số lại xuất phát từ công tác bảo dưỡng phương tiện, thiết bị khai thác than lộ thiên.

Với số lượng lớn máy móc, phương tiện vận tải hoạt động thường xuyên, việc theo dõi giờ máy, lập kế hoạch bảo dưỡng và chuẩn bị vật tư có vai trò quan trọng đối với tiến độ sản xuất.

Trước đây, cán bộ phụ trách phải tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn, đối chiếu hồ sơ, bảng tính và liên hệ các bộ phận để cập nhật tình trạng thiết bị. Khối lượng công việc lớn khiến việc kiểm soát thời hạn bảo dưỡng mất nhiều thời gian.

Để khắc phục, đoàn viên, thanh niên Công ty CP Than Hà Tu đã nghiên cứu, xây dựng phần mềm IMMS Maintenance, hỗ trợ quản lý và cảnh báo bảo dưỡng thiết bị.

Anh Nguyễn Việt Anh, Phòng Cơ điện vận tải, Công ty CP Than Hà Tu, cho biết phần mềm tập trung dữ liệu giờ hoạt động của từng thiết bị, tự động dự báo thời điểm cần bảo dưỡng và lập danh sách cảnh báo.

Khi xây dựng kế hoạch sửa chữa, cán bộ kỹ thuật có thể tra cứu lịch sử bảo dưỡng, tình trạng xử lý các phiếu công việc và những hạng mục cần ưu tiên.

Nhờ đó, việc theo dõi thiết bị được thực hiện tập trung, giảm thời gian tổng hợp hồ sơ, đồng thời hỗ trợ đơn vị chủ động hơn trong công tác bảo dưỡng, sửa chữa.

Trong hoạt động khai thác than lộ thiên, việc kiểm soát tốt tình trạng phương tiện góp phần hạn chế nguy cơ gián đoạn sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị.

Hàng trăm sáng kiến làm lợi 20 tỉ đồng

Những phần mềm được phát triển tại Than Núi Béo và Than Hà Tu là các ví dụ về phong trào sáng tạo trẻ đang được triển khai trong các đơn vị thuộc ngành than tại Quảng Ninh.

Thay vì chỉ tập trung vào những công trình có quy mô lớn, nhiều sáng kiến của đoàn viên, thanh niên xuất phát từ các bất cập trong từng công đoạn sản xuất, quản lý thiết bị và bảo đảm an toàn lao động.

Theo Đoàn Than Quảng Ninh, năm 2025, đoàn viên, thanh niên toàn ngành đã thực hiện 62 đề tài, 950 sáng kiến, với giá trị làm lợi 20 tỉ đồng. Nhiều sáng kiến tập trung cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất, bảo đảm an toàn và bảo vệ môi trường.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, Đoàn Than Quảng Ninh công nhận 36 công trình cấp Đoàn Than Quảng Ninh và 310 công trình cấp cơ sở.

Cùng thời gian này, 225 tổ, đội và mô hình thanh niên tham gia quản lý đã hoàn thành hoặc vượt mức sản lượng được giao.

Để duy trì phong trào, các cơ sở Đoàn phát triển câu lạc bộ khoa học kỹ thuật trẻ, tổ hỗ trợ sáng kiến, khuyến khích đoàn viên đảm nhận những công trình, phần việc khó và đề xuất giải pháp cải tiến ngay tại nơi làm việc.

Anh Hoàng Việt Phương, Bí thư Đoàn Than Quảng Ninh, cho biết tổ chức Đoàn thường xuyên triển khai các diễn đàn, hội thi nhằm phát hiện, hỗ trợ và nhân rộng những sáng kiến có khả năng ứng dụng trong sản xuất.

Riêng Hội thi Tuổi trẻ sáng tạo năm 2026 thu hút 18 đề tài, sáng kiến của 11 đơn vị tham gia.

Theo anh Phương, việc phát huy năng lực nghiên cứu, ứng dụng công nghệ của đội ngũ lao động trẻ có ý nghĩa thiết thực trong quá trình chuyển đổi số tại các doanh nghiệp ngành than.

Từ những phần mềm quản lý sản lượng dưới lò đến hệ thống cảnh báo bảo dưỡng thiết bị trên khai trường, các sáng kiến đang được ứng dụng vào những công việc cụ thể, góp phần giảm lao động thủ công, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm an toàn sản xuất. Đây cũng là nguồn lực để ngành than từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng mỏ thông minh, doanh nghiệp số trong những năm tới.