Báo cáo tiến độ triển khai các khu tái định cư của các xã, phường ở trên địa bàn tỉnh Nghệ An có Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam đoạn đi qua cho thấy, tỷ lệ giải ngân tổng nguồn vốn hiện mới đạt hơn 17%. Mở hướng sinh kế vùng đồng bào dân tộc thiểu số Niềm vui nơi biên giới Phó Thủ tướn...
Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam có tổng chiều dài tuyến khoảng 1.541km, vốn đầu tư khoảng 67,34 tỷ USD. Bộ Xây dựng đặt mục tiêu khởi công Dự án đường sắt tốc độ cao bắc-nam vào tháng 12/2027.
Dự án đoạn qua địa bàn tỉnh Nghệ An đi qua 18 xã, phường, ảnh hưởng trực tiếp tới 38 cụm dân cư, với khoảng 2.150 hộ dân có đất trong phạm vi giải phóng mặt bằng; trong đó có 1.782 hộ phải bố trí tái định cư.
Để phục vụ bố trí dân cư, 16/18 xã, phường ở Nghệ An phải triển khai xây dựng 41 khu tái định cư, với tổng diện tích gần 103ha.
Theo phương án tổ chức thực hiện, các hạng mục phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao bắc-nam đã được tách thành các dự án thành phần để triển khai. Trong đó, 41 khu tái định cư được xác định là một nhóm dự án thành phần độc lập.
Tổng nguồn vốn kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026 và vốn năm 2026 dành cho các khu tái định cư hơn 1.167 tỷ đồng.
Tuy nhiên, theo báo cáo từ các đơn vị, địa phương cho thấy, tổng giải ngân mới đến nay mới đạt hơn 17%, còn hơn 968 tỷ đồng chưa được giải ngân. Thậm chí một số địa phương chưa thực hiện giải ngân.
TRẦN TRUNG HIẾU
Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam được xác định là công trình hạ tầng quy mô lớn, với tổng chiều dài tuyến khoảng 1.541km và tổng mức đầu tư khoảng 67,34 tỷ USD. Theo mục tiêu do Bộ Xây dựng đặt ra, dự án sẽ được khởi công vào tháng 12/2027, mở ra yêu cầu chuẩn bị mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật và nơi ở mới rất khẩn trương. Tại Nghệ An, phần tuyến đi qua 18 xã, phường, tác động trực tiếp đến 38 cụm dân cư, khiến công tác giải phóng mặt bằng trở thành nhiệm vụ nặng nề trong thời gian tới. Toàn tỉnh có khoảng 2.150 hộ dân sở hữu đất nằm trong phạm vi giải phóng mặt bằng, trong đó 1.782 hộ phải được bố trí tái định cư để phục vụ dự án.
Để đáp ứng nhu cầu này, 16 trong tổng số 18 xã, phường của Nghệ An phải triển khai xây dựng 41 khu tái định cư, với tổng diện tích gần 103ha. Những khu dân cư mới được kỳ vọng tạo nền tảng ổn định cuộc sống cho người dân bị ảnh hưởng, đồng thời bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng cho tuyến đường sắt. Theo phương án tổ chức thực hiện, các hạng mục phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao bắc-nam đã được tách thành nhiều dự án thành phần để thuận lợi triển khai. Trong đó, nhóm 41 khu tái định cư được xác định là một dự án thành phần độc lập, đòi hỏi các địa phương chủ động hoàn thiện thủ tục, thi công và giải ngân nguồn vốn.
Tổng nguồn vốn kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026, cùng nguồn vốn năm 2026 dành cho các khu tái định cư, lên tới hơn 1.167 tỷ đồng. Đây là khoản kinh phí quan trọng, giúp các địa phương thực hiện xây dựng hạ tầng thiết yếu, chuẩn bị quỹ đất và hình thành nơi ở mới cho hàng nghìn hộ dân. Tuy nhiên, báo cáo của các đơn vị, địa phương cho thấy tiến độ sử dụng nguồn vốn hiện chưa đáp ứng yêu cầu, khi tổng số tiền giải ngân mới đạt hơn 17%. Như vậy, còn hơn 968 tỷ đồng chưa được giải ngân, tạo khoảng cách đáng kể giữa kế hoạch tài chính đã đề ra và kết quả thực tế tại các dự án.
Đáng chú ý, một số địa phương vẫn chưa thực hiện giải ngân, dù nhiệm vụ xây dựng khu tái định cư đã được xác định rõ trong phương án phục vụ tuyến đường sắt. Tình trạng này khiến yêu cầu đẩy nhanh tiến độ trở nên cấp thiết, bởi mỗi khu tái định cư chậm triển khai đều có thể ảnh hưởng đến quá trình di chuyển và ổn định đời sống người dân. Việc giải ngân thấp cũng đặt ra sức ép đối với công tác chuẩn bị mặt bằng, nhất là khi số hộ phải tái định cư tại Nghệ An lên tới 1.782 hộ. Nếu hạ tầng khu ở mới chưa hoàn thiện đúng thời điểm, các địa phương sẽ khó tổ chức di dời, bàn giao mặt bằng và bảo đảm điều kiện sinh hoạt cho người dân.
Trong bối cảnh đó, 41 khu tái định cư không chỉ là những dự án xây dựng thông thường, mà còn gắn trực tiếp với quyền lợi, chỗ ở và sinh kế của các hộ bị ảnh hưởng. Mỗi khu cần được triển khai đồng bộ theo kế hoạch, từ hoàn tất thủ tục đầu tư, bố trí vốn đến xây dựng hạ tầng, nhằm hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện. Nghệ An đang đứng trước khối lượng công việc lớn khi vừa phải chuẩn bị mặt bằng cho dự án trọng điểm, vừa bảo đảm hàng nghìn người dân được bố trí nơi ở phù hợp. Với thời điểm khởi công dự kiến vào tháng 12/2027, khoảng thời gian chuẩn bị còn lại cần được sử dụng hiệu quả, tránh tình trạng vốn chậm giải ngân kéo dài.
Các đơn vị, địa phương vì vậy cần rà soát nguyên nhân, tháo gỡ thủ tục và đẩy nhanh tiến độ những khu tái định cư đang chậm, theo tinh thần chủ động và sát thực tế. Kết quả giải ngân hơn 17% cho thấy yêu cầu trước mắt không chỉ nằm ở việc phân bổ vốn, mà còn ở năng lực tổ chức thực hiện tại từng địa bàn. Tiến độ các khu tái định cư sẽ là một trong những yếu tố quan trọng quyết định khả năng giải phóng mặt bằng, bảo đảm quyền lợi người dân và phục vụ dự án đường sắt. Theo thông tin được Báo Nhân Dân phản ánh, Nghệ An cần nhanh chóng biến nguồn vốn hơn 1.167 tỷ đồng thành các công trình cụ thể, đúng tiến độ và đáp ứng nhu cầu thực tế.
Khi những khu tái định cư được hoàn thành đồng bộ, địa phương mới có thể tạo sự yên tâm cho người dân, đồng thời góp phần bảo đảm tiến độ chung của Dự án đường sắt tốc độ cao bắc-nam.
