Tại Hội nghị Giáo dục đại học 2026, Bộ trưởng GD&ĐT Hoàng Minh Sơn đặt vấn đề về tính thực chất của những tấm bằng tốt nghiệp xuất sắc và yêu cầu các trường nhìn nhận lại mức độ nỗ lực thực sự của sinh viên.
Ghi nhận từ các lễ tốt nghiệp tại nhiều trường đại học trong năm 2026 cho thấy, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp từ loại khá trở lên đang chiếm tỷ lệ rất lớn, trong đó không ít trường có tỷ lệ giỏi, xuất sắc ở mức cao.
Có trường tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp khá giỏi trở lên hơn 99%
Tại Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM, trong 4.507 sinh viên hệ chính quy tốt nghiệp đợt tháng 1/2026, có 215 sinh viên loại xuất sắc, chiếm 4,77%, và 1.366 sinh viên loại giỏi, chiếm 30,31%. Đáng chú ý, số sinh viên tốt nghiệp từ loại khá trở lên lên tới 99,42%.
Và cả đối với hệ Vừa làm vừa học, đợt này có 590 sinh viên tốt nghiệp. Trong đó, có 29 sinh viên tốt nghiệp loại giỏi (chiếm tỷ lệ 4,92%), 544 sinh viên tốt nghiệp loại khá (chiếm tỷ lệ 92,2%)
Hay như mới đây, lễ tốt nghiệp tại Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU) cũng đã gây ấn tượng khi trong tổng số 5.724 sinh viên nhận bằng cử nhân năm 2026, có tới 51,2% em tốt nghiệp loại xuất sắc và 26,3% loại giỏi. Như vậy, nhóm sinh viên đạt từ loại giỏi trở lên chiếm hơn 77%. Tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc tại trường cũng được ghi nhận ở mức cao, trong đó có 17 sinh viên đạt điểm tuyệt đối 4.0.
Trong một đợt tốt nghiệp đầu năm 2026 tại Trường Đại học Quy Nhơn có 2.186 sinh viên được công nhận tốt nghiệp. Trong số này, 74 sinh viên đạt loại xuất sắc, 502 sinh viên loại giỏi và 1.407 sinh viên loại khá. Tổng số sinh viên tốt nghiệp từ loại khá trở lên chiếm hơn 90%.
Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, trong 3.425 sinh viên tốt nghiệp năm nay, có 52 sinh viên loại xuất sắc và 1.014 sinh viên loại giỏi.
Còn tại Trường Đại học Ngân hàng TPHCM (HUB), trong đợt trao bằng tốt nghiệp tháng 5, 52,9% tân cử nhân tốt nghiệp loại giỏi và 2,4% đạt loại xuất sắc.
Ở Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội, trong 407 tân bác sĩ, dược sĩ, cử nhân tốt nghiệp năm 2026, có 19 sinh viên loại xuất sắc và 139 sinh viên loại giỏi, tương đương gần 40%.
Tại Trường Đại học Hoa Sen, trong 1.464 sinh viên tốt nghiệp tháng 1 cũng có 43% đạt loại giỏi và xuất sắc.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Niềm vui của những tân cử nhân Trường Đại học Luật TPHCM trong một đợt tốt nghiệp (Ảnh: Nguyễn An).
Cần siết chặt kiểm tra, đánh giá người học
Lý giải về tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp khá, giỏi cao, đại diện một số trường đại học cho rằng có nhiều nguyên nhân. Trong đó, một nguyên nhân lớn là chương trình đào tạo hiện nay thực hiện theo hệ tín chỉ, cách đánh giá kết quả có lợi cho người học hơn.
Theo quy định, sinh viên được lựa chọn học cải thiện học phần để đạt kết quả như mong muốn. Bởi sinh viên đều mong muốn ra trường với bằng cấp tốt để thuận lợi hơn trong quá trình tìm kiếm việc làm. Tuy nhiên, đi kèm với đó là tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp đúng hạn có thể thấp; nhiều trường chỉ đạt trên dưới 50% đúng hạn.
Tuy nhiên, nhìn nhận từ thực tế này, tại Hội nghị Giáo dục đại học 2026, Bộ trưởng GD&ĐT Hoàng Minh Sơn đã thẳng thắn: "Tôi nói rất thật, hiện nay ở nhiều trường đại học, kể cả những trường lớn, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc rất nhiều. Nếu học dễ đến mức đạt xuất sắc nhiều như vậy, liệu sinh viên có phải nỗ lực hay không? Nếu một trường top đầu mà chuẩn đầu ra cũng chỉ thấp như các trường khác, để sinh viên dễ dàng đạt xuất sắc, thì tôi tin rằng sinh viên không cần phải nỗ lực gì cả".
Người đứng đầu ngành giáo dục yêu cầu các trường phải thống kê, đo lường được thời gian sinh viên dành cho tự học và nghiên cứu mỗi tuần. Theo Bộ trưởng, nếu nhà trường đầu tư cơ sở vật chất, giảng viên rất tốt nhưng không đo lường được thời gian học tập, không buộc sinh viên phải nỗ lực 100-110% thì không bao giờ có chất lượng thực chất.
Đặc biệt, trong bối cảnh AI phát triển nhanh, việc tiếp cận tri thức trở nên dễ dàng hơn, người học không thể chỉ "học nông". "Người học phải vất vả, phải "học nặng, học sâu", nếu chỉ học nhẹ thì làm sao cạnh tranh và làm chủ được AI?", Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh.
Bộ trưởng yêu cầu các trường siết chặt khâu kiểm tra, đánh giá, bảo đảm tính thách thức, công bằng và thực chất, từ các bài thi môn học đến việc xếp loại bằng tốt nghiệp. Các trường cần tăng cường tính thực chất trong giáo dục, không dễ dãi trong kiểm tra, đánh giá.