Phái đoàn Nga và Ukraine hòa đàm tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ năm 2022 (Ảnh: Reuters).
Theo Tổng thống Volodymyr Zelensky, văn bản này đề xuất một lệnh ngừng bắn, việc rút quân của các bên và thành lập một khu kinh tế tự do. Tuy nhiên, một số chi tiết cụ thể vẫn đang được làm rõ.
Ông Zelensky cho biết, trong các cuộc đàm phán với đại diện phía Mỹ, các bên đã cô đọng những phương án kết thúc chiến sự vào một kế hoạch chung duy nhất.
Cụ thể, đây là những thỏa thuận đạt được sau các cuộc làm việc với Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và ông Jared Kushner, con trai Tổng thống Mỹ Donald Trump. Theo Tổng thống Zelensky, phía Mỹ muốn thảo luận các đề xuất này không chỉ với Ukraine mà còn với cả Nga.
Nội dung đầu tiên của kế hoạch là một lệnh ngừng bắn. "Nói ngắn gọn, có một ý tưởng về lệnh ngừng bắn. Đó là điểm cốt lõi và quan trọng nhất", ông Zelensky nhấn mạnh.
Nội dung thứ hai liên quan đến việc thành lập một khu kinh tế tự do. Theo kế hoạch, Ukraine và Nga sẽ cùng thực hiện các bước rút quân tương đương khỏi một khu vực lãnh thổ xác định.
"Phần thứ hai là đề xuất của phía Mỹ về khu kinh tế tự do. Theo đó, chúng tôi và Nga sẽ cùng lùi lại các bước bằng nhau, tạo ra một vùng đệm gọi là khu kinh tế tự do dưới một hình thức quản lý nhất định", Tổng thống Ukraine giải thích.
Tuy nhiên, hiện vẫn chưa xác định được đơn vị cụ thể sẽ đứng ra kiểm soát khu vực này, dù ông Zelenskyy đề cập đến khả năng tham gia của một bên thứ ba.
Nội dung thứ ba của kế hoạch tập trung vào các bước đi tiếp theo của Ukraine, các cam kết của Liên minh châu Âu (EU) và NATO. Theo ông Zelensky, các bên phải xác định rõ những cam kết an ninh cùng hành động mà các đối tác sẵn sàng cung cấp, cũng như những cam kết tương ứng từ phía Kiev.
“EU và NATO sẽ làm gì, và Ukraine sẵn sàng làm gì để đạt được điều đó", ông Zelensky tổng kết ngắn gọn về trụ cột thứ ba.
Ông Zelensky cũng nhấn mạnh đây không phải là đề xuất riêng lẻ từ phía Kiev. "Đây là những ý tưởng chung giữa chúng tôi với Mỹ và các đối tác châu Âu, đồng thời là kết quả từ các cuộc thảo luận đã hoàn thiện giữa Mỹ, Ukraine và Nga. Theo tôi, kế hoạch chứa đựng những yếu tố có tính khả thi”, ông nói.
Nhà lãnh đạo Ukraine khẳng định các bên đang phản hồi tích cực với các ý tưởng và chưa có bên nào phản đối. Dù vậy, ông cũng lưu ý, phía Mỹ hiện còn một số đề xuất khác chưa công bố đầy đủ với Ukraine.
"Theo những gì chúng tôi biết, Mỹ còn một vài ý tưởng khác. Họ muốn chọn thời điểm thích hợp để chia sẻ và chúng tôi đang chờ đợi điều đó”, ông nói.
Nói cách khác, cuộc thảo luận ở giai đoạn này mới chỉ tập trung vào một bản dự thảo kế hoạch chứ chưa phải một thỏa thuận hòa bình chính thức. Bước đi quan trọng tiếp theo dự kiến sẽ là các cuộc đàm phán sâu hơn có sự tham gia của Ukraine, Mỹ và Nga.
Vòng đàm phán 3 bên gần nhất giữa Ukraine, Mỹ và Nga diễn ra tại Geneva vào ngày 17-18/2. Kiev kỳ vọng sẽ có thêm các cuộc tiếp xúc với 2 đặc phái viên Mỹ sau các chuyến thăm tới Nga của họ.
Trước đó, một nguồn tin cho hay, ông Witkoff và ông Kushner có thể sẽ tới làm việc tại Kiev và Moscow vào cuối tháng 8. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cho biết, Tổng thống Nga Vladimir Putin sẵn sàng gặp lại các đặc phái viên Mỹ, song vấn đề cốt lõi nằm ở những đề xuất mà Washington sẽ mang tới bàn đàm phán.
Tuy nhiên, nguồn tin của TASS hôm qua cho biết, chuyến công tác tới Moscow của các đặc phái viên Mỹ đã bị hoãn lại.
"Chuyến thăm này khó có thể diễn ra trước cuối tháng 8. Điều này đồng nghĩa với việc có những lý do khiến lịch trình phải lùi lại”, nguồn tin chia sẻ.