VĐV đi bộ Trung Quốc được đôn lên nhận HC vàng vì đối thủ đi sai giày

Chung kết marathon đi bộ nữ diễn ra ngày 27/9 tại Nagoya, Nhật Bản, với quãng đường 42,195 km, tương đương marathon truyền thống nhưng áp dụng luật đi bộ thể thao nghiêm ngặt. Các vận động viên không được chạy, phải luôn giữ ít nhất một chân chạm mặt đất và duy trì tư thế tiếp xúc có thể nhận thấy bằng mắt thường. Nếu trọng tài nhìn thấy vận động viên đồng thời nhấc cả hai chân khỏi mặt đất, họ có thể bị phạt vì vi phạm kỹ thuật đi bộ. Trước giải, Yasmina Toxanbayeva của Kazakhstan không được xem là ứng viên nổi bật, bởi thành tích đáng chú ý nhất của cô là HC đồng giải vô địch châu Á đi bộ 20 km. Tuy nhiên, cô tạo bất ngờ lớn khi cán đích đầu tiên với thời gian 3 giờ 22 phút 20 giây, đồng thời vượt thành tích tốt nhất châu Á ở nội dung này. Dan Zengquzong của Trung Quốc về nhì, lập thành tích cá nhân tốt nhất 3 giờ 26 phút 09 giây, còn đồng hương Ma Li xếp thứ ba với 3 giờ 32 phút 26 giây. Sau cuộc đua, hình ảnh Toxanbayeva và Zengquzong ôm nhau ăn mừng được ghi lại tại chung kết marathon đi bộ nữ ASIAD 2026. Nhưng kết quả ban đầu chưa phải hồi kết, bởi các vận động viên còn phải trải qua bước kiểm tra trang thiết bị theo quy định sau khi thi đấu. Ban trọng tài xem xét kỹ đôi giày Toxanbayeva sử dụng, song không thể xác định mẫu giày có hợp lệ hay không. Nguyên nhân là đôi giày ấy không xuất hiện trong danh sách đã đăng ký với Liên đoàn Điền kinh thế giới, gọi tắt là World Athletics. Ban tổ chức ASIAD 2026 sau đó báo cáo vụ việc lên World Athletics và đề nghị cơ quan này đưa ra phán quyết. Theo quy định, vận động viên tham dự các giải được công nhận phải sử dụng giày có tên trong danh sách được phê duyệt, thường gọi là Approved Shoe List. Giày thi đấu phải là sản phẩm thương mại được bán rộng rãi cho công chúng, hoặc nguyên mẫu đang phát triển đã được cấp phép sử dụng. Quy định này khiến việc kiểm tra đôi giày của nhà vô địch ban đầu trở thành vấn đề trực tiếp ảnh hưởng đến thứ hạng chung cuộc. Sau quá trình xem xét, World Athletics kết luận đôi giày Toxanbayeva mang trong cuộc thi không đáp ứng yêu cầu và vi phạm quy định thi đấu. Ban tổ chức cập nhật kết quả, đánh dấu vận động viên Kazakhstan là DQ, tức bị hủy tư cách thi đấu. Quyết định ấy làm thay đổi hoàn toàn thứ tự trên bục nhận huy chương, dù Toxanbayeva đã hoàn thành cuộc đua đầu tiên. Zengquzong, người ban đầu về nhì, nhờ đó được đôn lên vị trí cao nhất và nhận HC vàng. Ma Li, vốn cán đích thứ ba, được trao HC bạc sau khi kết quả của Toxanbayeva bị hủy. Yukiko Umeno của Nhật Bản, ban đầu đứng thứ tư với thành tích 3 giờ 34 phút 59 giây, được đôn lên nhận HC đồng. Như vậy, ba vị trí trao huy chương đều thay đổi so với thứ tự ban đầu sau phán quyết về trang thiết bị. Diễn biến này biến cuộc kiểm tra giày sau cuộc đua thành bước ngoặt quyết định của nội dung marathon đi bộ nữ. Sau khi bị hủy kết quả, Toxanbayeva lên tiếng trên mạng xã hội, cho biết cô đã chiến đấu đến cùng nhưng phải chấp nhận quyết định của ban tổ chức. Vận động viên Kazakhstan không đưa ra thêm bình luận về việc đôi giày của mình không nằm trong danh sách được phê duyệt. Bài gốc của VnExpress cho biết ban trọng tài ban đầu không thể xác định tính hợp lệ của mẫu giày, trước khi World Athletics xem xét và kết luận. Vì vậy, kết quả cuối cùng chỉ được xác lập sau khi cơ quan quản lý đánh giá đôi giày theo quy định hiện hành. Câu chuyện tại Nagoya cho thấy trong đi bộ thể thao, chiến thắng không chỉ phụ thuộc vào tốc độ, sức bền hay khả năng giữ đúng kỹ thuật suốt 42,195 km. Trang thiết bị thi đấu cũng phải đáp ứng những yêu cầu cụ thể, từ việc nằm trong danh sách được phê duyệt đến điều kiện cấp phép đối với nguyên mẫu. Với Toxanbayeva, màn trình diễn đưa cô về nhất không đủ để giữ huy chương vàng sau kết luận về đôi giày. Còn với Zengquzong, thứ hạng nhì ban đầu trở thành HC vàng sau quyết định chính thức của World Athletics.