Toàn cảnh Chính điện Lam Kinh nằm trong Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, tỉnh Thanh Hóa nhìn từ sân rồng - Ảnh: HÀ ĐỒNG
Theo tài liệu của Ban quản lý Di sản Thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, Chính điện Lam Kinh có tổng diện tích 1.647,04m2, được bố cục theo kiến trúc hình chữ Công.
Tôn tạo Chính điện Lam Kinh suốt 12 năm
Theo sử sách ghi lại, tháng 9-1448 vua Lê Nhân Tông xuống chiếu sai Thái úy Lê Khả đốc suất các cục Bách tác xây dựng Miếu điện ở Lam Kinh. Tháng 2-1449, Miếu điện ở Lam Kinh làm xong.
Năm 1456, trong dịp hành lễ về Lam Kinh, vua Lê Nhân Tông đặt tên cho 3 điện này. Tiền điện có tên là điện Quang Đức (Đức sáng), điện giữa là Sùng Hiếu (Tôn sùng đạo hiếu) và điện phía sau là Diễn Khánh (Kéo dài sự tốt lành).
Trải qua nhiều biến cố lịch sử, khắc nghiệt của thiên nhiên, Chính điện không còn nguyên vẹn như xưa.
Một số hiện vật trưng bày trong Chính điện Lam Kinh - Ảnh: HÀ ĐỒNG
Năm 2010, Chính điện Lam Kinh được UBND tỉnh Thanh Hóa đầu tư kinh phí bảo tồn, phỏng dựng dựa trên nền tảng mặt bằng cũ với tổng nguồn vốn là 300 tỉ đồng, sử dụng hơn 2.000m3 gỗ lim cho việc phục dụng tòa chính điện này.
Sau 12 năm thi công phục hồi, tôn tạo, ngày 2-4-2022, Chính điện Lam Kinh hoàn thành và mở cửa phục vụ du khách đến tham quan.
Đến Lam Kinh nghe câu chuyện "cây lim hiến thân"
Những cột gỗ lim trong Chính điện Lam Kinh - Ảnh: HÀ ĐỒNG
Theo Ban quản lý Di sản Thành nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, phía tây của Lam Kinh trước năm 2010 có một cây lim khoảng 600 năm tuổi xanh tươi, tỏa bóng mát.
Nhưng có một điều đặc biệt, năm 2010 khi UBND tỉnh Thanh Hóa có quyết định cho phục dựng tòa Chính điện Lam Kinh, đúng thời điểm đó cây lim bỗng dưng trút lá.
Sau một thời gian, cây lim này không còn khả năng sinh trưởng. Cơ quan chức năng quyết định cho hạ cây lim xuống để đại diện cho rừng Lam Kinh đóng góp gỗ phục dựng tòa Chính điện.
Hôm làm lễ hạ cây lim, có nhiều sự trùng hợp kỳ lạ. Gốc của cây lim đường kính khoảng 86cm vừa khít làm cây cột cái nằm trên chân tảng to nhất ở bên trong của tòa Chính điện.
Cây lim có độ cao trên 7m thì phân thành hai cành. Khi hạ cây xuống, một cành có đường kính 65cm vừa khít tảng quân, một cành 45cm lại vừa khít trần tảng hiên.
Các nhánh nhỏ khác của cây lim còn làm được thượng lương (làm xà nóc) và một số đầu trụ của Chính điện. Đây là những cấu kiện quan trọng nhất của Chính điện Lam Kinh.
Nét chạm trổ tinh xảo trên cấu kiện gỗ trong Chính điện Lam Kinh - Ảnh: HÀ ĐỒNG
Lim có đặc tính chung là thường tiêu tâm, rỗng ruột, càng già thì càng rỗng ruột.
Nhưng cây lim 600 năm tuổi ở Lam Kinh từ gốc đến ngọn đều đặc ruột, rất đẹp.
Có ý kiến cho rằng cây lim trút lá một lần là để tự nguyện hiến mình phục dựng tòa Chính điện Lam Kinh uy nghi, bề thế.
Cây xanh tỏa bóng mát trong Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, tỉnh Thanh Hóa - Ảnh: HÀ ĐỒNG
Các hiện vật trưng bày trong Chính điện Lam Kinh - Ảnh: HÀ ĐỒNG
Sân rồng trước Chính điện Lam Kinh là nơi diễn ra Lễ hội Lam Kinh hằng năm vào tháng 8 âm lịch - Ảnh: HÀ ĐỒNG
Theo sử sách ghi lại, Lam Kinh vốn xưa là đất Lam Sơn, quê hương của Anh hùng dân tộc Lê Lợi - người có công chiêu mộ hiền tài, quy tụ nhân dân đánh đuổi giặc Minh xâm lược (1418-1427).
Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi hoàng đế (Lê Thái Tổ) lập nên vương triều Hậu Lê, đóng đô ở Thăng Long, lấy niên hiệu Thuận Thiên, đặt tên nước là Đại Việt.
Du khách tham quan Ngọ môn và Chính điện Lam Kinh - Ảnh: HÀ ĐỒNG
Năm 1430, Lê Thái Tổ đổi tên vùng đất Lam Sơn thành Lam Kinh. Kể từ đó, các kiến trúc điện, miếu, lăng, mộ… bắt đầu được xây dựng tại đây, gắn với hai chức năng chính: vừa là điểm nghỉ chân của các vua Lê khi về cúng bái tổ tiên, vừa là nơi ở của quan lại, quân lính thường trực trông coi Lam Kinh và khu tập trung lăng mộ của tổ tiên, các vị vua, hoàng thái hậu nhà Lê, quan lại trong hoàng tộc.
Mùng 1 Tết, nườm nượp khách tìm về khám phá cố đô Lam KinhNườm nượp dòng người tìm về khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh (huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa) trong ngày đầu năm.