Vì sao đề xuất chỉ giữ hình phạt tử hình với 4 tội danh?

Chiều 26/8, Cục Truyền thông Công an nhân dân Bộ Công an tổ chức tọa đàm truyền thông chính sách các dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo trình Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất của khóa XVI.

Hai dự án luật gồm Bộ luật Hình sự sửa đổi và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự sửa đổi.

Trong đó, dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi đề xuất bỏ hình phạt tử hình ở 6 tội danh, qua đó giảm số tội có quy định hình phạt cao nhất này từ 10 xuống còn 4.

Trả lời câu hỏi của phóng viên, Đại tá Ngô Đức Thắng, Phó Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an), cho biết chủ trương chung của Đảng, Nhà nước là tiếp tục giảm và tiến tới bỏ hình phạt tử hình.

Tuy nhiên, quá trình này phải có lộ trình, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh thực tế của đất nước trong từng giai đoạn.

Theo Đại tá Thắng, Bộ luật Hình sự năm 1985 quy định 44 tội danh có hình phạt tử hình. Đến Bộ luật Hình sự năm 1999, sửa đổi, bổ sung năm 2009, con số này giảm còn 29. Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, tiếp tục giảm xuống 18 tội danh.

Tại lần sửa đổi vừa qua, hình phạt tử hình được bỏ ở 8 tội danh, đưa tổng số tội danh còn quy định hình phạt này xuống 10. Và với dự thảo lần này, cơ quan soạn thảo đề xuất tiếp tục bỏ hình phạt tử hình ở 6 tội danh, chỉ giữ lại đối với 4 tội danh.

Theo ông, việc lựa chọn các tội danh tiếp tục áp dụng hình phạt tử hình đã được đánh giá kỹ lưỡng về khoa học, thực tiễn và có tham khảo kinh nghiệm quốc tế. 4 tội danh được đề xuất giữ lại được đánh giá là những tội có tính chất tàn ác nhất. Trong đó, 3 tội liên quan trực tiếp đến tính mạng con người, tội còn lại tuy không trực tiếp xâm hại tính mạng nhưng có thể gây hậu quả hủy hoại giống nòi.

Riêng đối với tội sản xuất trái phép chất ma túy, dự thảo vẫn đề xuất giữ hình phạt tử hình. Đại tá Thắng lý giải hành vi này có tính tổ chức rất cao, tính chất đặc biệt nghiêm trọng và được đánh giá là nguy hiểm nhất trong các tội phạm về ma túy.

Phân tích về tác dụng răn đe, Đại tá Thắng nhìn nhận hình phạt tử hình có mức độ nghiêm khắc vượt trội so với các hình phạt khác. Tuy nhiên, tính răn đe của hình phạt này không phải yếu tố mang tính quyết định đối với tình hình tội phạm.

Ông dẫn chứng một số tội như vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy từng hoặc đang có hình phạt tử hình nhưng tình hình tội phạm vẫn diễn biến phức tạp.

Theo Đại tá Thắng, hiệu quả phòng ngừa còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, đặc biệt là việc phát hiện và xử lý tội phạm kịp thời. Nếu một người trước khi thực hiện hành vi nhận thức được rằng sau khi phạm tội sẽ nhanh chóng bị phát hiện, xử lý thì tác dụng phòng ngừa sẽ cao hơn.

Bên cạnh đó, trách nhiệm quản lýNnhà nước và việc ứng dụng các công cụ giám sát, công nghệ cũng giữ vai trò quan trọng trong phòng ngừa, phát hiện và xử lý tội phạm.

Danh sách 6 tội danh đề xuất bỏ tử hình:

Tội bạo loạn (Điều 112).

Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142).

Tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251).

Tội chống loài người (Điều 422).

Tội phạm chiến tranh (Điều 423).

Tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân (Điều 113) do được đề xuất nhập vào Tội khủng bố (Điều 299). 

Các tội danh dự kiến vẫn giữ hình phạt tử hình:

Tội phản bội Tổ quốc (Điều 107).

Tội giết người (Điều 123).

Tội khủng bố (Điều 299).

Tội sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248).