Vì sao Nam bộ và Trung bộ mưa lớn dồn dập?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Theo ý kiến của chuyên gia, mưa lớn ở Nam bộ và Trung bộ những ngày qua là ảnh hưởng của không khí lạnh, dải hội tụ nhiệt đới và đới gió đông. Dự báo mưa lớn sẽ giảm dần sau ngày 11.10.

Trong những ngày qua, khu vực Trung bộ và Nam bộ thường xuyên xảy ra mưa lớn với lượng mưa duy trì khoảng 100 - 200 mm/ngày, có nơi cao hơn. Dự báo, mưa lớn tại các khu vực này sẽ tiếp tục tiếp diễn ít nhất đến ngày 11.10.

Nhận định về đợt mưa này, trao đổi với Thanh Niên, ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, cho biết, từ ngày 4.10, mưa bắt đầu xảy ra ở các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh. Đến ngày 6 - 8.10 lượng mưa tăng thêm và dịch chuyển vào khu vực từ Quảng Trị trở vào đến phía đông của tỉnh Quảng Ngãi. Từ gần sáng và ngày 9.10 mưa mở rộng lên khu vực Quảng Trị - Hà Tĩnh.

Theo quy luật thông thường, do ảnh hưởng của không khí lạnh, mưa thường dịch chuyển từ bắc vào nam. Tuy nhiên, đợt mưa lần này vùng mưa lại có xu hướng mở rộng ngược lên phía bắc. Lý giải về vấn đề này, ông Hưởng cho hay, sự thay đổi tâm mưa lớn này là do ảnh hưởng của khối không khí lạnh.

Dưới tác động của khối không khí lạnh vùng mưa có xu hướng di chuyển từ bắc vào nam. Tuy nhiên, sau đó khi khối không khí lạnh suy yếu, đới gió đông ở trên cao tác động, vùng mưa lại có xu hướng mở rộng ngược lên phía bắc.

Về mưa lớn ở Nam bộ trong nhiều ngày qua, ông Hưởng cho rằng, nguyên nhân là do khu vực này chịu tác động của một dải hội tụ nhiệt đới trục vắt qua khu vực Trung Trung bộ. Hiện tại, dải hội tụ nhiệt đới đang yếu đi, nên trong những ngày cuối tuần mưa ở khu vực Nam bộ và TP.HCM còn nhưng cường độ mưa giảm.

"Hiện tại đang là mùa mưa ở khu vực miền Trung, miền Nam, nên việc xuất hiện mưa lớn kéo dài ở khu vực này là điều bình thường", ông Hưởng nói.

Theo cơ quan khí tượng, El Nino 2026 - 2027 đang tiếp tục mạnh lên. Giữa tháng 9, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Nino 3.4 đã tăng lên khoảng 2 độ C, đạt ngưỡng cường độ rất mạnh. Dự báo El Nino tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh và đạt cực đại trong những tháng cuối năm 2026, với tác động có thể kéo dài sang đầu năm 2027.

Trong điều kiện El Nino rất mạnh, ông Hưởng thông tin, theo tính toán thì khoảng thời gian từ nay đến hết tháng 10.2026 khả năng xuất hiện áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông là không cao và ít có khả năng xuất hiện áp thấp nhiệt đới hoặc bão ảnh hưởng tới đất liền nước ta.

Đợt mưa lớn diện rộng kéo dài tại Trung Bộ và Nam Bộ những ngày qua ghi nhận lượng mưa phổ biến 100 đến 200 mm/ngày, gây ngập úng cục bộ tại nhiều đô thị như TP.HCM. Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hình thái thời tiết này xảy ra do sự tương tác đồng thời giữa không khí lạnh, dải hội tụ nhiệt đới và đới gió đông trên cao. Mưa lớn dự kiến sẽ tiếp diễn đến hết ngày 11.10 trước khi có xu hướng giảm dần về cường độ. Điểm bất thường của đợt thiên tai này là sự dịch chuyển ngược quy luật của tâm mưa tại miền Trung. Ban đầu khối không khí lạnh đẩy mưa từ bắc vào nam giai đoạn ngày 4 đến 8.10, nhưng khi khối khí lạnh suy yếu kết hợp gió đông trên cao, vùng mưa lại mở rộng ngược lên khu vực Quảng Trị đến Hà Tĩnh. Tại Nam Bộ, mưa dồn dập bắt nguồn từ dải hội tụ nhiệt đới vắt qua Trung Trung Bộ, hiện hình thế này đang suy yếu dần nên lượng mưa cuối tuần sẽ hạ nhiệt. Trong bức tranh khí hậu tổng thể, hiện tượng El Nino giai đoạn 2026 đến 2027 đang gia tăng với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3.4 chạm ngưỡng 2 độ C. Cường độ El Nino rất mạnh này được dự báo duy trì đến cuối năm 2026 và kéo dài sang đầu năm 2027. Do tác động từ El Nino cực trị, cơ quan khí tượng nhận định khả năng hình thành bão hoặc áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta từ nay đến hết tháng 10.2026 ở mức thấp.