Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần chủ động tiêm vắc xin phòng não mô cầu phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe theo tư vấn của bác sĩ - Ảnh: H.A.
Mới đây, Sở Y tế tỉnh Tây Ninh đã có báo cáo ban đầu về tình hình dịch não mô cầu trên địa bàn tỉnh, sau khi liên tiếp phát hiện 2 trường hợp dương tính với bệnh này.
Vi khuẩn não mô cầu có thể cư trú ở vùng mũi họng của người khỏe mạnh
Một trong hai trường hợp dương tính là bệnh nhân nam, 53 tuổi, nhà ở xã Bình Hiệp, Tây Ninh và đang làm công nhân tại xã Hậu Nghĩa, Tây Ninh.
Bệnh nhân bắt đầu sốt, co giật từ ngày 3-11 và được đưa đến bệnh viện. Sau khi được cách ly, bệnh nhân được lấy mẫu xét nghiệm. Chiều 6-11, kết quả xét nghiệm của Viện Pasteur TP.HCM xác định bệnh nhân dương tính với não mô cầu, serogroup B.
Sau khi điều tra dịch tễ, hai công nhân sống cùng phòng với bệnh nhân có dấu hiệu ho, sốt đã được đưa đến bệnh viện để theo dõi, lấy mẫu xét nghiệm, điều trị và uống kháng sinh dự phòng theo quy định.
BS.CK1 Đinh Văn Thới - Phó Trưởng Phòng Khám Đa Khoa, Viện Pasteur TP.HCM - cho hay tại Việt Nam, các ca bệnh não mô cầu vẫn xảy ra rải rác mỗi năm ở nhiều tỉnh thành trên cả nước, với những trường hợp tử vong và di chứng đã được báo cáo xảy ra ở cả trẻ em và người lớn.
Vi khuẩn não mô cầu có thể cư trú tại vùng hầu họng của 10-20% dân số mà không gây triệu chứng.
Tuy nhiên, ở các cơ địa nguy cơ (trẻ nhỏ, người già, người suy giảm miễn dịch…) hoặc khi có điều kiện thuận lợi (niêm mạc đường hô hấp bị tổn thương sau nhiễm siêu vi hô hấp hoặc do khói thuốc lá…) hay sau khi tiếp xúc gần với người mang chủng não mô cầu xâm lấn độc lực cao, vi khuẩn sẽ xâm lấn qua hàng rào niêm mạc hô hấp để vào máu.
Trong máu, nhờ khả năng trốn thoát khỏi các cơ chế bảo vệ của cơ thể, vi khuẩn não mô cầu tăng sinh với tốc độ rất nhanh gây tình trạng nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm trùng, tổn thương đa cơ quan…
Vi khuẩn theo máu đến não, xuyên qua hàng rào máu não để vào hệ thần kinh trung ương và gây bệnh cảnh viêm màng não do não mô cầu.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM, vi khuẩn có thể cư trú ở vùng mũi họng của người khỏe mạnh (người lành mang trùng), mầm bệnh rất dễ lây truyền thầm lặng qua giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần.
Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh, trong đó trẻ nhỏ dưới 1 tuổi với hệ miễn dịch non nớt và thanh thiếu niên từ 16 đến 23 tuổi thường xuyên sinh hoạt trong môi trường tập thể là những đối tượng có nguy cơ cao nhất.
Người lớn và trẻ lớn khi mắc bệnh thường sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, cứng cổ, lơ mơ, sợ ánh sáng, buồn nôn và có thể xuất hiện mảng bầm tím lan nhanh trên da.
Trong khi đó, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ lại biểu hiện qua tình trạng lờ đờ, khó đánh thức, quấy khóc liên tục, bú kém, nôn mửa hoặc có vùng thóp trước trên đỉnh đầu bị phồng lên.
Nếu bản thân hoặc bất kỳ thành viên nào trong gia đình xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ trên, người dân tuyệt đối không tự điều trị tại nhà mà cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc. Việc chậm trễ dù chỉ vài giờ cũng có thể phải trả giá bằng cả mạng sống.
Làm gì để phòng ngừa não mô cầu?
Bác sĩ CKI - Lê Thị Giao Thi, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu - cho biết bệnh do não mô cầu có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng nguy cơ lây nhiễm có thể gia tăng tại những nơi tập trung đông người, đặc biệt khi mọi người thường xuyên tiếp xúc gần, sinh hoạt chung trong không gian kín hoặc kém thông thoáng.
Những nhóm cần đặc biệt lưu ý gồm trẻ em tại nhà trẻ, trường học; học sinh nội trú, sinh viên sống trong ký túc xá; thanh thiếu niên, thanh niên sinh hoạt tập thể; người lao động sống trong các khu nhà ở tập trung, đông đúc...
Đáng chú ý, người mang vi khuẩn não mô cầu có thể hoàn toàn khỏe mạnh, không biểu hiện triệu chứng nhưng vẫn có khả năng lây truyền cho người khác. Vi khuẩn lây qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài, chẳng hạn như sống cùng phòng, hôn hoặc dùng chung đồ uống.
Ngoài yếu tố môi trường, trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người có một số tình trạng suy giảm miễn dịch, đặc biệt là người không có lách hoặc thiếu hụt bổ thể, cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Để chủ động phòng bệnh, người dân nên giữ không gian sinh hoạt thông thoáng, thực hiện vệ sinh cá nhân, tránh dùng chung vật dụng tiếp xúc với nước bọt và chủ động tiêm vắc xin phòng não mô cầu phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe theo tư vấn của bác sĩ.
Ai cần tiêm vắc xin não mô cầu?
Bác sĩ CKI - Lê Thị Giao Thi, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu - chia sẻ thêm, tại Việt Nam có các loại vắc xin phòng bốn nhóm A, C, W, Y (ACWY), vắc xin phòng nhóm B và vắc xin phòng hai nhóm B, C (BC).
Chẳng hạn, người đã tiêm vắc xin ACWY vẫn có nguy cơ mắc bệnh do não mô cầu nhóm B. Ngược lại, vắc xin nhóm B không bảo vệ trước các nhóm A, C, W, Y.
Đặc biệt, trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên sống trong môi trường tập thể và người có một số tình trạng suy giảm miễn dịch là những nhóm cần được quan tâm khi tư vấn phòng bệnh.
Bên cạnh độ tuổi, bác sĩ sẽ căn cứ vào tiền sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe và nguy cơ phơi nhiễm để lựa chọn loại vắc xin cũng như thời điểm tiêm phù hợp.
TP.HCM ghi nhận 5 ca não mô cầu, Viện Pasteur TP.HCM khuyến cáo gì?8/8 tỉnh, thành phía Nam đều ghi nhận có sự gia tăng một số trường hợp bệnh não mô cầu trong thời gian gần đây. Riêng TP.HCM vừa ghi nhận 5 ca đều là học sinh, trong đó 1 trường hợp đã tử vong. Dự báo tình hình bệnh não mô cầu trong thời gian tới ra sao là vấn đề được nhiều người quan tâm.