Ô tô Trung Quốc ngày càng được đón nhận trên thị trường quốc tế không phải là điều ngẫu nhiên, và không khó để hiểu vì sao. Các thương hiệu Trung Quốc đang từng bước mở rộng thị phần trên toàn cầu, đặc biệt trong nhóm khách hàng ưu tiên giá trị sử dụng và tìm kiếm những sản phẩm có giá tốt.
Nhìn chung, những mẫu xe này có chất lượng khá tốt, nhất là khi xét đến mức giá thấp hơn mặt bằng chung.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Xét về cơ cấu hoạt động, các nhà sản xuất ô tô điện Trung Quốc được cho là đang có lợi thế vượt trội so với đối thủ (Ảnh minh họa: BYD).
Điều này đặt ngành công nghiệp ô tô châu Âu trước thách thức mang tính sống còn, khi các thương hiệu Trung Quốc đe dọa tương lai của ngành công nghiệp ô tô khu vực.
Lợi thế mang tính cơ cấu trong chuỗi cung ứng
Một phân tích gần đây của AlixPartners, công ty chuyên tư vấn tài chính và phân tích thị trường, đã đi sâu tìm hiểu sự trỗi dậy của ngành ô tô Trung Quốc. Báo cáo cho thấy trợ cấp hoặc ưu đãi tài chính không phải là lời giải thích đầy đủ cho ưu thế của Trung Quốc trong lĩnh vực xe điện.
AlixPartners nhận thấy chi phí sản xuất giữa các mẫu ô tô điện Trung Quốc và châu Âu chênh lệch trung bình khoảng 35%. Phần cuối báo cáo nhấn mạnh rằng các nhà sản xuất châu Âu cần thay đổi căn bản cách vận hành nếu muốn duy trì vị thế và khả năng sinh lời.
“Nếu được sản xuất tại Trung Quốc, một chiếc ô tô điện mang thương hiệu Trung Quốc có chi phí sản xuất khoảng 20.000 USD, trong khi một mẫu xe tương đương của châu Âu có chi phí lên tới 31.000 USD”, báo cáo cho biết.
Vì sao lại có sự chênh lệch này? Có nhiều nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng khác nhau, nhưng khi cộng lại, chúng tạo nên lợi thế mang tính cơ cấu trong cách các doanh nghiệp Trung Quốc tổ chức, quản lý và khai thác năng lực sản xuất. Đây không đơn thuần là câu chuyện về trợ cấp.
Trước hết, báo cáo cho rằng hoạt động sản xuất pin và việc tìm nguồn cung nguyên liệu thô của châu Âu phụ thuộc quá nhiều vào các nguồn lực bên ngoài, tạo ra những rào cản mang tính cơ cấu khiến chi phí tăng cao.
Về cơ bản, theo báo cáo, toàn bộ chuỗi giá trị pin tại châu Âu đều có chi phí cao, từ khâu sản xuất đến tìm nguồn cung nguyên liệu. Một trong những nguồn nguyên liệu thô quan trọng đối với các nhà sản xuất pin tại châu Âu là vật liệu thu hồi từ hoạt động tái chế pin. Tuy nhiên, năng lực tái chế hiện vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu để duy trì nguồn cung bền vững cho hoạt động sản xuất.
Giá năng lượng tại châu Âu cũng cao hơn nhiều so với Mỹ và Trung Quốc, càng đẩy chi phí sản xuất lên cao. Giải pháp mà AlixPartners đề xuất về cơ bản là duy trì các khoản trợ cấp và ưu đãi để khuyến khích nhà sản xuất tiếp tục xây dựng, vận hành nhà máy pin; thậm chí hỗ trợ chi phí năng lượng trong thời gian các nhà máy hoạt động.
Tốc độ phát triển sản phẩm nhanh
Bên cạnh đó, khái niệm “tốc độ Trung Quốc” (China Speed) là một trong những lợi thế lớn nhất của các thương hiệu nước này so với phần lớn các quốc gia phương Tây. Các hãng xe Trung Quốc đã rút ngắn thời gian ra quyết định và đẩy nhanh quá trình phát triển sản phẩm so với thông lệ của ngành.
Ở một số doanh nghiệp, các quyết định quan trọng được đưa ra qua ít tầng quản lý hơn, trong khi nhiều khâu thử nghiệm được thực hiện trên môi trường ảo; việc kiểm chứng trực tiếp bằng sản phẩm thực tế thường chỉ diễn ra ở giai đoạn cuối.
Tốc độ phát triển cùng khả năng ra quyết định dứt khoát được thể hiện xuyên suốt quá trình phát triển xe điện tại Trung Quốc. Dù là phát triển ô tô lấy phần mềm làm trung tâm hay thiết kế nền tảng kỹ thuật và công thái học, các thương hiệu Trung Quốc đều linh hoạt hơn, có năng lực triển khai tốt hơn và sẵn sàng đưa công nghệ mới vào thực tế hơn.
Tất nhiên, Trung Quốc đôi khi cũng bị chỉ trích vì phát triển quá nhanh. Chiến lược chạy đua đưa sản phẩm ra thị trường đã dẫn đến một số sai sót mà quy trình thử nghiệm kỹ lưỡng hơn có thể đã giúp phát hiện sớm.
Chẳng hạn, lỗi nhận diện lệnh thoại trên mẫu SUV điện Lynk & Co Z20 tại Trung Quốc từng khiến đèn chiếu sáng bên ngoài tắt khi xe đang chạy ban đêm. Người lái muốn tắt đèn đọc sách trong cabin nhưng hệ thống lại tắt đèn xe, trước khi chiếc xe va vào dải phân cách trên đường cao tốc.
Vụ việc lan truyền trên mạng xã hội, buộc hãng phải triển khai giải pháp phần mềm nhằm ngăn người lái tắt đèn bằng giọng nói khi xe đang di chuyển.
Sau sự cố, một số chủ xe và người thử nghiệm cũng phát hiện hiện tượng tương tự trên một số mẫu xe thuộc các thương hiệu khác, trong đó có Zeekr và Deepal. Tuy nhiên, các kết quả này chưa đủ để kết luận lỗi xuất hiện trên toàn bộ dòng xe của những hãng nói trên.
Báo cáo của AlixPartners kết thúc bằng một lời cảnh báo: Thuế quan chỉ giúp các nhà sản xuất có thêm thời gian bắt kịp, chứ không thể triệt tiêu lợi thế cạnh tranh của Trung Quốc. Việc các hãng xe Trung Quốc đặt cơ sở sản xuất tại châu Âu chắc chắn sẽ làm suy giảm một phần lợi thế chi phí vốn xuất phát từ chuỗi cung ứng nội địa của họ.
Tuy nhiên, lợi thế mang tính cơ cấu trong cách tổ chức và vận hành doanh nghiệp vẫn sẽ tồn tại. Các công ty phương Tây cần đổi mới căn bản mô hình hoạt động nếu muốn theo kịp đối thủ.