Kinh tế Ấn Độ vừa ghi nhận mức tăng trưởng GDP 7,8% trong quý II, cao hơn kỳ vọng. Thủ tướng Narendra Modi cho rằng kết quả này cho thấy khả năng chống chịu của nền kinh tế trước hàng loạt biến động và khủng hoảng trên thế giới.
Tuy nhiên, cùng với thông điệp tích cực về tăng trưởng, ông Modi tiếp tục kêu gọi người dân hạn chế những khoản chi tiêu ra nước ngoài, trong đó đặc biệt nhắc đến việc không mua vàng nếu không thực sự cần thiết.
Đây không phải lần đầu người đứng đầu quốc gia có truyền thống "chuộng vàng" đưa ra lời kêu gọi như vậy. Hồi tháng 5, trong bối cảnh giá dầu và nhiều loại hàng hóa tăng mạnh sau xung đột tại Tây Á, ông Modi cũng đề nghị người dân tiết giảm mua vàng nhằm hạn chế sức ép lên hóa đơn nhập khẩu và đồng rupee.
Theo Reuters, sau phát biểu mới nhất của Thủ tướng Ấn Độ, cổ phiếu một số doanh nghiệp kinh doanh trang sức lớn tại nước này lập tức giảm 6-8%.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Vàng trang sức (Ảnh: Reuters).
Vàng có vị trí đặc biệt trong đời sống kinh tế và văn hóa của người Ấn Độ khi nó không chỉ được sử dụng làm trang sức mà còn là một trong những tài sản tích trữ phổ biến của các hộ gia đình.
Trong các đám cưới, lễ hội và nhiều dịp quan trọng, vàng thường được xem như biểu tượng của sự thịnh vượng. Với nhiều gia đình, đây còn là hình thức tiết kiệm và chuyển giao tài sản giữa các thế hệ. Chính bởi vậy, Ấn Độ từ lâu nằm trong nhóm những thị trường tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới.
Nhưng ở góc độ vĩ mô, đây cũng là một bài toán khó đối với nền kinh tế.
Ấn Độ không sản xuất đủ vàng để đáp ứng nhu cầu trong nước, phần lớn lượng vàng tiêu thụ phải nhập khẩu. Mỗi khi người dân mua thêm vàng nhập khẩu, nền kinh tế phải sử dụng ngoại tệ để thanh toán.
Khi giá vàng thế giới tăng mạnh, cùng với giá dầu và nhiều hàng hóa cơ bản khác, hóa đơn nhập khẩu vì thế có thể phình to nhanh chóng. Điều này tạo sức ép lên cán cân thương mại, nhu cầu ngoại tệ và tỷ giá đồng rupee.
Đây chính là nghịch lý của vàng tại Ấn Độ: một tài sản được người dân coi là nơi lưu giữ của cải lại có thể trở thành nguồn gây áp lực lên cán cân đối ngoại của quốc gia.
Vì vậy, theo giới phân tích, lời kêu gọi hạn chế mua vàng của ông Modi không xuất phát từ việc chính phủ muốn thay đổi thói quen văn hóa của người dân, mà chủ yếu nhằm giảm nhu cầu nhập khẩu và hạn chế dòng ngoại tệ chảy ra nước ngoài.
Các số liệu mới nhất của Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) cho thấy nền kinh tế nước này vẫn đối mặt với sức ép từ khu vực đối ngoại. Thâm hụt tài khoản vãng lai của Ấn Độ trong quý II, tương ứng quý I năm tài khóa 2026-2027, ở mức 4,2 tỷ USD, bằng khoảng 0,5% GDP.
Đáng chú ý hơn, thâm hụt thương mại hàng hóa tăng lên 86,1 tỷ USD, cao hơn trên 17 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước.
Khoảng cách giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu ngày càng lớn trong bối cảnh giá hàng hóa quốc tế duy trì ở mức cao. Đây cũng là lý do Chính phủ Ấn Độ vẫn theo sát những mặt hàng có thể làm tăng đáng kể hóa đơn nhập khẩu, dù tăng trưởng kinh tế tổng thể vẫn ở mức tích cực.
Ấn Độ hiện sở hữu lượng dự trữ ngoại hối lớn, tạo ra lớp đệm quan trọng trước các cú sốc bên ngoài. Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng và vàng.
Do đó, việc người dân tăng mạnh mua vàng trong thời điểm giá thế giới cao có thể đồng thời làm gia tăng nhu cầu USD và gây áp lực lên đồng rupee.
Theo giới chuyên gia, thông điệp của ông Modi vì vậy còn mang tính phòng ngừa: giảm bớt những nguồn cầu ngoại tệ trước khi chúng trở thành vấn đề lớn hơn đối với nền kinh tế.
Sau lời kêu gọi đầu tiên của ông Modi hồi tháng 5, nhập khẩu vàng của Ấn Độ đã giảm đáng kể về khối lượng. Số liệu của Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy giá trị nhập khẩu vàng trong tháng này đạt khoảng 3,4 tỷ USD, giảm 39% so với tháng trước, dù vẫn cao hơn 34% so với cùng kỳ năm ngoái.
Khối lượng vàng nhập khẩu được ước tính chỉ khoảng 25-30 tấn, thấp hơn đáng kể so với 46 tấn của tháng 4 và mức trung bình khoảng 59 tấn trong hai năm trước đó. Sự sụt giảm này không hoàn toàn đến từ lời kêu gọi của chính phủ. Giá vàng ở mức cao cũng khiến người tiêu dùng Ấn Độ trở nên thận trọng hơn.