Mùa hè vừa qua, Mark Thewlis (33 tuổi, miền nam nước Anh) tìm hiểu mẫu Jaecoo 7 của hãng Chery (Trung Quốc), khi chọn ôtô gia đình. Dòng ôtô này thường được gọi là "Range Rover phiên bản Temu" (mượn tên sàn thương mại điện tử lớn từ Trung Quốc). Chiếc Jaecoo 7 phiên bản hybrid có giá khoảng 50.000 USD, bằng một nửa mẫu tương tự thuộc thương hiệu hạng sang Range Rover.
Ban đầu nhìn mẫu mã, chức năng và giá bán, Thewlis nghĩ "có 'bẫy' gì chăng". Sau khi lái thử, anh quyết định mua "không cần đắn đo". Jaecoo 7 là mẫu xe bán chạy nhất tại Anh trong tháng 9. Tờ Wall Street Journal nhận định Anh là thị trường tích cực nhất đón nhận xe Trung Quốc.
Cách đó vài trăm km, tại Paris (Pháp), showroom của BYD nằm ngay đại lộ đắt đỏ bậc nhất Champs-Élysées, với thiết kế sang trọng tương tự phong cách của một thương hiệu cao cấp châu Âu. Bà Estelle Zhang, nhân viên kinh doanh tại đây, cho biết khách hàng của họ trước đây thường mua BMW và Porsche, nay thừa nhận ôtô Trung Quốc tiên tiến hơn về công nghệ.
Ôtô điện Trung Quốc thoát mác "kém chất lượng", tăng tốc phủ sóng thị trường châu Âu trong vài năm gần đây. Theo công ty nghiên cứu thị trường Rhodium Group, doanh số bán xe từ nước này tại châu Âu đạt mức 66.000 chiếc vào năm 2021, nhưng liên tục tăng trong 5 năm qua. Tám tháng đầu năm nay, thương hiệu đến từ nền kinh tế thứ hai thế giới chiếm hơn 28% thị phần ôtô điện và hybrid tại Anh, và 21,7% xe thuần điện ở Liên minh châu Âu (EU).
Xe điện chuẩn bị xuất khẩu tại cảng container quốc tế Taicang ở Tô Châu, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc, vào ngày 9/5/2024. Ảnh: Reuters
Cũng trong 8 tháng, doanh số bán hàng tại EU của 5 hãng xe Trung Quốc tăng 71% so với cùng kỳ năm ngoái. Các hãng tăng trưởng nhanh nhất gồm Leapmotor (tăng 211%), Chery (201%), BYD (129%) và Geely (24%).
Theo bà Christina Bu - Tổng thư ký Hiệp hội Xe điện Na Uy, giá và công nghệ là hai yếu tố quan trọng giúp xe điện Trung Quốc được ưa chuộng tại châu Âu. Trong khi ôtô điện châu Âu có giá trung bình 50.000 euro, một chiếc BYD dao động 30.000-45.000 euro, thậm chí các mẫu cỡ nhỏ chỉ từ 20.000 euro.
Nửa đầu năm nay, các hãng BYD, NIO, Dongfeng... chiếm 25% thị phần xe điện tại Na Uy, bất chấp hoài nghi về tính bảo mật và chính trị tăng cao. 7 năm trước, các thương hiệu này gần như không tồn tại ở thị trường này.
Làn sóng xe Trung Quốc đã thay đổi căn bản kỳ vọng của người tiêu dùng châu Âu về giá cả, công nghệ. Thậm chí, ông Theo Theodorou, phụ trách bán hàng của hãng xe Chery tại đại lý Glyn Hopkin (St Albans, Anh), cho rằng xe Trung Quốc "tự bán được", không cần chào mời. "Tại sao người ta lại mua một chiếc BMW hay Audi với giá 60.000 bảng Anh (113.000 USD), trong khi họ có thể mua một chiếc tương tự của Trung Quốc với giá chỉ bằng một nửa?", ông đặt vấn đề.
Ngoài ra, chính sách trợ cấp xe điện tại nhiều nước châu Âu mang lại lợi ích "không cân xứng" cho các nhà sản xuất Trung Quốc, vốn bán giá thấp và trung bình, cùng điều khoản thanh toán hấp dẫn, theo công ty tư vấn và kiểm toán Ernst & Young (EY). Công ty này dự báo các hãng xe Trung Quốc sẽ tiếp tục giành thị phần, trong bối cảnh các doanh nghiệp châu Âu đối mặt với thuế quan của Mỹ, quy định khí thải chặt chẽ và chi phí chuyển đổi sản xuất sang xe điện.
EU đang soạn thảo dự Luật Tăng tốc Công nghiệp (IAA), gồm điều kiện ràng buộc về tỷ trọng "made in Europe" để nhận được hỗ trợ tài chính, nhằm loại trừ xe từ Trung Quốc. Họ cũng đề nghị Anh nâng thuế ôtô Trung Quốc lên mức tương đương EU. Đổi lại, quốc gia này sẽ tránh được rào cản từ quy định tỷ trọng nguồn gốc xuất xứ.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng dự luật IAA sẽ đưa doanh nghiệp châu Âu vào thế khó, khi họ phụ thuộc vào pin Trung Quốc. Hiện không còn nhà sản xuất pin lớn nào của EU còn hoạt động, sau khi Northvolt - hãng pin của Thụy Điển, nộp đơn phá sản vào năm ngoái.
Trong khi các nhà hoạch định chính sách châu Âu đang bàn thảo, doanh nghiệp sản xuất ôtô Trung Quốc đã nhanh chóng hành động. Ba ngày trước, Geely đạt thỏa thuận mua lại 34% cổ phần từ Ford tại Tây Ban Nha. Còn Xpeng, Chery, GAC hay Changan đều theo đuổi kế hoạch sản xuất tại châu Âu. Trong đó, Changan - tập đoàn ôtô thuộc sở hữu nhà nước - cho biết có thể sản xuất sản phẩm "made in Europe" từ năm tới, trước khi quy định về nội địa hóa của EU có hiệu lực.
Bảo Bảo (theo Reuters, Euronews, Wall Street Journal)