Bắt đầu từ nhiệm vụ, xác định rõ công việc và khối lượng
Bộ Nội vụ đang gấp rút triển khai rà soát vị trí việc làm, xác định nhu cầu nhân lực và xây dựng phương án biên chế giai đoạn 2027 - 2031 gửi Ban Tổ chức T.Ư vào đầu tháng 11.
Xây dựng vị trí việc làm là căn cứ để xác định nhân lực, biên chế
ẢNH: TUẤN MINH
Theo Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trương Hải Long, Bộ Chính trị xác định vị trí việc làm là trung tâm. Vị trí việc làm sẽ có đầy đủ các thông số, thông tin để sử dụng vào tất cả các khâu, từ tuyển dụng cho đến trả lương.
Để xác định một vị trí việc làm, trước hết phải căn cứ chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của cơ quan, đơn vị, từ đó phân rã nhiệm vụ thành các công việc cụ thể. Tiếp theo là xác định mỗi công việc cần bao nhiêu thời gian để hoàn thành, yêu cầu về chất lượng, trách nhiệm và năng lực của người thực hiện.
Thứ trưởng Trương Hải Long nêu rõ: "Tại thời điểm hiện nay, các bước sẽ bắt đầu từ khâu phân rã nhiệm vụ thành các công việc. Các công việc đó dựa trên các quy định hiện hành về chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền. Khâu thứ hai là mỗi một công việc đó cần sử dụng bao nhiêu thời gian".
Cùng với đó, các đơn vị phải rà soát những nhiệm vụ đã hoặc có thể phân cấp, phân quyền; những công việc có thể chuyển đổi trên nền tảng số; nhiệm vụ dự kiến xã hội hóa hoặc thuê ngoài. Những thay đổi về chức năng, phương thức thực hiện và phân bổ nguồn lực đều phải được tính đến trước khi xác định nhu cầu nhân lực. Đây là căn cứ để tránh việc xác lập vị trí việc làm tách rời thực tế hoạt động của cơ quan, đơn vị.
Xây dựng vị trí việc làm không chỉ dừng ở việc liệt kê chức danh
Theo Kế hoạch thực hiện Kết luận số 107-KL/T.Ư của Bộ Chính trị về hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm trong hệ thống chính trị gắn với xây dựng đội ngũ cán bộ và quản lý biên chế vừa được Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ban hành, việc xác định vị trí việc làm, nhu cầu nhân lực và xây dựng phương án biên chế giai đoạn 2027 - 2031 phải được thực hiện trên cơ sở nhiệm vụ, khối lượng công việc, sản phẩm đầu ra và năng lực cần thiết.
Đây cũng là cơ sở để từng bước sử dụng kết quả rà soát trong quản lý, bố trí, sử dụng và phát triển đội ngũ.
Theo đó, các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố phải xác định nhu cầu nhân lực theo từng vị trí việc làm dựa trên nhiều yếu tố, gồm nhiệm vụ, sản phẩm đầu ra, khối lượng, tần suất, mức độ phức tạp, chất lượng, thời gian, địa bàn, điều kiện thực hiện và năng lực cần thiết.
Điều này có nghĩa, việc xây dựng vị trí việc làm không chỉ dừng ở việc liệt kê chức danh hoặc mô tả chung những công việc mà một công chức, viên chức đang đảm nhiệm. Các cơ quan phải làm rõ công việc thực tế, yêu cầu đối với từng vị trí và nguồn lực cần thiết để hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Đối với những công việc khó lượng hóa bằng thời gian hoặc sản phẩm định lượng, việc đánh giá phải căn cứ đặc điểm nhiệm vụ, mức độ phức tạp, trách nhiệm, tiến độ và yêu cầu năng lực. Kế hoạch yêu cầu không quy đổi cơ học thành số lượng nhân lực khi chưa có căn cứ.
Số liệu về khối lượng công việc, thời gian thực hiện và nhân lực hiện có cũng phải xác định rõ phạm vi, kỳ thống kê, nguồn dữ liệu và cơ quan xác nhận. Với nhiệm vụ mới phát sinh, nhiệm vụ mới được chuyển giao hoặc đơn vị chưa có đủ thời gian thống kê, phải thuyết minh rõ cơ sở xác định, không lấy số liệu của thời gian ngắn để cơ học quy đổi thành số liệu cả năm.
Xác định vị trí việc làm có đồng nghĩa với tăng, giảm biên chế?
Kế hoạch nêu rõ không đồng nhất một vị trí việc làm với một cá nhân hoặc một chỉ tiêu biên chế; không tự động quy đổi nhu cầu nhân lực thành chỉ tiêu biên chế.
Sau khi xác định nhu cầu nhân lực, các bộ, ngành và địa phương phải đối chiếu với đội ngũ hiện có để xác định nơi thừa, nơi thiếu, nơi bố trí chưa phù hợp về cơ cấu chuyên môn và chất lượng. Việc sắp xếp, điều chuyển, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng hiệu quả nhân lực hiện có được ưu tiên trước khi đề xuất điều chỉnh biên chế.
Trên cơ sở đó, phương án biên chế giai đoạn 2027 - 2031 được xây dựng theo từng năm, có thuyết minh về cơ sở dự báo, thay đổi nhiệm vụ, quy mô hoạt động và điều kiện bảo đảm thực hiện.
Phương án phải phù hợp yêu cầu tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ và khả năng cân đối nguồn lực; biên chế phải phân biệt rõ nhu cầu nhân lực theo yêu cầu công việc với số lượng biên chế để xuất và biên chế được cấp có thẩm quyền giao.
Trong quý 4/2026, các bộ, ngành và địa phương tập trung rà soát, cập nhật, kiểm chứng dữ liệu, xác định nhu cầu nhân lực và xây dựng phương án biên chế giai đoạn 2027 - 2031.
Từ năm 2027, việc hoàn thiện vị trí việc làm, bản mô tả công việc, khung năng lực, phương pháp xác định nhu cầu nhân lực và dữ liệu tiếp tục được thực hiện. Các vị trí phải được rà soát, cập nhật khi có thay đổi về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, phương thức thực hiện nhiệm vụ hoặc yêu cầu quản lý.