Ứng dụng giúp tra cứu quyền lợi bảo hiểm y tế, hỗ trợ giáo viên vùng cao đến cảnh báo vật cản cho người khiếm thị là những sản phẩm được làm hoàn toàn từ việc "ra lệnh" cho AI, nằm trong top 10 dự án ấn tượng được chia sẻ tại sự kiện AI Riser Việt Nam 2026 - Demo Day, ngày 8/10 tại TP HCM, do Google tổ chức.
Đây là các dự án nổi bật, được lựa chọn từ hơn 750 dự án đăng ký tham gia chương trình trong năm 2026. Với "đề bài" là sử dụng mô hình Gemini và Google AI Studio để phát triển sản phẩm, người tham gia sẽ sử dụng ngôn ngữ tự nhiên để mô tả điều mình muốn, sau đó AI của Google sẽ cùng tạo, chỉnh sửa mã nguồn cùng người dùng, nhằm tạo ra sản phẩm. Cách thức này còn được gọi là "Vibe coding", từ khoá phổ biến kể từ khi các nền tảng AI tạo sinh hỗ trợ viết code phát triển mạnh.
Các dự án trong top 10 cuộc thi. Ảnh: Lưu Quý
Nhờ vibe coding, "Sách của em", dự án được Nguyễn Quang Phú, một kỹ sư mới ra trường hoàn thành trong chưa đầy một tuần. Từ ý tưởng muốn giúp giáo viên tiểu học ở vùng sâu, vùng xa có thể xây dựng những bài giảng trực quan, sáng tạo cho học sinh, nhưng vẫn đảm bảo sự chính xác, Phú sử dụng AI để phát triển một công cụ giúp tạo học liệu dựa trên kiến thức từ sách giáo khoa. Công cụ cho phép giáo viên chụp ảnh trang sách hoặc ghi chú viết tay, sau đó tạo khung tranh minh họa, lời dẫn bài giảng và bài tập, cho phép xuất thành tài liệu để in ra cho học sinh sử dụng.
"Đúng nơi" - Ứng dụng tra cứu bảo hiểm y tế và dịch vụ y tế được Bành Thị Ngọc Trúc, một bác sĩ đang trực tiếp khám chữa bệnh tại TP HCM, xây dựng từ những vấn đề gặp trong thực tế. Ứng dụng giúp người bệnh tra cứu mức hưởng BHYT, tìm cơ sở khám chuyên khoa phù hợp, xem tình trạng hợp đồng, giờ khám và chi phí tham khảo. Sản phẩm được xây dựng trên Google AI Studio bằng các câu lệnh tiếng Việt, giúp Trúc có thể đưa vào hàng loạt tính năng mà cô cho là cần thiết với người dùng, từ đối chiếu các văn bản của Bộ Y tế, Bảo hiểm xã hội, đến việc dùng Google Maps để định vị cơ sở y tế phù hợp.
Giao diện của ứng dụng "Đúng nơi" đang trong quá trình phát triển. Ảnh chụp màn hình
Trong khi đó, SightBridge AI của Phạm Văn Mạnh tại Hà Nội hướng tới hơn hai triệu người khiếm thị tại Việt Nam, với bài toán di chuyển giữa những chướng ngại vật phổ biến trên vỉa hè như xe máy đỗ lấn chiếm, bậc tam cấp hay biển quảng cáo. Ứng dụng sử dụng camera của smartphone để phát hiện vật cản và cảnh báo bằng rung, đồng thời có lớp AI trên đám mây để trả lời các câu hỏi về môi trường xung quanh. Hệ thống còn có tính năng phát hiện ngã và gửi vị trí cho người thân qua SOS. Theo nhóm phát triển, ứng dụng đã được thử nghiệm cùng người khiếm thị khi di chuyển trên vỉa hè và đón xe buýt.
"Các dự án này không dừng lại ở mức kỹ thuật đơn thuần, mà là những giải pháp mang đậm tính nhân văn, do chính tài năng Việt Nam kiến tạo để giải quyết các vấn đề thực tiễn", Marc Woo, Tổng giám đốc Google Việt Nam nhận xét.
Vibe coding hạ rào cản làm phần mềm
Với vide coding, người phát triển sản phẩm thay vì tự viết từng dòng code, có thể mô tả ứng dụng cần làm, trao đổi với AI và liên tục điều chỉnh sản phẩm theo yêu cầu. Cách làm này đang rút ngắn đáng kể khoảng cách từ một ý tưởng đến một ứng dụng có thể chạy thử.
Theo Manikantan, Trưởng bộ phận Hệ sinh thái nhà phát triển Google khu vực châu Á - Thái Bình Dương, sự thay đổi của AI trong phát triển phần mềm diễn ra theo hai hướng: thay đổi cách thức và lực lượng tham gia xây dựng phần mềm, đồng thời mở rộng loại giải pháp có thể được tạo ra.
Ông Manikantan chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: Lưu Quý
Điều này được thể hiện rõ qua các dự án tại AI Riser ở Việt Nam. Những người tham gia không chỉ là lập trình viên mà còn có bác sĩ, nhà bảo tồn thiên nhiên, kỹ sư kiểm thử hay những người làm trong các lĩnh vực chuyên môn khác. Khi có các công cụ như Google AI Studio và mô hình AI nền tảng, họ có thể trực tiếp thử nghiệm những bài toán mà mình hiểu rõ, thay vì phải chờ một đội ngũ kỹ thuật biến ý tưởng thành sản phẩm.
Trong trường hợp của Bành Thị Ngọc Trúc, người xây dựng ứng dụng "Đúng nơi", cô là bác sĩ, tiếp xúc hàng ngày với những câu hỏi của bệnh nhân về quyền lợi bảo hiểm, cơ sở khám chữa bệnh hay chi phí dịch vụ. Thay vì chỉ đưa vấn đề cho một nhóm phát triển phần mềm, cô có thể tự xây dựng một ứng dụng để thử giải quyết bài toán đó.
"Khi AI giúp dự toán chi phí khám chữa bệnh và hướng người dân đến nơi khám phù hợp theo tình trạng bệnh, người bệnh có thể hoàn toàn tập trung vào việc chăm sóc sức khỏe và hồi phục với tâm thế thoải mái, lạc quan nhất", cô nói. "Đúng nơi" cũng là ứng dụng nhận về số bình chọn nhiều nhất trong top 10 lần này.
Tương tự, một người làm bảo tồn thiên nhiên có thể tự xây dựng bảo tàng số về các loài chim, trong khi một kỹ sư phần mềm có thể dùng AI để phát triển công cụ hỗ trợ người khiếm thị hoặc chẩn đoán sâu bệnh cho nông dân.
Quang Phú, người phát triển ứng dụng "Sách của em" cho rằng với AI, sự khác biệt giữa người có nền tảng kỹ thuật và người dùng phổ thông không còn đơn giản nằm ở khả năng viết code. Theo Phú, nếu một người không chuyên đã có sẵn ý tưởng tốt, họ có thể bắt tay vào xây dựng phần mềm rất nhanh. Ngược lại, người có nền tảng kỹ thuật sẽ có lợi thế ở việc hiện thực hóa ý tưởng và xử lý hệ thống phía sau.
Với "Sách của em", Phú dành khoảng hai đến ba ngày để nghiên cứu thực trạng và hình thành ý tưởng, sau đó mất khoảng một ngày để hoàn thiện ứng dụng. Theo anh, phần khó nhất không phải lập trình mà là tìm ra một vấn đề xã hội đủ cụ thể và xác định cách công nghệ có thể giải quyết nó.
Tuy nhiên, việc ai cũng có thể làm app không đồng nghĩa ai cũng có thể tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh. Manikantan cho rằng, những ứng dụng được tạo ra trong AI Riser mới chỉ là bước đầu. Sau nguyên mẫu là quá trình đưa sản phẩm đến người dùng thật, thu thập phản hồi, kiểm tra độ an toàn của AI, hoàn thiện sản phẩm và tìm mô hình vận hành phù hợp.
Nhắc đến những phần mềm trên như cách ví dụ về việc công nghệ có thể giúp cho người yếu thế, ông Woo cho rằng đó cũng là những câu chuyện truyền cảm hứng từ những người trẻ, đồng thời cho thấy Việt Nam đã qua giai đoạn bàn luận về AI, bước vào giai đoạn xây dựng sản phẩm bằng AI.
"Phát triển phần mềm giờ đây không còn là đặc quyền của riêng một nhóm chuyên gia kỹ thuật. Bất kỳ ai nếu có đủ sự quyết tâm và động lực, đều có thể thông qua câu lệnh để xây dựng nên những giải pháp phi thường", ông nói.
Lưu Quý