[Video] Cụ Huỳnh Thúc Kháng - một đời vì nước, vì dân

Nguồn ảnh: Nhân Dân

Cuộc đời, tư tưởng và sự nghiệp của cụ Huỳnh Thúc Kháng gắn liền với một giai đoạn đặc biệt của lịch sử dân tộc. Từ một nhà nho yêu nước, nhà tư tưởng, nhà báo đến một thành viên Chính phủ và Quyền Chủ tịch nước, ở bất cứ cương vị nào, cụ cũng giữ khí tiết thanh cao, lối sống giản dị và tinh thần tậ...

Cụ Huỳnh Thúc Kháng sinh ngày 1 tháng 10 năm 1876 tại làng Thạnh Bình, xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam.

Sinh thời Huỳnh Thúc Kháng là người thông minh, học giỏi, 8 tuổi bắt đầu theo Nho học, 13 tuổi đã văn hay chữ tốt. Năm 24 tuổi, Huỳnh Thúc Kháng đậu giải nguyên. Tại văn bia tiến sỹ số 27 ở Văn Miếu Huế niên hiệu Thành Thái thứ 16 năm 1904 đã đề danh Huỳnh Thúc Kháng đỗ đệ tam giáp đồng tiến sĩ cùng với Trần Quí Cáp, lúc này ông 28 tuổi. Sau Phạm Phú Thứ, ông là vị song nguyên thứ hai của xứ Quảng đỗ thi hương và thi đình.

Đỗ đạt nhưng Huỳnh Thúc Kháng không ra làm quan, ông cùng với Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp khởi xướng phong trào Duy Tân với tư tưởng canh tân đất nước “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” phong trào dân chủ trở thành cao trào chống thuế bùng phát ở Quảng Nam năm 1908, sau đó lan rộng ra các tỉnh thành trong cả nước và bị thực dân Pháp đàn áp dã man, ông và Phan Châu Trinh bị lưu đầy ở Côn Đảo suốt 13 năm, trong khi đó Trần Quý Cáp bị xử chém.

Ra tù, ông chọn con đường đấu tranh nghị trường khi tham gia tranh cử và đắc cử làm Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ. Suốt 3 năm, đấu tranh quyết liệt trên nghị trường đòi quyền lợi cho dân chúng và lên án chế độ thuộc địa. Ông nhận rõ Dân biểu chỉ là giả hiệu, vì thế, ông từ chức và sáng lập tờ báo Tiếng Dân năm 1927, hoạt động với tôn chỉ “Nếu không có quyền nói tất cả những điều mình muốn nói thì ít ra cũng giữ cái quyền không nói những điều người ta ép buộc nói” để đòi dân sinh, dân chủ, phục vụ quảng đại quần chúng, nhất là người lao động bị áp bức, bóc lột. Tờ báo bị đình bản năm 1943.

VINH QUANG - NGUYỄN THÚY

Cụ Huỳnh Thúc Kháng (1876-1947), quê tại Quảng Nam, là một nhân vật lịch sử nổi tiếng với trí tuệ kiệt xuất và tinh thần yêu nước sắt đá. Đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ vào năm 1904 và trở thành vị song nguyên thứ hai của xứ Quảng, ông chọn từ khước chốn quan trường để cùng Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp khởi xướng phong trào Duy Tân. Với chủ trương canh tân đất nước thông qua việc nâng cao dân trí, chấn hưng dân khí và cải thiện dân sinh, phong trào đã tạo nên làn sóng đấu tranh chống thuế rộng khắp vào năm 1908. Sự đàn áp khốc liệt của thực dân Pháp đã khiến Trần Quý Cáp bị xử chém, còn Huỳnh Thúc Kháng cùng Phan Châu Trinh chịu cảnh tù đày 13 năm tại Côn Đảo. Sau khi thoát khỏi chốn tù ngục, ông tham gia con đường đấu tranh nghị trường và đắc cử Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ nhằm quyết liệt đòi quyền lợi cho nhân dân. Nhận thấy bản chất giả hiệu của cơ quan này, ông chủ động từ chức sau 3 năm để chuyển hướng sang hoạt động báo chí chuyên nghiệp. Năm 1927, ông sáng lập báo Tiếng Dân với tôn chỉ kiên trung là bảo vệ quyền được nói sự thật và không chấp nhận sự ép buộc của chính quyền thuộc địa. Tờ báo trở thành tiếng nói đại diện cho quảng đại quần chúng lao động bị áp bức cho đến khi bị đình bản vào năm 1943. Cuộc đời của cụ Huỳnh Thúc Kháng từ một nhà nho yêu nước đến nhà báo cách mạng kiên cường đã để lại tấm gương sáng ngời về khí tiết và tinh thần phụng sự dân tộc.