Nhận lời mời của Thủ tướng Vương quốc Bỉ Bart De Wever, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm cùng Phu nhân Ngô Phương Ly và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm chính thức Vương quốc Bỉ.
Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra tiếp theo chuyến thăm cấp Nhà nước của Nhà Vua Philippe tới Việt Nam tháng 4/2025, và vào thời điểm quan hệ hai nước đang có nền tảng thuận lợi sau hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và 8 năm triển khai khuôn khổ Đối tác chiến lược về nông nghiệp với sự tin cậy chính trị cao, hiểu biết và gắn kết ngày càng sâu sắc.
Việt Nam và Vương quốc Bỉ chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 22/3/1973, chỉ hai tháng sau khi Hiệp định Paris được ký kết. Việt Nam luôn ghi nhớ sự giúp đỡ chí tình của Chính phủ và nhân dân Bỉ cho chương trình tái thiết và phục hồi đất nước sau chiến tranh.
Trải qua chặng đường hơn 50 năm, quan hệ song phương giữa Việt Nam-Vương quốc Bỉ không ngừng được củng cố, phát triển tốt đẹp trên các lĩnh vực, nhất là chính trị-ngoại giao, thương mại, nông nghiệp, giáo dục đào tạo, hợp tác khoa học-công nghệ, hợp tác phát triển... ở cả cấp liên bang, vùng và cộng đồng.
Bỉ luôn coi trọng quan hệ với Việt Nam, đánh giá cao sự phát triển kinh tế của Việt Nam và là một đối tác quốc tế đóng góp tích cực vào sự thành công của Việt Nam qua chương trình hợp tác phát triển. Hai bên phối hợp tích cực trên diễn đàn đa phương, nhất là tại Liên hợp quốc và trong khuôn khổ Diễn đàn Hợp tác Á-Âu (ASEM), ASEAN-Liên minh châu Âu (EU).
Quan hệ chính trị-ngoại giao phát triển tích cực, đa dạng và thực chất
Quan hệ chính trị-ngoại giao giữa Việt Nam và Bỉ phát triển tích cực, đa dạng và thực chất ở cả cấp liên bang, cấp vùng và cộng đồng, thể hiện qua nhiều chuyến thăm cấp cao.
Phía Việt Nam gần đây có các chuyến thăm Bỉ của: Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng thăm chính thức Nghị viện châu Âu và Vương quốc Bỉ (tháng 12/2011); Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thăm chính thức Vương quốc Bỉ và Liên minh châu Âu (tháng 1/2013); Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân thăm, làm việc (tháng 3/2019); Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính điện đàm trực tuyến với Thủ tướng Bỉ Alexander De Croo (ngày 25/8/2021); Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thăm chính thức (tháng 12/2022); Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà dự Diễn đàn Cửa ngõ toàn cầu do Liên minh châu Âu (EU) tổ chức tại Brussels (Bỉ) (tháng 10/2023); Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thăm, làm việc tại Bỉ (tháng 11/2023); Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn thăm làm việc (tháng 2/2024); Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Thủ tướng Bỉ Alexander De Croo nhân dịp tham dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 19 tại Paris (Pháp) (tháng 10/2024)…
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam luôn coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác với Bỉ, một thành viên quan trọng của Liên minh châu Âu (EU) và Cộng đồng Pháp ngữ.
Tác giả
Phía Bỉ có chuyến thăm Việt Nam của Thái tử Vương quốc Bỉ Philippe (năm 1994, 2003 và 2012); Chủ tịch Hạ viện Patrick Dewael (tháng 4/2010); Chủ tịch Nghị viện Cộng đồng người Bỉ nói tiếng Pháp (Wallonie-Bruxelles) Jean-Charles Luperto (tháng 2/2012); Thủ hiến Cộng đồng nói tiếng Pháp và Chủ tịch Vùng Wallonie Rudy Demotte (tháng 4/2013), Chủ tịch Thượng viện Bỉ Christine Defraigne (tháng 11/2015); Bộ trưởng-Thủ hiến Cộng đồng người Bỉ nói tiếng Pháp Rudy Demotte (tháng 9/2016); Quốc Vụ khanh Ngoại thương Pieter de Crem (tháng 10/2017); Tổng Thư ký Bộ Ngoại giao và châu Âu của Bỉ Dirk Achten (tháng 11/2017); Bộ trưởng Nông nghiệp Denis Ducarme (tháng 2/2018); Thủ hiến Vùng Flanders Geert Bourgeois (tháng 5/2018); Thủ hiến Wallonie-Bruxelles Pierre-Yves Jeholet (tháng 10/2022); Hoàng hậu Bỉ Mathilde thăm và làm việc tại Việt Nam với tư cách là Chủ tịch Danh dự của UNICEF Bỉ (tháng 5/2023); Chủ tịch Thượng viện Bỉ Stéphanie D'Hose thăm chính thức Việt Nam (tháng 8/2023); Bộ trưởng-Thủ hiến Chính phủ kiêm Bộ trưởng Ngoại giao, Văn hóa, Công nghệ thông tin và Quản lý cơ sở vật chất vùng Flanders (Vương Quốc Bỉ) Jan Jambon (tháng 9/2023); Bộ trưởng Quốc vụ, nguyên Chủ tịch Hạ viện Vương quốc Bỉ André Flahaut (tháng 5/2024)…
Nhân dịp tham dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 19 tại Paris (Pháp), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp Thủ tướng Bỉ Alexander De Croo (ngày 5/10/2024).
Tại cuộc gặp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam luôn coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác với Bỉ, một thành viên quan trọng của Liên minh châu Âu (EU) và Cộng đồng Pháp ngữ. Hai nhà lãnh đạo nhất trí tăng cường trao đổi đoàn các cấp, đặc biệt là cấp cao để làm sâu sắc hơn nữa quan hệ Việt Nam-Bỉ; khẳng định tiếp tục phối hợp chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương và tổ chức quốc tế, góp phần bảo đảm hòa bình, an ninh, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.
Đến tháng 4/2025, Nhà vua Philippe và Hoàng hậu Mathilde thực hiện chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam, tạo động lực mới mạnh mẽ cho quan hệ song phương.
Đặc biệt, vào tháng 1/2026, Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU) chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, qua đó làm sâu sắc hơn nữa vai trò của Bỉ - quốc gia đặt trụ sở các cơ quan đầu não của EU.
Ngoài ra, trong năm 2023, hai nước đã kỷ niệm trọng thể sự kiện 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (22/3/1973-22/3/2023) với nhiều hoạt động phong phú, ý nghĩa nhằm tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai nước và củng cố mối quan hệ hợp tác Việt Nam-Bỉ.
Hai nước triển khai hiệu quả các khuôn khổ, cơ chế hợp tác, trong đó có Ủy ban hỗn hợp về Kinh tế (thiết lập năm 2011, họp định kỳ 2 năm và luân phiên tại Hà Nội và Bruxelles); Ủy ban hỗn hợp thường trực Việt Nam-Wallonie-Bruxelles; Tham vấn chính trị định kỳ cấp Thứ trưởng Ngoại giao (bắt đầu từ tháng 10/2013, đã họp được 4 kỳ tại Việt Nam và Bỉ vào năm 2013, 2015, 2017, 2022); Ủy ban hỗn hợp về Khoa học và Công nghệ.
Hai nước cũng tăng cường hợp tác, ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương và tổ chức quốc tế, nhất là tại Liên hợp quốc, ASEM, Pháp ngữ, ASEAN-EU… và thống nhất phối hợp chặt chẽ trong các vấn đề khu vực và toàn cầu trong thời gian tới.
Hợp tác kinh tế-thương mại có nhiều điểm sáng
Trong những năm gần đây, quan hệ hợp tác kinh tế-thương mại giữa Việt Nam và Bỉ phát triển nhanh chóng và ngày càng được tăng cường.
Theo Bộ Công Thương, Bỉ hiện là đối tác thương mại lớn thứ 6 của Việt Nam trong EU, là thị trường xuất khẩu lớn thứ 5 và thị trường nhập khẩu lớn thứ 7 của Việt Nam trong EU. Ở chiều ngược lại, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Bỉ trong ASEAN.
Kim ngạch thương mại giữa hai nước tăng nhanh, từ 1,8 tỷ USD năm 2013, lên gần 2,8 tỷ USD vào năm 2020. Năm 2021, thương mại hai chiều đã tăng mạnh lên đến 53,8% so với năm 2020, đạt 4,29 tỷ USD; năm 2022 đạt 4,7 tỷ USD; năm 2023 đạt 3,8 tỷ USD; năm 2024 đạt 4,45 tỷ USD.
Năm 2025, trao đổi thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Bỉ đạt gần 4,37 tỷ USD, giảm 2,0% so với năm trước. Trong đó, xuất khẩu sang Bỉ đạt khoảng 3,59 tỷ USD, giảm 5,2%; nhập khẩu từ Bỉ đạt 778 triệu USD, tăng 15,8%. Đáng lưu ý, năm 2025, Việt Nam tiếp tục xuất siêu sang Bỉ với mức thặng dư thương mại đạt 2,8 tỷ USD, thấp hơn mức 3,1 tỷ USD của năm 2023.
Tính chung 8 tháng năm 2026, kim ngạch song phương giữa Việt Nam và Bỉ đạt 3,1 tỷ USD, tăng 4,7% so với cùng kỳ năm trước; trong đó, Việt Nam xuất khẩu 2,7 tỷ USD sang Bỉ, tăng 10,4%; nhập khẩu từ Bỉ đạt 398,8 triệu USD, giảm 22,3%.
Cơ cấu mặt hàng xuất nhập khẩu giữa hai nước mang tính bổ sung cho nhau. Tuy Bỉ là một thị trường nhỏ nhưng quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Bỉ ở mức cao so với nhiều nước EU và châu Âu khác, đặc biệt là xuất khẩu của Việt Nam do hàng hóa từ Việt Nam được vào Bỉ để đưa sang các nước Tây Âu khác (cảng Antwerp của Bỉ là một trong những hải cảng trung chuyển hàng hóa lớn ở châu Âu). Quan hệ giữa các tổ chức kinh tế trung ương, địa phương, ngành của Việt Nam với 3 vùng Wallonie, Flanders và Bruxelles cũng luôn được tăng cường và mở rộng.
Việt Nam và Bỉ đã thiết lập Ủy ban hỗn hợp về Hợp tác Kinh tế vào năm 2011. Bỉ không chỉ là một trong những quốc gia tích cực thúc đẩy việc ký và phê chuẩn Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA) mà còn là nước luôn đi đầu trong việc triển khai thực hiện Hiệp định EVFTA vì lợi ích của hai bên, cũng như vì lợi ích chung trong quan hệ Việt Nam với Liên minh châu Âu (EU). Bỉ cũng là nước sớm phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ Đầu tư Việt Nam-EU (EVIPA). Những yếu tố này đã tạo xung lực quan trọng thúc đẩy quan hệ giữa Việt Nam và EU cũng như giữa hai nước Việt Nam-Bỉ về kinh tế và chiến lược.
Hai bên đang triển khai nhiều chương trình hợp tác kỹ thuật giữa các trường, viện nghiên cứu nông nghiệp; phát triển hệ thống hậu cần đường thủy phục vụ xuất khẩu nông sản từ Việt Nam sang châu Âu; công nghệ khử mặn, kinh tế nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp thông minh; thúc đẩy triển khai chuỗi logistics lạnh thông minh, hợp tác phát triển ngành cacao, an toàn thực phẩm…
Tác giả
Lĩnh vực nông nghiệp là một trong những điểm sáng nổi bật trong quan hệ hợp tác giữa hai nước. Bỉ là điểm đến của nhiều mặt hàng nông sản Việt Nam, nhất là thủy sản và càphê. Hai nước đã trở thành Đối tác chiến lược về nông nghiệp kể từ tháng 10/2018. Theo đó, hai bên đang triển khai nhiều chương trình hợp tác kỹ thuật giữa các trường, viện nghiên cứu nông nghiệp; phát triển hệ thống hậu cần đường thủy phục vụ xuất khẩu nông sản từ Việt Nam sang châu Âu; công nghệ khử mặn, kinh tế nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp thông minh; thúc đẩy triển khai chuỗi logistics lạnh thông minh, hợp tác phát triển ngành cacao, an toàn thực phẩm…
Về đầu tư, Bỉ hiện là đối tác thương mại lớn thứ 6 của Việt Nam trong EU, và Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Bỉ trong ASEAN.
Về đầu tư trực tiếp, tính đến cuối năm 2025, Bỉ có 104 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký đạt trên 1,1 tỷ USD.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư sang Vương Quốc Bỉ 4 dự án với tổng vốn đầu tư 12,6 triệu USD trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo.
Về hợp tác phát triển, quan hệ hợp tác phát triển giữa Việt Nam và Bỉ bắt đầu từ năm 1977 và được thực hiện qua nhiều kênh: Chính phủ liên bang, các Cộng đồng, các Vùng thông qua các tổ chức như Văn phòng Hợp tác Phát triển và Hỗ trợ Kỹ thuật vùng Flamand (VVOB), cũng như các tổ chức phi chính phủ (NGOs)...
Kể từ tháng 7/2018, Bỉ cắt hoàn toàn viện trợ không hoàn lại với Việt Nam. Sau thời điểm này, Bỉ tiếp tục hợp tác theo hướng phát triển thông qua gói tín dụng ưu đãi của Chính phủ Bỉ (FinExpo) nhằm hỗ trợ xuất khẩu dành cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ và hỗ trợ doanh nghiệp thông qua Công ty đầu tư tài chính Bỉ cho các nước đang phát triển (BIO).
Trong lĩnh vực giáo dục-đào tạo, từ năm 2003, Chính phủ Bỉ cấp trung bình mỗi năm 40 suất học bổng đào tạo sau đại học cho sinh viên Việt Nam, trong các lĩnh vực Bỉ có thế mạnh như cầu cảng, môi trường, du lịch… Hàng năm Bỉ viện trợ cho lĩnh vực giáo dục-đào tạo thông qua các chương trình hợp tác giữa các trường đại học và viện nghiên cứu khoảng 2 triệu euro.
Nhiều dự án về ngôn ngữ, nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực… đã được thực hiện trong khuôn khổ hợp tác với các chính quyền Vùng và Cộng đồng. Ngoài các chương trình hợp tác cấp Chính phủ, một số chương trình hợp tác giữa các trường đại học Việt Nam và Bỉ vẫn được triển khai trong khuôn khổ các hoạt động hợp tác liên đại học.
Giao lưu văn hóa, trao đổi các đoàn nghệ thuật, tổ chức triển lãm, tuần lễ phim được tổ chức thường xuyên tại cả Việt Nam và Bỉ cũng như tại các Vùng và địa phương của Bỉ. Vì đặc thù văn hóa của Bỉ, các hoạt động văn hóa giữa Việt Nam và Bỉ rất đa dạng về hình thức, tùy theo ngôn ngữ tại nơi triển khai. Hai bên đã ký kết Hiệp định Hợp tác Văn hóa giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Wallonie-Bruxelles năm 1993.
Cộng đồng người Việt Nam tại Bỉ hiện có khoảng 13.000 người, có tinh thần đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau, hướng về Tổ quốc và hội nhập tích cực với sở tại, được chính quyền các cấp ở Bỉ đánh giá cao.
Còn nhiều tiềm năng để phát triển quan hệ song phương
Với nền tảng ổn định sẵn có trong hơn 50 năm qua, quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp và hợp tác giao lưu nhân dân giữa Việt Nam-Bỉ ngày càng đi vào chiều sâu, ngày càng thiết thực, hiệu quả.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho biết chuyến thăm Bỉ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lần này để hai bên tạo bước chuyển quan trọng về hợp tác trong các lĩnh vực Bỉ có thế mạnh và Việt Nam đang tập trung ưu tiên như khoa học-công nghệ, chip bán dẫn, năng lượng tái tạo, nông nghiệp xanh và đổi mới sáng tạo, logistics và cảng biển thông minh.
Quan hệ hữu nghị truyền thống Việt Nam-Bỉ chứng kiến những bước phát triển quan trọng với sự tin cậy chính trị ngày càng được củng cố; hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, nông nghiệp, giáo dục và khoa học-công nghệ đạt nhiều kết quả tích cực, đặc biệt với khuôn khổ Đối tác chiến lược về nông nghiệp thiết lập năm 2018.
Đặc biệt, Hạ viện Bỉ là nghị viện nước ngoài đầu tiên và đến nay là duy nhất thông qua Nghị quyết kêu gọi hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam Việt Nam, thể hiện tình cảm hữu nghị, tinh thần nhân văn và sự đồng hành của Bỉ trong khắc phục hậu quả chiến tranh tại Việt Nam. Với những thế mạnh bổ trợ lẫn nhau, hai nước còn nhiều dư địa để đưa hợp tác lên tầm cao mới.
Hai nước cần mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực Bỉ có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu như khoa học-công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao, logistics, cảng biển và hạ tầng chiến lược.
Tác giả
Bên cạnh đó, Đại sứ Việt Nam tại Vương quốc Bỉ, Trưởng Phái đoàn Việt Nam bên cạnh EU Nguyễn Hương Trà khẳng định chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tới EU và Bỉ thể hiện tầm quan trọng của hai đối tác trong chính sách đối ngoại của Việt Nam, góp phần củng cố tin cậy chính trị, cụ thể hóa các cam kết cấp cao và mở ra giai đoạn phát triển mới trong quan hệ song phương.
Đối với quan hệ Việt Nam-Bỉ, Đại sứ cho rằng hai nước cần mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực Bỉ có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu như khoa học-công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao, logistics, cảng biển và hạ tầng chiến lược. Bên cạnh đó, hai bên có thể thúc đẩy nông nghiệp xanh, nông nghiệp thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu và tăng cường hợp tác đa phương trên cơ sở cùng đề cao luật pháp quốc tế, vai trò của Liên hợp quốc và các cơ chế hợp tác quốc tế.
Trong khi đó, Đại sứ Vương quốc Bỉ tại Việt Nam Pieter Leenknegt kỳ vọng chuyến thăm sẽ thúc đẩy ký kết các hiệp định song phương, biên bản ghi nhớ hợp tác mới, cũng như cụ thể hóa các thỏa thuận hiện có bằng những hành động thiết thực.
Đại sứ Pieter Leenknegt nhấn mạnh Bỉ mong muốn truyền tải thông điệp rằng đây là thời điểm thuận lợi để Việt Nam tận dụng các cơ hội phát triển, chủ động tìm kiếm những đối tác quốc tế uy tín, đáng tin cậy và có trình độ công nghệ cao nhằm đồng hành trong quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Trong đó, Bỉ và Liên minh châu Âu sẵn sàng trở thành những đối tác quan trọng của Việt Nam trong tiến trình này.
Về các lĩnh vực hợp tác cụ thể, ông cho rằng công nghệ xanh, logistics, nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản là những lĩnh vực có nhiều tiềm năng để hai nước nhanh chóng thúc đẩy hợp tác, trên cơ sở những cam kết và nỗ lực chung đã được triển khai. Bên cạnh đó, kinh tế tuần hoàn, quản lý chất thải và chuyển hóa rác thải thành năng lượng cũng là những lĩnh vực giàu triển vọng, khi các doanh nghiệp Bỉ sở hữu năng lực công nghệ và lợi thế cạnh tranh đáng kể, trong khi dư địa hợp tác giữa hai nước vẫn còn rất lớn.
Đại sứ Pieter Leenknegt cũng đề cập đến vai trò của hệ thống cảng biển hai nước trong việc mở rộng hợp tác hàng hải, logistics và kết nối vận tải nội địa, với các tuyến kết nối giữa Zeebrugge và Hải Phòng, cũng như giữa Antwerp và Đồng bằng sông Cửu Long. Theo ông, Việt Nam và Bỉ còn có điểm tương đồng trong cam kết duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật pháp trên biển và bảo tồn đa dạng sinh học biển, tạo thêm cơ sở để hai bên tăng cường phối hợp trong các lĩnh vực liên quan./.