Theo Chỉ số Hạ tầng chất lượng cho phát triển bền vững (QI4SD) năm 2026, được UNIDO công bố tại Diễn đàn Chất lượng toàn cầu diễn ra từ ngày 4 đến 6/11 tại Vienna (Áo), Việt Nam đạt 52,8 điểm, xếp thứ 47 trong số 170 quốc gia và vùng lãnh thổ được đánh giá.
QI4SD do UNIDO xây dựng, công bố lần đầu năm 2022, nhằm đánh giá mức độ phát triển và khả năng đóng góp của hệ thống hạ tầng chất lượng quốc gia vào việc thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững của Liên hợp quốc. Chỉ số được tổng hợp từ 37 chỉ tiêu thuộc năm cấu phần: tiêu chuẩn hóa, đo lường, công nhận, đánh giá sự phù hợp và chính sách chất lượng.
Hạ tầng chất lượng là hệ thống các tổ chức, quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy trình và dịch vụ kỹ thuật nhằm bảo đảm sản phẩm, dịch vụ đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn và môi trường. Hệ thống này giúp thực hiện hoạt động đo lường, kiểm tra, chứng nhận chất lượng sản phẩm, dịch vụ theo những chuẩn mực thống nhất.
Ở kỳ đánh giá năm 2024, Việt Nam đạt 51,2 điểm, đứng thứ 42 trong số 155 quốc gia và vùng lãnh thổ. Năm 2026, điểm số đạt 52,8 nhưng thứ hạng xuống vị trí 47, trong bối cảnh phạm vi đánh giá mở rộng lên 170 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, do thay đổi về phạm vi quốc gia, chỉ tiêu và phương pháp đánh giá, điểm số tổng hợp giữa hai kỳ không thể được so sánh trực tiếp như một thước đo tiến bộ tuyệt đối.
Để nhận diện những cải thiện thực chất, năm nay UNIDO lần đầu phân tích mức độ tiến bộ giữa các kỳ dựa trên bộ chỉ tiêu được hài hòa về phương pháp và dữ liệu, gọi là Harmonised QI4SD Index. Cách tiếp cận này giúp làm rõ sự thay đổi trong từng cấu phần của hệ thống hạ tầng chất lượng, thay vì chỉ căn cứ vào thứ hạng tổng thể.
Việt Nam được UNIDO lựa chọn giới thiệu trong nhóm quốc gia có mức cải thiện đáng kể về hạ tầng chất lượng giai đoạn 2024-2026, cùng với Colombia, Iran, Nigeria và Uzbekistan.
Theo đại diện Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), sự ghi nhận của UNIDO là “tín hiệu tích cực” đối với những nỗ lực phát triển hạ tầng chất lượng thời gian qua, cho thấy ý nghĩa của việc đầu tư đồng bộ vào năng lực tiêu chuẩn hóa, đo lường, công nhận và đánh giá sự phù hợp.
Khi các nền kinh tế chuyển đổi theo hướng xanh, số và bền vững, hạ tầng chất lượng trở thành nền tảng quan trọng để cải tiến chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn, tạo thuận lợi thương mại và hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Kết quả QI4SD 2026 không chỉ ghi nhận bước tiến của Việt Nam mà còn đặt ra yêu cầu chuyển những tiến bộ về năng lực hạ tầng chất lượng thành giá trị thực chất cho doanh nghiệp, người dân và nền kinh tế.
Hạ tầng chất lượng không chỉ là công cụ kiểm soát sản phẩm mà còn tạo điều kiện nâng cao năng suất, cải thiện hiệu quả sản xuất và mở rộng khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Đối với Việt Nam, đặc biệt trong các ngành xuất khẩu như dệt may, nông sản, thực phẩm và sản phẩm công nghiệp, việc tăng cường áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao năng lực đo lường, truy xuất nguồn gốc và đánh giá sự phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Khả năng chứng minh sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn, quy định đang trở thành một yếu tố cạnh tranh của doanh nghiệp. Gắn phát triển hạ tầng chất lượng với nhu cầu thực tế của sản xuất sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng hàng hóa, mở rộng thị trường và tham gia bền vững hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.
HIỆP ĐỨC