Tại hội thảo về triển khai hợp tác trong khuôn khổ "Nhóm Bạn bè" của Sáng kiến Tiến trình Hiroshima AI, giữa Việt Nam và Nhật Bản ngày 29/10 tại Quảng Ninh, đại diện cơ quan quản lý và doanh nghiệp hai nước chia sẻ kinh nghiệm kiểm soát rủi ro, đánh giá độ an toàn và bảo đảm AI hoạt động đáng tin cậy. Sự kiện tổ chức trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026.
Bà Nguyễn Thị Ngọc Trang, quyền Viện trưởng Công nghệ số và Chuyển đổi số, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng AI đang mở ra cơ hội nâng cao năng suất, đổi mới dịch vụ công và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng cũng đặt ra thách thức về an toàn, bảo mật, minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Theo bà Trang, khi AI tham gia sâu hơn vào những quy trình và quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến con người, niềm tin trở thành điều kiện quan trọng để công nghệ được chấp nhận và tạo ra giá trị bền vững. Tuy nhiên "Khoảng cách từ việc thống nhất nguyên tắc đến áp dụng trong thực tế vẫn còn lớn" bà nói, thêm rằng Việt Nam cần các khuôn khổ quản trị có thể vận hành, công cụ đánh giá phù hợp, nhân lực đủ năng lực và hệ thống AI đáng tin cậy.
Bà Nguyễn Thị Ngọc Trang, quyền Viện trưởng Công nghệ số và Chuyển đổi số, Bộ Khoa học và Công nghệ, phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: MST
Tiến trình Hiroshima AI, được khởi xướng tại Hội nghị Thượng đỉnh G7 ở Hiroshima năm 2023, với mục tiêu thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hợp tác quốc tế và tạo một nền tảng để thúc đẩy quản trị AI an toàn, bảo mật và đáng tin cậy. Tại cuộc làm việc đầu tháng 10 ở Tokyo, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản cũng đã trao đổi về việc cụ thể hóa hợp tác trong AI, hạ tầng số, quản trị AI và phát triển nhân lực.
Ở phía Nhật Bản, ông Koizumi Hidechika, Cục trưởng phụ trách các vấn đề quốc tế, Bộ Nội vụ và Truyền thông, cho biết Tiến trình Hiroshima AI đã mở rộng từ khuôn khổ G7 sang "Nhóm Bạn bè" với 70 quốc gia tham gia, trong đó có Việt Nam. "Sáng kiến cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của cộng đồng quốc tế đối với AI an toàn và đáng tin cậy", ông Hidechika nói. Theo ông, sự tham gia này cũng cho thấy kỳ vọng quốc tế trong việc thúc đẩy quản trị AI, hướng đến bảo đảm công nghệ an toàn, bảo mật và đáng tin cậy.
Ông Koizumi Hidechika phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: MST
Tại hội thảo, ông Đặng Chiến Công, đại diện Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng AI đáng tin cậy cần được bảo đảm bằng năng lực đánh giá thực tế. Các phương pháp kiểm thử và bộ dữ liệu cần phù hợp với ngôn ngữ, lĩnh vực ứng dụng và mức độ rủi ro của từng hệ thống.
Ông cũng đề cập ba yêu cầu trong quản trị AI gồm bảo vệ dữ liệu, minh bạch và trách nhiệm của con người, cùng khả năng giám sát, ứng phó sự cố. Nguyên tắc vận hành được đặt ra là đánh giá trước khi triển khai, theo dõi trong quá trình sử dụng và có thể can thiệp hoặc thay thế hệ thống khi cần thiết.
Các doanh nghiệp hai nước cũng đưa ra những ví dụ về cách đưa quản trị AI vào hoạt động thực tế. Đại diện FPT giới thiệu CASANOS, hệ thống chuyển các nguyên tắc quản trị thành quy trình vận hành, trong đó có kiểm soát quyền truy cập, giám sát và phát hiện rủi ro. Một cơ chế được doanh nghiệp đề cập là AI Gateway tập trung, giúp lọc câu lệnh, ngăn rò rỉ dữ liệu và phát hiện các hình thức tấn công nhằm vượt qua hàng rào bảo vệ của AI.
Còn ông Balmukund Prasad, Giám đốc cấp cao Rakuten Symphony (Nhật Bản), nhấn mạnh vai trò giám sát của con người, quản trị dữ liệu, tính minh bạch, khả năng truy xuất và kiểm toán. Theo doanh nghiệp, niềm tin cần được tích hợp ngay trong sản phẩm AI, thay vì chỉ được bổ sung bằng các quy định bên ngoài.
Hội thảo cũng đề cập những hướng hợp tác cụ thể giữa hai nước, gồm xây dựng phương pháp và bộ dữ liệu đánh giá AI đáng tin cậy, phát triển AI cho ngôn ngữ và tri thức bản địa, thử nghiệm kiến trúc AI mở có khả năng kết nối. Các hướng này được đặt trong mục tiêu phát triển hệ sinh thái AI an toàn, có khả năng tự chủ nhưng vẫn kết nối với quốc tế.
Lưu Quý