Kể từ khi nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới vào năm 2023, quan hệ Việt Nam- Nhật Bản tiếp tục phát triển mạnh mẽ, ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả.
Đặc biệt, hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư tiếp tục là trụ cột quan trọng, tạo động lực thúc đẩy quan hệ song phương phát triển toàn diện, bền vững.
Vì vậy, chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là dịp quan trọng để hai nước tiếp tục củng cố tin cậy chính trị, làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện, mở ra cơ hội hợp tác mới trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
Đối tác quan trọng
Ông Tạ Đức Minh, Tham tán thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản cho biết có thể khẳng định quan hệ kinh tế, thương mại Việt Nam-Nhật Bản đang phát triển ngày càng thực chất, toàn diện và có chiều sâu.
Nhật Bản không chỉ là một trong những đối tác thương mại và đầu tư hàng đầu của Việt Nam mà còn là đối tác quan trọng trong chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tham gia chuỗi cung ứng khu vực.
Đặc biệt, kể từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 11/2023, hợp tác kinh tế đã có thêm những động lực mới, không chỉ trong những lĩnh vực truyền thống mà còn mở rộng sang chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, năng lượng, bán dẫn, đổi mới sáng tạo và phát triển chuỗi cung ứng bền vững.
Cùng đó, cơ cấu thương mại giữa hai nước mang tính bổ trợ cao. Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản các mặt hàng như dệt may, thủy sản, nông sản, thực phẩm chế biến, đồ gỗ, máy móc và linh kiện.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Nhật Bản máy móc, thiết bị, công nghệ, nguyên vật liệu và linh kiện phục vụ sản xuất. Đây là nền tảng quan trọng để hai nền kinh tế tiếp tục tăng cường liên kết công nghiệp.
Thống kê cho thấy, năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 51,4 tỷ USD, tăng trên 11% so với năm 2024. Riêng 9 tháng năm 2026, thương mại hai chiều đạt khoảng 44 tỷ USD, tăng khoảng 15% so với cùng kỳ năm 2025.
Đặc biệt, Nhật Bản tiếp tục là một trong những đối tác thương mại và đầu tư hàng đầu của Việt Nam với tổng vốn đầu tư đăng ký lũy kế khoảng 80 tỷ USD, đứng thứ ba trong số quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam.
Theo ông Tạ Đức Minh, sự quan tâm của các doanh nghiệp Nhật Bản đối với Việt Nam ngày càng đa dạng. Bên cạnh việc tìm kiếm địa điểm đầu tư và mở rộng sản xuất, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đang chủ động tìm kiếm nhà cung cấp Việt Nam, đối tác gia công, nguồn nguyên liệu và sản phẩm tiêu dùng có chất lượng.
Trong năm 2026, Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản đã phối hợp triển khai nhiều hoạt động xúc tiến thương mại, tiêu biểu như hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia FOODEX JAPAN, FOOMA JAPAN, triển lãm càphê đặc sản SCAJ, triển lãm M-Tech về công nghiệp cơ khí, chế tạo, Lễ hội Việt Nam tại Tokyo và các địa phương của Nhật Bản, các hoạt động giới thiệu hàng Việt Nam tại hệ thống AEON và kết nối trực tiếp với các nhà nhập khẩu, nhà phân phối Nhật Bản.
Qua đó, hàng hóa Việt Nam đang từng bước chuyển từ việc chủ yếu cạnh tranh bằng giá sang nâng cao chất lượng, phát triển sản phẩm chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng Nhật Bản.
Đặc biệt, trong bối cảnh tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt cột mốc 1.000 tỷ USD, Nhật Bản không chỉ đóng góp vào tăng trưởng thương mại mà còn có vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng tăng trưởng, chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp hỗ trợ.
Còn nhiều dư địa
Mới đây Tôn Hòa Phát vừa xuất khẩu thành công đơn hàng khoảng 8.000 tấn tôn cuộn mạ kẽm sang Nhật Bản trong quý 4 năm 2026. Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược mở rộng thị trường quốc tế, đồng thời khẳng định năng lực cạnh tranh của Tôn Hòa Phát tại một trong những thị trường có yêu cầu chất lượng khắt khe hàng đầu thế giới.
Hơn nữa, việc chinh phục thành công thị trường Nhật Bản tiếp tục mở ra cơ hội tăng trưởng mới, góp phần nâng cao vị thế thương hiệu Tôn Hòa Phát trên thị trường quốc tế.
Trước đó, đoàn doanh nghiệp, cơ sở sản xuất thủ công mỹ nghệ Hà Nội tham gia Hội chợ quốc tế hàng thủ công mỹ nghệ Tokyo International Gift Show 2026 tại Tokyo, Nhật Bản.
Hoạt động này nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất thủ công mỹ nghệ của Hà Nội xúc tiến thương mại, quảng bá, giới thiệu sản phẩm, kết nối giao thương, tìm kiếm khách hàng và mở rộng xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản.
Ông Nguyễn Ánh Dương, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội cho biết: Việc tham gia Tokyo International Gift Show 2026 cũng tạo điều kiện để Ban tổ chức Hanoi Gift Show làm việc trực tiếp với đối tác Nhật Bản, tăng cường quảng bá Hanoi Gift Show và mời các doanh nghiệp thủ công mỹ nghệ, nhà nhập khẩu nước ngoài đến tham quan, giao dịch tại hội chợ năm 2026.
Nhận định từ các chuyên gia, quan hệ thương mại Việt Nam-Nhật Bản tiếp tục phát triển trên nền tảng Đối tác Chiến lược toàn diện, với dư địa hợp tác rộng mở trong đầu tư, công nghiệp, công nghệ và chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả thị trường Nhật Bản, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động tận dụng các hiệp định thương mại tự do, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng tốt hơn những yêu cầu khắt khe của thị trường.
Ông Tạ Mạnh Cường, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) nhấn mạnh: Để khai thác hiệu quả thị trường Nhật Bản thông qua các hiệp định thương mại tự do, doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ và tận dụng tối đa các ưu đãi.
Đồng thời, các cơ quan quản lý và tổ chức xúc tiến thương mại thuộc Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin và kết nối đối tác.
Cùng đó, doanh nghiệp cũng cần chủ động tham gia các diễn đàn, hội nghị, hội thảo do Việt Nam và Nhật Bản tổ chức; tích cực giới thiệu sản phẩm, năng lực và nghiên cứu nhu cầu thực tế của đối tác.
Việt Nam cần được nhìn nhận không chỉ là thị trường tiêu thụ hay địa điểm sản xuất, mà còn là đối tác chiến lược trong chuỗi giá trị và cơ sở để doanh nghiệp Nhật Bản mở rộng hoạt động ra khu vực.
Khi tiếp cận thị trường Nhật Bản, doanh nghiệp cần nắm bắt sâu hơn những xu hướng tiêu dùng nổi bật như sản phẩm xanh, hữu cơ, truy xuất nguồn gốc minh bạch và thương mại điện tử.
Các mặt hàng có tiềm năng gồm thực phẩm chế biến sâu, cà phê, chè, hoa quả sấy, thủy sản, linh kiện điện tử, cơ khí chính xác và vật liệu xây dựng.
Cục Xúc tiến thương mại sẽ tiếp tục phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản, Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Nhật Bản và các địa phương cung cấp thông tin thị trường, kết nối giao thương, xúc tiến đầu tư, góp phần đưa hợp tác kinh tế hai nước ngày càng sâu rộng, thực chất và bền vững.
Ông Tạ Đức Minh cho rằng: Việt Nam và Nhật Bản còn nhiều dư địa mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực nông sản, thực phẩm chế biến, hàng tiêu dùng, công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng và công nghệ cao.
Nhật Bản có nhu cầu ổn định đối với thủy sản, càphê, rau quả, thực phẩm đông lạnh, đồ gỗ; đồng thời đang đẩy mạnh đa dạng hóa chuỗi cung ứng, mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực linh kiện điện tử, cơ khí chính xác, phụ tùng ô tô và thiết bị công nghiệp.
Trong lĩnh vực năng lượng và công nghệ, hai bên có thể tăng cường hợp tác về điện khí LNG, năng lượng tái tạo, hạ tầng điện, tiết kiệm năng lượng, chuyển đổi số, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.
Các cơ chế như Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 châu Á (AZEC) cũng tạo điều kiện thúc đẩy hợp tác từ thương mại đơn thuần sang liên kết sản xuất, đầu tư và phát triển chuỗi giá trị.
Theo ông Tạ Đức Minh, để khai thác hiệu quả những cơ hội này, doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường Nhật Bản về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và uy tín kinh doanh.
Do vậy, doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ thị hiếu, hoàn thiện mẫu mã, bao bì, nhãn mác; đầu tư hệ thống quản lý chất lượng, bảo đảm giao hàng đúng hạn và duy trì chất lượng ổn định.
Cùng với đó là đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do như Hiệp định Đối tác kinh tế Việt Nam-Nhật Bản (VJFTA), Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác Toàn diện Khu vực (RCEP).
Thời gian qua, Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản đã tích cực hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các triển lãm, tuần hàng Việt Nam tại AEON và chương trình xúc tiến thương mại, qua đó kết nối với nhà nhập khẩu, hệ thống bán lẻ và đối tác sản xuất Nhật Bản.
Thời gian tới, Thương vụ sẽ tiếp tục phối hợp với Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO), Trung tâm ASEAN-Japan, các hiệp hội và doanh nghiệp hai nước để thúc đẩy hợp tác trong công nghiệp, thương mại, năng lượng và phát triển chuỗi cung ứng.
Đáng chú ý, hoạt động xúc tiến thương mại sẽ chuyển mạnh từ giới thiệu sản phẩm sang kết nối theo nhu cầu cụ thể, hướng tới đơn hàng, dự án và kết quả thực chất.
Đây cũng là kỳ vọng từ chuyến thăm và các cơ chế hợp tác song phương, qua đó góp phần đưa quan hệ kinh tế, thương mại Việt Nam-Nhật Bản phát triển không chỉ về quy mô mà còn về chất lượng, hiệu quả và tính bền vững./.
(TTXVN/Vietnam+)