Các đề xuất được Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đưa ra trong các cuộc làm việc với Bộ trưởng Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (MEXT) Seki Yoshihiro, và Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (MIC) Fujii Hisayuki, ngày 2/10 tại Nhật Bản.
Tại cuộc làm việc với MEXT, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề xuất bốn nhóm hợp tác trọng tâm. Trong đó, Việt Nam mong muốn Nhật Bản tiếp tục cấp học bổng sau đại học, đặc biệt chương trình thạc sĩ và tiến sĩ, cho nhân lực Việt Nam trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Hai bên cũng thống nhất tiếp tục thúc đẩy việc tiếp nhận sinh viên, nghiên cứu sinh và tăng cường giao lưu giữa các nhóm nghiên cứu.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân và Bộ trưởng Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (MEXT) Seki Yoshihiro. Ảnh: VOV
Bộ trưởng đề nghị Nhật Bản tiếp tục hỗ trợ và đầu tư cho Đại học Việt Nhật. Phía Việt Nam cam kết đẩy nhanh việc xử lý các thủ tục hành chính liên quan, tạo điều kiện để các chương trình hợp tác được triển khai. Ngoài ra, tại trường đại học này, các bên có thể xây dựng một Mini Fab Lab về bán dẫn, để trở thành trung tâm nghiên cứu và sản xuất thử nghiệm chip quy mô nhỏ, nhằm giải quyết khoảng trống giữa đào tạo lý thuyết, thực hành và sản xuất thử.
Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đề nghị rà soát, hoàn thiện cơ chế phối hợp của chương trình Nexus - sáng kiến hợp tác chiến lược tập trung vào lĩnh vực công nghệ bán dẫn và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, mở rộng phạm vi ra các lĩnh vực khác. Một số lĩnh vực được đề xuất gồm trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử và y tế, trong đó có khả năng phối hợp với Cơ quan Nghiên cứu và Phát triển Y tế Nhật Bản (AMED)
Bộ trưởng Seki Yoshihiro nhất trí với các đề xuất, đồng thời cho biết Nhật Bản sẽ tiếp tục thúc đẩy tiếp nhận sinh viên, nghiên cứu sinh sau đại học và tăng cường giao lưu giữa các nhóm nghiên cứu. Nhật Bản cũng giới thiệu các chương trình hỗ trợ của Hội Thúc đẩy Khoa học Nhật Bản (JSPS), gồm hợp tác nghiên cứu và tiếp nhận ngắn hạn nghiên cứu sinh, nhà khoa học từ các nước châu Á và châu Phi.
Với đề xuất xây dựng Mini Fab Lab về bán dẫn tại Đại học Việt Nhật, phía Nhật Bản đề nghị các nhóm công tác hai nước thảo luận chi tiết để xây dựng mô hình khả thi.
Hai bên cũng thống nhất thành lập các nhóm làm việc chuyên môn để cụ thể hóa hợp tác trong những công nghệ tiên tiến khác, gồm trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử và y tế, trong đó có khả năng phối hợp với AMED.
Toàn cảnh buổi làm việc của Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam với Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản. Ảnh: VOV
Trong cuộc làm việc Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản, hai bên đề xuất mở rộng hợp tác trong AI, hạ tầng số và đào tạo nhân lực, đồng thời thúc đẩy các cơ chế phối hợp chính sách giữa hai nước.
Trước đó, hoạt động của nhóm công tác chung được thành lập từ năm 2017 được đánh giá mang lại nhiều kết quả tích cực. Cuộc họp tiếp theo của nhóm dự kiến diễn ra tại Việt Nam vào cuối tháng 10, tập trung vào trao đổi chính sách và pháp luật trong lĩnh vực thông tin, truyền thông.
Về AI, phía Nhật Bản đề xuất tăng cường trao đổi giữa khu vực công và tư nhân về an toàn AI, AI chuyên biệt theo từng lĩnh vực (vertical AI), xây dựng dữ liệu tiếng Việt và đào tạo nguồn nhân lực. Nhật Bản cũng sẽ cử ông đại diện tham gia đóng góp tại hội thảo AI trong khuôn khổ Tuần lễ Kỹ thuật số Quốc tế tại Việt Nam.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân và Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (MIC) Fujii Hisayuki. Ảnh: VOV
Phía Việt Nam đề xuất hai Bộ cùng xây dựng và công bố một sáng kiến hợp tác quy mô lớn, chẳng hạn chương trình đào tạo nhân lực AI, theo mô hình sáng kiến đào tạo 500 tiến sĩ bán dẫn trước đây. Phía Nhật Bản ghi nhận đề xuất và sẽ giao các bộ phận chuyên môn nghiên cứu cụ thể.
Hai bên cũng trao đổi về khả năng hợp tác phát triển hạ tầng số, gồm mạng 5G, Open RAN và trung tâm dữ liệu theo hành lang kỹ thuật số FOIP. Đây được xem là những thành phần hạ tầng quan trọng cho phát triển các dịch vụ số và ứng dụng AI.
Toàn cảnh buổi làm việc của Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam với Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (MIC). Ảnh: VOV
Nhật Bản là một trong những đối tác quan trọng về khoa học, công nghệ, thông tin và truyền thông của Việt Nam. Nhật Bản đã hỗ trợ đào tạo hàng chục nghìn tiến sĩ và nhân lực trình độ cao. Hiện khoảng 1.200 nhân lực chất lượng cao của Việt Nam, gồm tiến sĩ, giảng viên và kỹ sư làm việc tại Nhật Bản.
Một số chương trình và dự án hợp tác giáo dục, khoa học công nghệ cũng được hai bên đánh giá đạt kết quả tích cực. Chương trình JICA hỗ trợ Đại học Cần Thơ tạo nhiều bước tiến trong đào tạo và nghiên cứu. Đại học Việt Nhật (VJU) được xem là một biểu tượng của hợp tác giáo dục và khoa học công nghệ giữa hai nước.
Trong lĩnh vực công nghệ cao, chương trình Nexus đạt kết quả đáng chú ý, đặc biệt với bán dẫn. Năm 2026, chương trình nhận 16 đề xuất nhiệm vụ, sau đó đã lựa chọn được 6 nhiệm vụ phù hợp với mối quan tâm của hai bên.
Lưu Quý