Việt Nam ưu tiên làm chủ công nghệ biển tiên tiến

Tại Diễn đàn Biển Việt Nam năm 2026, diễn ra ngày 2/10 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Trung Tính nhấn mạnh: "Việt Nam cần mạnh về tri thức biển, dữ liệu biển và công nghệ biển để trở thành quốc gia biển mạnh, giàu từ biển và phát triển bền vững".

Theo Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Trung Tính, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng để Việt Nam bứt phá trong phát triển biển.

Tri thức, dữ liệu và công nghệ là nền tảng

Thứ trưởng Trần Trung Tính nhấn mạnh, muốn trở thành quốc gia biển mạnh, Việt Nam trước hết phải trở thành quốc gia mạnh về tri thức biển, dữ liệu biển và công nghệ biển.

Đây cũng là thông điệp xuyên suốt được Bộ KH&CN xác định qua hội thảo về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong triển khai Nghị quyết số 20-NQ/TW, tổ chức ngày 21/8 tại Nha Trang.

Trong đó, ngoại giao khoa học biển là cầu nối giúp Việt Nam tiếp cận tri thức, công nghệ tiên tiến và tham gia sâu hơn vào các mạng lưới nghiên cứu quốc tế. Đồng thời, đây là cơ hội để Việt Nam đóng góp sáng kiến vào giải quyết những vấn đề chung của biển và đại dương.

Phát biểu tại diễn đàn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh nhấn mạnh, biển không chỉ gắn với chủ quyền và không gian sinh tồn, mà còn là cửa ngõ kết nối Việt Nam với khu vực và thế giới.

Trong quá trình mở rộng không gian phát triển, tạo lập động lực tăng trưởng mới và nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, biển được xác định là một không gian chiến lược.

Ưu tiên làm chủ công nghệ biển tiên tiến

Trong giai đoạn 2026–2030, Bộ KH&CN đề xuất 4 hướng hợp tác quốc tế trọng tâm, từ nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ đến kết nối dữ liệu và phát triển nhân lực khoa học biển.

Một hướng ưu tiên là hợp tác nghiên cứu, tiếp nhận, chuyển giao và làm chủ các công nghệ biển tiên tiến, công nghệ mới. Những lĩnh vực được đề xuất gồm phương tiện ngầm tự hành, viễn thám đại dương, cáp ngầm biển tốc độ cao, trung tâm dữ liệu biển, năng lượng tái tạo ngoài khơi và công nghệ sinh học biển.

Cùng với công nghệ, Bộ KH&CN đề xuất tăng cường hợp tác xây dựng và kết nối hạ tầng dữ liệu đại dương khu vực, toàn cầu.

Theo đó, Việt Nam sẽ tham gia sâu hơn vào các chương trình quan trắc, chia sẻ và khai thác dữ liệu trong khuôn khổ Thập kỷ Khoa học đại dương vì sự phát triển bền vững 2021–2030 của Liên Hợp Quốc và các cơ chế hợp tác đa phương liên quan.

Để nâng cao năng lực nghiên cứu trong nước, Bộ KH&CN sẽ thúc đẩy hình thành các cơ chế liên kết chiến lược giữa những tổ chức nghiên cứu biển hàng đầu của Việt Nam với các trường đại học, viện và trung tâm nghiên cứu biển có thế mạnh trên thế giới, mục tiêu là hỗ trợ các tổ chức nghiên cứu biển Việt Nam từng bước đạt trình độ dẫn đầu ASEAN.

Hướng hợp tác còn lại tập trung vào đào tạo và thu hút nhân lực khoa học biển chất lượng cao. Bộ KH&CN đang nghiên cứu cơ chế nâng cao chất lượng hợp tác đào tạo quốc tế, đồng thời thu hút chuyên gia, nhà khoa học hàng đầu tham gia trực tiếp vào các chương trình khoa học và công nghệ biển trọng điểm của Việt Nam.

Giai đoạn 2026-2030, ngành KH&CN tập trung nâng cao năng lực nghiên cứu biển, coi dữ liệu biển là hạ tầng chiến lược quốc gia và chuyển từ ứng dụng sang làm chủ công nghệ. Hiệu quả nhiệm vụ cần được đánh giá bằng công nghệ làm chủ, sản phẩm tạo ra và năng lực quốc gia hình thành, thay vì số lượng đề tài, báo cáo.