VIS 2026: Từ "theo chuẩn" đến "định chuẩn"

Đây là trọng tâm cuộc đối thoại giữa đại diện cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp cùng các chuyên gia trong và ngoài nước tại Diễn đàn "Cạnh tranh bằng định chuẩn trong thời kỳ xoay trục kinh tế".

Sự kiện nằm trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh Đổi mới Sáng tạo Việt Nam 2026 (Vietnam Innovation Summit 2026 - VIS 2026), do InnoLab Asia phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM tổ chức dưới sự bảo trợ chiến lược của UBND TPHCM.

Lộ trình ba nấc thang nâng tầm năng lực

Cuộc thảo luận diễn ra trong bối cảnh dòng vốn, thương mại và chuỗi giá trị toàn cầu đang được tái cấu trúc mạnh mẽ. Các hàng rào kỹ thuật thế hệ mới như cơ chế kiểm kê carbon, chuẩn mực ESG hay tính minh bạch truy xuất nguồn gốc đang tác động trực tiếp tới khả năng tham gia thị trường.

Cạnh tranh hiện nay không còn xoay quanh giá thành hay tốc độ sản xuất, mà được quyết định bởi độ tin cậy, năng lực đổi mới và mức độ ổn định chất lượng trên quy mô lớn.

Dựa trên Khung phát triển chiến lược toàn cầu (World Development Report), các diễn giả tại hội nghị đã đúc kết lộ trình nâng tầm doanh nghiệp Việt qua ba nấc thang cốt lõi. Giai đoạn đầu tiên là thích ứng (Adapt), nơi doanh nghiệp nỗ lực đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe để gia nhập chuỗi giá trị.

Tiếp đó là đồng bộ (Align), đòi hỏi chuyển hóa tiêu chuẩn thành năng lực vận hành nội tại và đẩy mạnh nội địa hóa. Bước nhảy chiến lược cuối cùng là kiến tạo (Author), khi doanh nghiệp đủ sức làm chủ và tạo ra các giá trị mới làm tham chiếu cho thị trường.

Nhìn nhận về sự dịch chuyển này, ông Mohammad Mudasser, Phó tổng giám đốc PwC Vietnam, cho rằng Việt Nam đã đi qua giai đoạn chỉ cần đáp ứng tiêu chuẩn để gia nhập cuộc chơi. Giai đoạn tiếp theo đòi hỏi khả năng làm chủ công nghệ, năng lực quản trị và từng bước tạo ra những giá trị có sức lan tỏa.

Môi trường thể chế và động lực từ thị trường

Quá trình chuyển dịch từ "người tiếp nhận luật chơi" sang "chủ động định hình chuẩn mực" không phải câu chuyện của riêng một tổ chức, mà đòi hỏi sự cộng lực của toàn hệ sinh thái.

Tại phiên tọa đàm cấp cao, các chuyên gia nhận định khoảng cách từ "theo chuẩn" đến "định chuẩn" chỉ có thể rút ngắn khi hội tụ đủ ba điều kiện cốt lõi: thể chế chính sách cởi mở khuyến khích R&D, sự sẵn sàng đầu tư dài hạn của doanh nghiệp, và một thị trường biết tôn vinh chất lượng thực chất thay vì chỉ ưu tiên giá rẻ.

Đánh giá thẳng thắn về độ sẵn sàng của khối doanh nghiệp nội địa, ông Richard D. McClellan, CEO Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC), chỉ ra rằng dù đã xuất hiện những đơn vị vươn lên mạnh mẽ, số đông doanh nghiệp Việt vẫn chưa tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

Yêu cầu cấp thiết hiện nay, theo ông, là phải nâng cao tính minh bạch trong quản trị và chủ động giao tiếp bằng ngôn ngữ chuẩn mực của thị trường tài chính - thương mại toàn cầu.

Cùng chung góc nhìn, ông Lê Minh Trung, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Công nghiệp và Phát triển Bền vững (CSED) thuộc Sở Công Thương TPHCM, nhấn mạnh một vài doanh nghiệp tiên phong chưa thể làm nên năng lực định chuẩn của cả nền kinh tế. Mục tiêu dài hạn là phải chuyển hóa năng lực của những đơn vị dẫn đầu thành sức mạnh cạnh tranh chung cho toàn ngành.

Mang chủ đề "Điểm bứt phá - Những dòng chảy đổi mới sáng tạo mới: Việt Nam ở tâm điểm của sự tái định hình toàn cầu", VIS 2026 không chỉ xoay quanh câu chuyện tiêu chuẩn mà còn mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ sâu, thương mại hóa nghiên cứu và chuyển dịch năng lượng xanh.

Sự kiện năm nay thu hút hơn 4.500 lượt đại biểu tham dự trực tiếp cùng hơn 50 chuyên gia và đối tác chiến lược lớn. Nhìn lại chặng đường từ năm 2022 đến nay, diễn đàn đã chào đón hơn 20.000 lượt đại biểu từ hơn 30 quốc gia, thúc đẩy hơn 600 phiên kết nối giao thương và ghi nhận nhiều thương vụ M&A, hợp đồng thương mại trị giá hàng triệu USD.

Khi VIS 2026 khép lại, bài toán đặt ra cho nền kinh tế Việt Nam vẫn là một hành trình dài hạn: từ tiếp nhận, làm chủ đến kiến tạo giá trị. Câu hỏi chiến lược cho tương lai không còn là Việt Nam có thể đáp ứng chuẩn mực quốc tế tốt đến đâu, mà là ở những lĩnh vực nào Việt Nam có thể tạo ra giá trị đủ khác biệt để tham gia dẫn dắt thị trường.