Vớt tượng thần khỉ Hanuman dưới biển Dung Quất giao nộp bảo tàng, được thưởng lớn

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Người đàn ông ở Quảng Ngãi vớt tượng thần khỉ Hanuman dưới biển Dung Quất (Quảng Ngãi) sau đó giao nộp cho Bảo tàng tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi, được thưởng hơn 90 triệu đồng.

Chiều 18.9, ông Ung Đình Hiền, Chủ tịch UBND xã Vạn Tường (Quảng Ngãi), cho biết Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có quyết định chi thưởng cho ông Dương Đình Lục (66 tuổi, ở xã Vạn Tường) vì đã giao nộp cổ vật là tượng thần khỉ Hanuman cho Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi.

Tượng thần khỉ Hanuman được phát hiện tại Quảng Ngãi được đánh giá có kích thước lớn, còn nguyên vẹn và có giá trị đặc biệt trong việc đối chiếu, nghiên cứu nghệ thuật điêu khắc Champa. Theo các nhà nghiên cứu, hiện vật có thể xuất phát từ phế tích tháp Chánh Lộ, nơi từng khai quật hàng trăm tác phẩm điêu khắc Champa vào năm 1927.

Theo quyết định này, ông Dương Đình Lục được thưởng hơn 90 triệu đồng, trích từ nguồn kinh phí sự nghiệp văn hóa của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch yêu cầu Sở này thực hiện việc chi thưởng cho ông Lục trong năm 2026.

Ông Dương Đình Lục cho biết, đầu năm 2021, trong một lần ra Vũng Buồn (biển Dung Quất, Quảng Ngãi) câu cá, ông phát hiện nhiều mảnh gốm vỡ. Hiếu kỳ, ông lặn xuống độ sâu 3 - 4 m, cách bờ khoảng 50 m và phát hiện một phần tượng đá nhô lên khỏi lớp cát.

Đến tháng 3.2021, ông cùng người thân tổ chức trục vớt, sau đó thuê xe cẩu đưa tượng về nhà. Do tượng nặng khoảng 150 kg nên việc vận chuyển gặp nhiều khó khăn.

Ban đầu, bức tượng được đặt trong nhà và ít được chú ý. Về sau, một số người hiếu kỳ tìm đến xem, thậm chí có người trả giá 2 tỉ đồng. Tuy nhiên, ông Lục từ chối bán vì cho rằng bức tượng mang yếu tố tâm linh. Năm 2023, sau khi được chính quyền vận động, ông giao nộp cổ vật để phục vụ công tác bảo tồn.

Sau đó, Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi thành lập hội đồng giám định. Kết quả xác định đây là tượng thần khỉ Hanuman, làm bằng đá sa thạch hạt mịn, cao 84 cm, ngang 40 cm và nặng khoảng 150 kg. Tượng gồm bệ đá hình bát giác cao 14 cm và phần thân cao 70 cm, trong tư thế ngồi.

Một nhà nghiên cứu văn hóa ở Quảng Ngãi cho biết, tượng thần khỉ được phát hiện tại Quảng Ngãi cho thấy những giá trị lịch sử kéo dài khoảng 800 năm, gắn với dòng chảy lịch sử địa phương trong không gian văn hóa Champa - Đại Việt. Đây là di vật thuộc văn hóa Champa, mang những đặc trưng của nghệ thuật điêu khắc đá Champa, đồng thời thể hiện những nội dung liên quan đến tôn giáo có ảnh hưởng từ Ấn Độ.

Tháng 8.2025, ông Nguyễn Ngọc Sâm, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi, ký quyết định xác lập quyền sở hữu toàn dân đối với tượng thần khỉ Hanuman có niên đại khoảng 800 năm. Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi được giao tiếp nhận và bảo quản hiện vật.

Việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định thưởng hơn 90 triệu đồng cho ông Dương Đình Lục, 66 tuổi, ở xã Vạn Tường, Quảng Ngãi, ghi nhận hành động tự nguyện giao nộp tượng thần khỉ Hanuman cho Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi. Khoản tiền được trích từ nguồn kinh phí sự nghiệp văn hóa của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, dự kiến chi trả trong năm 2026. Ông Lục phát hiện hiện vật đầu năm 2021 khi câu cá tại Vũng Buồn, vùng biển Dung Quất, sau khi lặn xuống độ sâu 3 đến 4 m, cách bờ khoảng 50 m. Tháng 3.2021, ông cùng người thân trục vớt bức tượng nặng khoảng 150 kg, thuê xe cẩu đưa về nhà và sau đó từ chối lời đề nghị mua với giá 2 tỉ đồng vì cho rằng hiện vật mang yếu tố tâm linh. Sau khi được chính quyền vận động, năm 2023 ông Lục giao nộp tượng để phục vụ bảo tồn và nghiên cứu. Hội đồng giám định xác định đây là tượng thần khỉ Hanuman bằng đá sa thạch hạt mịn, cao 84 cm, ngang 40 cm, gồm bệ bát giác cao 14 cm và phần thân cao 70 cm trong tư thế ngồi. Hiện vật có niên đại khoảng 800 năm, mang đặc trưng nghệ thuật điêu khắc Champa và phản ánh ảnh hưởng tôn giáo từ Ấn Độ trong không gian văn hóa Champa, Đại Việt. Với kích thước lớn, tình trạng còn nguyên vẹn và khả năng liên hệ với phế tích tháp Chánh Lộ, nơi từng khai quật hàng trăm tác phẩm Champa năm 1927, bức tượng có giá trị đặc biệt cho nghiên cứu đối chiếu; tháng 8.2025, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã xác lập quyền sở hữu toàn dân và giao bảo tàng tiếp nhận, bảo quản.