' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Tên lửa New Glenn phát nổ tạo ra quả cầu lửa khổng lồ (Ảnh: Spaceflight).
Tối 28/5 (giờ địa phương), trong một cuộc thử nghiệm đốt nóng động cơ trên mặt đất tại Launch Complex 36 ở Cape Canaveral, bang Florida, tên lửa New Glenn của Blue Origin gặp sự cố và phát nổ.
Toàn bộ nhân sự tại khu vực được xác nhận an toàn, không có thương vong. Vụ nổ tạo ra một quả cầu lửa lớn, gây hư hại đáng kể cho cơ sở hạ tầng bệ phóng.
Đến ngày 5/8, Blue Origin cho biết quá trình điều tra đã xác định nguồn gốc sự cố nằm ở van oxy chính của một trong các động cơ BE-4 trên tầng thứ nhất. Công ty cho biết đã thu hồi phần cứng, tiến hành kiểm tra và thử nghiệm để xác định cơ chế hỏng hóc, đồng thời phát triển phương án cải tiến van.
Sóng hạ âm truyền gần 1.700km
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí The Seismic Record đã phân tích dữ liệu từ 36 trạm đo vi áp suất khí quyển để nghiên cứu sóng hạ âm do vụ nổ tạo ra.
Sóng hạ âm là những dao động âm thanh có tần số rất thấp, dưới ngưỡng nghe của tai người. Loại sóng này có thể truyền đi khoảng cách rất xa trong khí quyển và được sử dụng để phát hiện các sự kiện năng lượng lớn.
Nhóm nghiên cứu do nhà vật lý Elizabeth Silber thuộc Phòng thí nghiệm Quốc gia Sandia dẫn đầu đã sử dụng dữ liệu từ các trạm quan trắc để xác định vị trí vụ nổ và ước tính năng lượng của nó. Tín hiệu được ghi nhận ở khoảng cách gần 1.700km tính từ khu vực Cape Canaveral, trong đó có các trạm ở phía đông bắc bang Texas.
Phân tích đặc điểm của sóng hạ âm cho thấy vụ nổ có năng lượng nổ hiệu dụng khoảng 0,131 kiloton TNT, tương đương 131 tấn TNT. Đây là năng lượng của xung nổ ban đầu được truyền vào sóng áp suất, không phải tổng năng lượng hóa học của toàn bộ nhiên liệu trên tên lửa.
Nghiên cứu cũng đưa ra một ước tính đáng chú ý về mức độ chuyển hóa năng lượng trong vụ nổ.
Lượng nhiên liệu thực tế có trong New Glenn tại thời điểm thử nghiệm không được công bố. Do đó, nhóm nghiên cứu xây dựng các kịch bản dựa trên lượng năng lượng hóa học có thể có trong các bình nhiên liệu.
Nếu giả định các bình được nạp đầy, khoảng 3-4% năng lượng hóa học khả dụng được chuyển thành năng lượng của xung áp suất ban đầu. Với kịch bản các bình chỉ chứa khoảng một nửa, tỷ lệ này vào khoảng 6%.
Điều này không có nghĩa 3-6% lượng nhiên liệu đã bị tiêu thụ trong vụ nổ ban đầu.
Theo bà Silber, trong những tai nạn liên quan đến lượng lớn nhiên liệu đẩy, nhiên liệu và chất oxy hóa không nhất thiết trộn lẫn và phản ứng cùng lúc. Một phần vật liệu có thể tạo ra xung nổ ban đầu, trong khi phần còn lại tiếp tục cháy trong quả cầu lửa và cột khói.
Có thể so sánh với vụ nổ ban đầu tại Chernobyl
Mức năng lượng 131 tấn TNT cũng tạo cơ sở cho việc so sánh vụ nổ New Glenn với sự cố tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl năm 1986.
Một báo cáo của Phòng thí nghiệm Quốc gia Pacific Northwest thuộc Bộ Năng lượng Mỹ ước tính năng lượng của vụ nổ hơi nước ban đầu tại lò phản ứng số 4 ở Chernobyl tương đương khoảng 40 tấn TNT.
Nếu sử dụng con số này để so sánh, năng lượng nổ hiệu dụng được nghiên cứu ước tính đối với New Glenn lớn hơn khoảng 3,3 lần.
Tuy nhiên, đây chỉ là so sánh về năng lượng của các vụ nổ, không đồng nghĩa hai sự kiện có mức độ hậu quả tương đương. Thảm họa Chernobyl liên quan đến sự phá hủy lò phản ứng, cháy kéo dài và phát tán lượng lớn chất phóng xạ, trong khi vụ New Glenn là một tai nạn tên lửa trên mặt đất.
Một số nghiên cứu khác về Chernobyl cũng đưa ra các ước tính khác nhau đối với hai vụ nổ xảy ra liên tiếp tại lò phản ứng, do đó không nên coi một con số duy nhất là giá trị tuyệt đối cho toàn bộ năng lượng của thảm họa.
Vụ nổ gây thiệt hại lớn cho bệ phóng
Sự cố xảy ra chỉ vài ngày trước chuyến bay thứ tư theo kế hoạch của New Glenn.
Trước đó, New Glenn đã thực hiện ba chuyến bay. Tên lửa đạt quỹ đạo trong chuyến đầu tiên vào tháng 1/2025, thực hiện thành công nhiệm vụ thứ hai vào tháng 11/2025 và đưa tầng đẩy trở về bệ nổi trên Đại Tây Dương.
Trong chuyến thứ ba vào ngày 19/4, tầng đẩy tiếp tục hạ cánh thành công nhưng tầng trên gặp vấn đề, khiến vệ tinh BlueBird 7 được đưa vào quỹ đạo thấp hơn yêu cầu và cuối cùng không thể hoạt động.
New Glenn cao khoảng 98m, sử dụng bảy động cơ BE-4 ở tầng thứ nhất và hai động cơ BE-3U ở tầng thứ hai. Tên lửa được Blue Origin phát triển cho các nhiệm vụ phóng thương mại, an ninh quốc gia và các nhiệm vụ phục vụ chương trình thám hiểm Mặt Trăng của NASA.
NASA đang hợp tác với Blue Origin trong chương trình Artemis, trong đó New Glenn được sử dụng để đưa tàu đổ bộ Blue Moon lên Mặt Trăng.
Vụ nổ tháng 5 đã phá hủy hoặc làm hư hại nhiều hạng mục tại Launch Complex 36, trong đó có tháp chống sét, hệ thống vận chuyển - dựng tên lửa và các xi lanh thủy lực. Tuy nhiên, Blue Origin cho biết nhiều hạng mục khác như khu vực chứa nhiên liệu, nhà tích hợp tên lửa và tháp tiếp cận phương tiện vẫn trong tình trạng tốt.
Thay vì xây dựng lại nguyên trạng bệ phóng, Blue Origin cho biết đang triển khai phương án cấu hình mới và đặt mục tiêu đưa New Glenn trở lại hoạt động trước cuối năm 2026.