Xe Lexus, xe con và xe khách đều hư hỏng nặng sau vụ va chạm mạnh trên cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ảnh: Cục CSGT
Theo thông tin báo chí phản ánh, khoảng 13h31 ngày 15-9, trên cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình xảy ra vụ va chạm liên hoàn giữa một xe Lexus, một xe con và một xe khách.
Đáng chú ý, camera được cho là ghi nhận xe Lexus có dấu hiệu lạng lách, chèn ép xe con rồi dừng lại trên làn đường sát dải phân cách. Khoảng 7 giây sau, xe khách từ phía sau lao tới và tông vào hai xe đang dừng.
Dừng xe để chặn, ép xe khác trên cao tốc là hành vi đặc biệt nguy hiểm
Nếu diễn biến này được cơ quan điều tra xác nhận, vấn đề pháp lý không chỉ nằm ở việc "xe nào đâm xe nào", mà quan trọng hơn là vì sao hai xe phía trước lại dừng trên cao tốc và việc dừng xe đó có tạo ra nguyên nhân dẫn đến tai nạn hay không.
Theo khoản 2, Điều 25 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, người điều khiển phương tiện trên đường cao tốc phải tuân thủ những quy tắc riêng nhằm bảo đảm an toàn; trong đó pháp luật không cho phép tùy tiện dừng, đỗ phương tiện trên phần đường xe chạy.
Trường hợp phương tiện gặp sự cố buộc phải dừng thì phải thực hiện các biện pháp cảnh báo và đưa phương tiện ra khỏi phần đường xe chạy khi có thể.
Vì vậy, nếu xe Lexus chủ động dừng giữa làn đường đang lưu thông để chặn hoặc ép xe khác, thì đây là hành vi vi phạm quy tắc an toàn giao thông trên cao tốc.
Nghị định 168/2024/NĐ-CP cũng quy định mức xử phạt đối với hành vi dừng, đỗ xe trên đường cao tốc không đúng nơi quy định và các hành vi lạng lách, đánh võng; trường hợp hành vi vi phạm gây tai nạn còn có các chế tài nghiêm khắc hơn.
Nhưng việc dừng xe trên cao tốc khiến xe khách đâm từ phía sau không có nghĩa tài xế xe Lexus đương nhiên chịu toàn bộ trách nhiệm
Thông thường, người điều khiển xe phía sau phải giữ khoảng cách an toàn, làm chủ tốc độ và quan sát để xử lý tình huống phía trước. Trong vụ việc này, điều kiện trời mưa, mặt đường trơn càng đòi hỏi tài xế xe khách phải điều chỉnh tốc độ phù hợp.
Do đó, cơ quan điều tra vẫn phải làm rõ tốc độ của xe khách, khoảng cách giữa các xe, thời điểm tài xế phát hiện chướng ngại vật và khả năng phanh hoặc chuyển hướng tránh va chạm.
Nói cách khác, việc xe khách là phương tiện trực tiếp đâm vào hai xe phía trước chưa đủ để kết luận toàn bộ lỗi thuộc về tài xế xe khách; nhưng ngược lại, việc tài xế xe Lexus dừng xe trước đó cũng chưa đủ để mặc nhiên kết luận Lexus phải chịu toàn bộ hậu quả.
Trách nhiệm phải được xác định dựa trên lỗi của từng người và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi của họ với hậu quả xảy ra.
Khi nào tài xế có thể bị xử lý hình sự?
Trong vụ việc này, tội danh có thể được xem xét là tội "vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ" theo Điều 260 Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung và hợp nhất năm 2025.
Điều luật này không quy định cứ vi phạm luật giao thông và xảy ra va chạm là đương nhiên phạm tội. Cơ quan tiến hành tố tụng phải chứng minh được ba vấn đề: có hành vi vi phạm quy định về an toàn giao thông; có hậu quả thuộc trường hợp luật hình sự quy định; và có quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm với hậu quả đó.
Theo khoản 1 Điều 260 Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung và hợp nhất năm 2025, tùy hậu quả cụ thể, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 30 - 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 - 5 năm.
Các trường hợp hậu quả nghiêm trọng hơn có thể thuộc khoản 2 Điều 260 Bộ luật Hình sự, với mức phạt tù từ 3 - 10 năm; trường hợp đặc biệt nghiêm trọng thuộc khoản 3 Điều 260 Bộ luật Hình sự có mức phạt tù từ 7 - 15 năm.
Vì vậy, muốn biết tài xế Lexus có thực sự phải chịu trách nhiệm hình sự hay không, chưa thể chỉ nhìn vào đoạn video cho thấy chiếc xe dừng lại. Phải xác định thêm có người chết, người bị thương đến mức nào, thiệt hại tài sản bao nhiêu.
Đây là vấn đề về quan hệ nhân quả và có thể là yếu tố quyết định trách nhiệm hình sự.
Để đánh giá chính xác vụ việc, cần đặc biệt làm rõ toàn bộ diễn biến trong khoảng thời gian trước và sau khi xe Lexus dừng lại: ý chí của tài xế xe Lexus/tài xế xe khách, tốc độ của từng xe, vị trí từng xe, khoảng cách, tín hiệu chuyển làn, thời điểm phanh và khoảng thời gian 7 giây được camera ghi nhận.
Nếu chứng minh được tài xế Lexus cố tình chèn ép, buộc xe con phải dừng và sau đó chính việc dừng xe trên làn đường lưu thông tạo ra tình huống khiến xe khách không thể xử lý kịp, thì hành vi của tài xế Lexus có thể trở thành một mắt xích trực tiếp trong chuỗi nguyên nhân dẫn đến tai nạn.
Ngược lại, nếu xe khách chạy với tốc độ không phù hợp, không giữ khoảng cách hoặc hoàn toàn có khả năng nhận biết và tránh hai xe phía trước nhưng không thực hiện được, thì trách nhiệm của tài xế xe khách cũng phải được xem xét.
Trong một vụ tai nạn trên cao tốc, chỉ vài giây có thể quyết định hậu quả. Vì vậy, việc một tài xế dùng chính chiếc xe của mình để chặn, ép hoặc buộc phương tiện khác dừng lại trên cao tốc, nếu được chứng minh, là hành vi cần được nhìn nhận đặc biệt nghiêm khắc dưới góc độ an toàn giao thông và trách nhiệm pháp lý.
Ô tô Lexus lạng lách rồi dừng giữa cao tốc, xe khách lao tới tông liên hoànÔ tô Lexus dừng đột ngột giữa cao tốc, khiến xe con cũng phải dừng theo. Khoảng 7 giây sau thì một chiếc xe khách lao đến từ phía sau tông vào hai xe này.