Thị trường chứng khoán toàn cầu đang vận động trong một trạng thái đầy trái ngược. Trong khi hàng loạt chỉ số danh tiếng như S&P 500, Nasdaq Composite và Dow Jones liên tục xô đổ các kỷ lục để thiết lập đỉnh cao mới, sự biến động dữ dội của nhóm cổ phiếu công nghệ lại làm dấy lên mối lo ngại sâu sắc về nguy cơ hình thành một "bong bóng trí tuệ nhân tạo - AI".
Theo khảo sát Global Fund Manager Survey mới nhất do Bank of America thực hiện, khoảng 45% các nhà quản lý quỹ tham gia nhận định bong bóng công nghệ chính là rủi ro lớn nhất có thể gây ra cú sốc đảo chiều trên thị trường hiện nay. Đứng trước những khúc cua khó lường, giới đầu tư một lần nữa tìm về những bài học kinh điển của Warren Buffett - nhân vật lão luyện bậc nhất trong việc lèo lái danh mục vượt qua các chu kỳ thị trường giá xuống.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Warren Buffett là một nhà đầu tư giàu kinh nghiệm trong việc vượt qua các thị trường giá xuống (Ảnh: 247wallst).
Cạm bẫy từ những cơn sốt công nghệ và lời cảnh tỉnh của "nhà tiên tri xứ Omaha"
Nhìn lại giai đoạn cuối những năm 1990, khi làn sóng Internet bùng nổ kéo theo đà tăng phi mã của các cổ phiếu công nghệ, Warren Buffett từng lên tiếng cảnh báo giá cổ phiếu rất có thể sẽ lao dốc trong những năm tiếp theo. Quan điểm khi ấy của ông từng vấp phải nhiều hoài nghi, nhưng thời gian đã chứng minh tầm nhìn chiến lược của huyền thoại đầu tư này.
Buffett nhấn mạnh rằng, dù một ngành nghề có tiềm năng to lớn trong việc thay đổi diện mạo xã hội, điều đó hoàn toàn không đồng nghĩa với việc cổ phiếu của mọi doanh nghiệp trong ngành đều là một khoản đầu tư sinh lời tốt. Nhiều người thường nhầm lẫn giữa sự phát triển bùng nổ của một xu hướng công nghệ mới với khả năng tạo ra lợi nhuận bền vững của từng công ty riêng lẻ.
Trong bài viết phân tích nổi tiếng trên tạp chí Fortune vào năm 1999, Warren Buffett đã đúc kết ngắn gọn triết lý then chốt: "Chìa khóa để đầu tư không nằm ở việc đánh giá xem một ngành sẽ tác động đến xã hội nhiều ra sao, hay ngành đó sẽ tăng trưởng mạnh mẽ thế nào. Vấn đề cốt lõi là phải xác định được lợi thế cạnh tranh của từng doanh nghiệp cụ thể và quan trọng hơn cả là khả năng duy trì lợi thế đó trong bao lâu".
Thực tế lịch sử đã sớm kiểm chứng lời nhận định của ông. Khi cơn sốt dot-com thoái trào vào đầu những năm 2000, cuộc cách mạng Internet thực sự đã thay đổi toàn cầu nhưng hàng loạt doanh nghiệp công nghệ vẫn rơi vào cảnh phá sản. Rất nhiều công ty từng thực hiện những thương vụ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) với mức định giá kỷ lục đã nhanh chóng biến mất chỉ sau vài năm hoạt động.
Bài học 100 năm: Lọc người thắng, kẻ thua sau giông bão
Mọi cuộc suy thoái lớn trong vòng 100 năm qua, từ cuộc Đại suy thoái, cú đổ vỡ dot-com cho đến cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, đều có một điểm chung mang tính quy luật: thị trường sẽ tiến hành thanh lọc và phân định rạch ròi giữa người thắng và kẻ thua. Khi cơn bão tài chính quét qua, hàng nghìn mô hình kinh doanh yếu kém buộc phải rời khỏi cuộc chơi.
Ngay cả những tên tuổi lớn sở hữu nền tảng vững vàng cũng không tránh khỏi những đợt rung lắc dữ dội. Trong giai đoạn thị trường giá xuống thời kỳ dot-com, cổ phiếu Microsoft từng bốc hơi hơn 60% giá trị. Tình hình của Amazon thậm chí còn bi đát hơn khi mã này sụt giảm tới gần 95% giá trị trong giai đoạn 1999-2001. Đáng chú ý, Apple cũng từng ghi nhận cú lao dốc hơn 50% giá trị tài sản chỉ trong một phiên giao dịch duy nhất vào năm 2000.
Dẫu vậy, điểm khác biệt lớn nhất giữa các doanh nghiệp chất lượng cao và phần còn lại chính là sức chống chịu. Vượt qua những giai đoạn thử thách khắc nghiệt, cả 3 doanh nghiệp trên đều vươn lên trở thành những tập đoàn dẫn đầu toàn cầu. Nhìn trên bình diện chung, thị trường luôn phục hồi mạnh mẽ sau những đợt điều chỉnh sâu. Minh chứng rõ nét là chỉ số S&P 500 đã ghi nhận mức tăng trưởng gần 1.500% kể từ thời điểm chạm đáy vào tháng 10/2002.
Bài học rút ra từ một thế kỷ thăng trầm của thị trường chứng khoán cho thấy: phần lớn cổ phiếu đầu cơ sẽ không thể sống sót qua một cuộc suy thoái kinh tế. Ngược lại, những doanh nghiệp kiên cường vượt qua khủng hoảng nhờ sở hữu "hào kinh tế" bền vững thường mang lại mức sinh lời phi thường cho cổ đông trong dài hạn. Việc chọn lọc danh mục dựa trên chất lượng nội tại thay vì chạy theo tâm lý đám đông chính là yếu tố sống còn của mọi nhà đầu tư.
Tại thời điểm hiện nay, chưa ai có thể khẳng định chắc chắn liệu làn sóng AI có phát triển thành một bong bóng tương tự thời kỳ dot-com hay không. Dù thị trường có bước vào giai đoạn giá xuống hay tiếp tục lập đỉnh, quy luật giá trị vẫn không đổi: các doanh nghiệp sở hữu lợi thế cạnh tranh khác biệt cùng nền tảng tài chính lành mạnh sẽ luôn nắm giữ vị thế tốt nhất để bứt phá đường dài.