Bỏ qua điều hướng
•

WHO: Người dân toàn cầu sống lâu hơn, nhưng chưa chắc sống khỏe hơn

WHO: Người dân toàn cầu sống lâu hơn, nhưng chưa chắc sống khỏe hơn
Nguồn ảnh: Tuổi Trẻ

Tuổi thọ trung bình toàn cầu đạt 73,3 năm vào năm 2023, gần trở lại mức trước đại dịch COVID-19, nhưng số năm sống khỏe chỉ đạt 62,8 năm.

- Ảnh 1.

Người cao tuổi học nhảy ba lê tại một lớp học ở thủ đô Santiago, Chile - Ảnh: AFP

Báo cáo Ước tính sức khỏe toàn cầu (GHE) được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) công bố ngày 2-10 cho thấy tuổi thọ trung bình toàn cầu đạt 73,3 năm vào năm 2023, chỉ thấp hơn 0,1 năm so với mức 73,4 năm của năm 2019, trước khi đại dịch COVID-19 bùng phát.

Đại dịch khiến tuổi thọ trung bình toàn cầu giảm mạnh, xuống còn 71,5 năm vào năm 2021.

Ông Alain Labrique, người đứng đầu bộ phận dữ liệu của WHO, nhận định tuổi thọ ngày càng tăng là một trong những thành tựu lớn của ngành y toàn cầu. Tuy nhiên thách thức tiếp theo là bảo đảm những năm sống thêm cũng là những năm sống khỏe mạnh.

Theo báo cáo, tuổi thọ khỏe mạnh phục hồi chậm hơn tuổi thọ nói chung. Năm 2023, số năm sống khỏe mạnh trung bình đạt 62,8 năm, thấp hơn 0,4 năm so với năm 2019.

WHO cũng ghi nhận những thay đổi đáng chú ý về gánh nặng bệnh tật. Số ca tử vong do sa sút trí tuệ tăng gấp 3 lần, trong khi tình trạng suy giảm sức khỏe liên quan đến lo âu và trầm cảm gia tăng mạnh kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát.

Trong giai đoạn 2000-2023, châu Mỹ ghi nhận mức gia tăng lớn nhất về nguy cơ tử vong và suy giảm số năm sống khỏe mạnh. Ngược lại, khu vực Tây Thái Bình Dương có sự cải thiện đáng kể.

Năm 2023, thế giới ghi nhận 61 triệu ca tử vong, trong đó khoảng 33 triệu ca liên quan đến 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Các bệnh không lây nhiễm chiếm 8 trong 10 nguyên nhân này và hiện chiếm 74% số ca tử vong toàn cầu, tăng từ 58% vào năm 2000.

Bệnh tim thiếu máu cục bộ tiếp tục là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu năm 2023, chiếm 16% tổng số ca tử vong. Số người tử vong do bệnh này tăng từ 3 triệu ca năm 2000 lên 9,5 triệu ca năm 2023. Đột quỵ và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính lần lượt đứng thứ hai và thứ ba.

Đứng thứ tư là các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp dưới, nhóm bệnh truyền nhiễm gây tử vong nhiều nhất thế giới. Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ khác đứng thứ năm, với 2,1 triệu ca tử vong.

COVID-19 lần đầu tiên kể từ khi đại dịch bùng phát không còn nằm trong 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Số ca tử vong trực tiếp do COVID-19 giảm từ 9,4 triệu ca năm 2021 xuống còn 900.000 ca năm 2023, đưa căn bệnh này xuống vị trí thứ 14.

Trong khi đó số ca tử vong do HIV-AIDS đã giảm 62% kể từ năm 2020. Từ vị trí thứ 7 trong các nguyên nhân gây tử vong hàng đầu thế giới năm 2000, HIV-AIDS xuống vị trí thứ 22 vào năm 2023.

- Ảnh 3.Làm sao để sống khỏe mạnh khi lớn tuổi hơn?

Ngày nay nhiều người không chỉ quan tâm đến vấn đề tuổi thọ mà còn quan tâm đến sống khỏe mạnh khi lớn tuổi hơn. Một yếu tố quan trọng để lão hóa một cách lành mạnh là duy trì chức năng não bộ.

Cơ cấu nguyên nhân tử vong toàn cầu ghi nhận sự áp đảo của các bệnh mãn tính không lây nhiễm khi nhóm này chiếm 74% tổng số 61 triệu ca tử vong năm 2023. Bệnh tim thiếu máu cục bộ tiếp tục đứng hàng đầu với 9,5 triệu ca tử vong, theo sau là đột quỵ và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Đáng chú ý, tử vong do sa sút trí tuệ tăng gấp ba lần lên 2,1 triệu ca, đồng thời các vấn đề sức khỏe tâm thần như lo âu và trầm cảnh cũng gia tăng mạnh. Dù COVID-19 rời khỏi nhóm 10 nguyên nhân tử vong hàng đầu và tử vong do HIV-AIDS giảm 62% so với năm 2020, gánh nặng y tế toàn cầu đang chuyển dịch rõ rệt từ bệnh truyền nhiễm sang suy giảm thần kinh và mãn tính. Sự phân hóa địa lý thể hiện qua nguy cơ tử vong tăng cao ở châu Mỹ, trong khi khu vực Tây Thái Bình Dương ghi nhận sự cải thiện đáng kể. Thành tựu kéo dài tuổi thọ của ngành y tế hiện đối mặt thách thức cốt lõi là duy trì chức năng não bộ và chất lượng sống cho người cao tuổi.