Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 7359/VPCP-KGVX ngày 27/7/2026; Văn bản số 291/BTK/2026 ngày 10/9/2026 của Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam và Văn bản số 6009/BVHTTDL-DSVH ngày 18/9/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các cơ quan chức năng của thành phố Hà Nội đang khẩn trương xây dựng Hồ sơ đề nghị UNESCO cùng kỷ niệm 850 năm ngày mất danh nhân Tô Hiến Thành.
Danh nhân Tô Hiến Thành (1102-1179) không chỉ là bậc trung thần tiêu biểu trong lịch sử dân tộc mà còn là nhà quản trị quốc gia xuất sắc, có nhiều đóng góp trong củng cố bộ máy nhà nước, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, mở rộng không gian biển, thúc đẩy giao lưu văn hóa… của Đại Việt ở thế kỷ XII. Những giá trị về tư tưởng, đạo đức và tài năng của ông vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với công cuộc xây dựng và phát triển đất nước hôm nay.
Thành phố Hà Nội đặt mục tiêu thiết lập hệ thống luận cứ khoa học, pháp lý và thực tiễn nhằm khẳng định vị trí, công lao, tầm ảnh hưởng của Tô Hiến Thành trong lịch sử, văn hóa Việt Nam.
Thông qua việc đề nghị UNESCO cùng kỷ niệm 850 năm ngày mất danh nhân Tô Hiến Thành, thành phố kỳ vọng góp phần lan tỏa những giá trị văn hóa, lịch sử, đạo đức, tinh thần phụng sự và trách nhiệm với quốc gia; phục vụ giáo dục truyền thống, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh.
Đây cũng là dịp nâng cao nhận thức của cộng đồng trong và ngoài nước về việc gìn giữ, bảo vệ, phát huy các di sản văn hóa vật thể, phi vật thể gắn với danh nhân Tô Hiến Thành và vương triều nhà Lý tại các địa phương liên quan.
Thành phố sẽ tập hợp, kiểm kê, sưu tầm, biên dịch, thẩm định và số hóa hệ thống tư liệu liên quan đến thân thế, sự nghiệp, hành trạng, di sản tư tưởng, hệ thống di tích, địa điểm thờ phụng, lễ hội và các hình thức tôn vinh danh nhân Tô Hiến Thành.
Phạm vi khảo sát, thu thập tư liệu được xác định tại Hà Nội, Hải Phòng, Ninh Bình, Thanh Hóa và các địa phương liên quan.
Thành phố sẽ xây dựng Hồ sơ khoa học chính thức theo mẫu của UNESCO; đồng thời hoàn thành hệ thống phim tài liệu, phim khoa học, album ảnh tư liệu, kỷ yếu hội thảo, tọa đàm, các ấn phẩm xuất bản, website, báo cáo điền dã, thư mục tài liệu, báo cáo tổng hợp và thư ủng hộ.
Để thực hiện các công việc khảo sát, thu thập tư liệu, hiện vật, Hà Nội thành lập Ban Chỉ đạo, Tổ công tác cấp thành phố và Tổ biên soạn hồ sơ.
Tổ biên soạn gồm đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, chính quyền xã Ô Diên (Hà Nội) - quê hương của danh nhân Tô Hiến Thành, các nhà khoa học, chuyên gia về biên soạn, dịch thuật, truyền thông di sản...
Trên cơ sở kết quả khảo sát, thu thập tài liệu, lý lịch hồ sơ danh nhân sẽ được xây dựng theo các nhóm chuyên đề về thân thế, sự nghiệp, những đóng góp nổi bật, ảnh hưởng khu vực và quốc tế, di sản văn hóa liên quan cùng chương trình hành động phát huy giá trị di sản. Thành phố sẽ lấy ý kiến của cộng đồng nơi lưu giữ, thực hành và phát huy các giá trị liên quan đến danh nhân để hoàn thiện hồ sơ.
Hồ sơ sẽ gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trước ngày 15/10/2026, hoàn thiện để gửi qua kênh quốc gia trước ngày 1/12/2026.
Từ tháng 12/2026 đến tháng 3/2027, thành phố sẽ phối hợp bổ sung, giải trình, hiệu đính và hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu của UNESCO.
Năm 2027, thành phố sẽ tập trung quảng bá, vận động; năm 2028 triển khai các hoạt động phát huy giá trị; năm 2029 tổ chức Lễ vinh danh cùng Kỷ niệm 850 năm ngày mất khi có Nghị quyết của UNESCO.
Nguyễn Chí Dũng