Xi măng thông minh chịu được cả bom phá

Một bài báo trên tờ Economist cho biết Iran đã phát triển loại xi măng thông minh được giới thiệu là đủ cứng để chống chịu sức công phá của bom phá boongke. Thông tin này nhanh chóng thu hút chú ý vì nó đặt một vật liệu xây dựng vào trung tâm câu chuyện về động đất, hạ tầng dân dụng và năng lực phòng thủ. Theo nguồn Digital Trends được dẫn lại, những công trình sử dụng loại xi măng đặc biệt này có thể khiến các loại bom chuyên phá công sự gặp nhiều khó khăn. Iran nằm trong khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của động đất, nên nhu cầu xây dựng những công trình bền chắc luôn mang ý nghĩa thiết thực đối với đời sống người dân. Trận động đất gần đây nhất tại thành phố Bam, miền nam Iran, từng cướp đi sinh mạng của khoảng 30.000 người, để lại bài học nghiêm trọng về khả năng chống chịu của công trình. Chính bối cảnh đó thúc đẩy các kỹ sư Iran nghiên cứu một trong những loại vật liệu được mô tả là cứng nhất thế giới. Tên gọi được nhắc đến trong bài là xi măng UHPC, khác xi măng thông thường nhờ công thức phối trộn gồm bột thạch anh cùng nhiều loại sợi đặc biệt. Sự kết hợp này tạo ra vật liệu có khả năng chịu áp lực cực lớn, đồng thời tăng độ bền cho những kết cấu phải hoạt động lâu dài dưới tải trọng nặng. Nói một cách dễ hiểu, UHPC không chỉ đơn giản là xi măng cứng hơn, mà là một hỗn hợp được thiết kế để chống lại nhiều dạng tác động khắc nghiệt. Nhờ đặc tính chịu lực cao, UHPC được xem là phù hợp cho nhiều công trình hạ tầng quan trọng, từ cầu, đập đến đường hầm và những kết cấu ngầm. Vật liệu này còn có thể giúp tăng sức chịu đựng của đường ống thoát nước, vốn thường phải đối mặt với áp lực, va đập và điều kiện môi trường bất lợi. Bài viết cũng cho biết xi măng có khả năng thẩm thấu cả chất ô nhiễm, mở rộng phạm vi ứng dụng vượt ra ngoài việc gia cố các cấu trúc xây dựng. Tuy nhiên, độ cứng đặc biệt của UHPC cũng khiến vật liệu này trở thành vấn đề được giới quốc phòng quan tâm, nhất là trong bối cảnh căng thẳng giữa Iran và các đối thủ gia tăng. Theo bài báo, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta từng lo ngại bom phá boongke của Mỹ có thể không xuyên tới những boongke sâu nhất tại Iran. Mối lo này xuất hiện nếu loại xi măng siêu cứng được sử dụng để xây dựng hoặc gia cố các công trình phục vụ mục đích quân sự. Bom phá boongke được thiết kế nhằm xuyên qua lớp đất đá hoặc bê tông dày trước khi phát nổ bên trong mục tiêu, vì vậy vật liệu bảo vệ công trình giữ vai trò rất quan trọng. Nếu lớp kết cấu có khả năng chịu áp lực cực lớn, hiệu quả của một cuộc tấn công bằng loại bom này có thể bị hạn chế theo đánh giá được nêu trong nguồn. Dù vậy, bài viết không khẳng định UHPC khiến mọi phương án tấn công trở nên bất khả thi, mà chỉ nhấn mạnh thách thức đối với những mục tiêu được bảo vệ sâu. Cơ quan giảm nhẹ đe dọa quốc phòng thuộc Lầu Năm Góc đã nghiên cứu xi măng UHPC từ năm 2008, cho thấy vật liệu này không chỉ được nhìn nhận như một sáng kiến xây dựng dân dụng. Theo cơ quan này, vẫn còn nhiều công cụ khác có thể được khai thác để tấn công những địa điểm kiên cố như vậy. Một ví dụ được bài viết nêu là rắn robot mang đầu đạn hạt nhân, chi tiết cho thấy cuộc cạnh tranh giữa công nghệ bảo vệ và công nghệ xuyên phá có thể diễn ra ở nhiều hướng. Dù xuất hiện trong câu chuyện quân sự, nền tảng của xi măng thông minh Iran vẫn bắt đầu từ nhu cầu rất đời thường, đó là bảo vệ công trình và con người trước thiên tai. Những cây cầu, con đập, đường hầm hay đường ống bền chắc hơn có thể đem lại giá trị lớn cho xã hội, đặc biệt tại khu vực thường hứng chịu động đất. Trường hợp UHPC cho thấy một vật liệu sinh ra từ bài toán an toàn hạ tầng cũng có thể nhanh chóng trở thành chủ đề gây chú ý trong các cuộc thảo luận về quốc phòng.