Xếp hạng nhà khoa học toàn cầu được nền tảng Research.com công bố ngày 7/10 với các bảng tổng, 26 bảng chuyên ngành và phụ. Bảng Top 1.000 nhà khoa học xuất sắc (Top 1.000 Best Scientists), Việt Nam không có đại diện, tuy nhiên, ở nhiều bảng chuyên ngành và Ngôi sao mới nổi (Rising Stars) ghi nhận nhiều gương mặt.
Theo đó ở bảng chuyên ngành, lĩnh vực khoa học máy tính, xếp hạng 2.000 nhà nghiên cứu trên toàn thế giới, nhà khoa học đứng nhất bảng của Việt Nam là TS Lê Hoàng Sơn tại Đại học Quốc gia Hà Nội với d-index 69, xếp thứ 1.947 trên thế giới.
TS Lê Hoàng Sơn. Ảnh: ĐHQGHN
TS Lê Viết Quốc là nhà khoa học gốc Việt có thứ hạng cao nhất với d-index 110. Tuy nhiên nền tảng ghi nhận nhà nghiên cứu theo nơi làm việc, TS Quốc tại Google được tính xếp hạng 118 ở Mỹ và 214 trên thế giới.
Tương tự, trường hợp nhà khoa học Việt làm việc tại nước ngoài cũng xuất hiện trong bảng khoa học thực vật và nông học. GS Trần Đăng Xuân, Đại học Hiroshima, được ghi nhận với d-index 49, đứng thứ 77 tại Nhật và 2.102 trên thế giới.
GS Trần Đăng Xuân. Ảnh: Thanh Hằng
Cơ khí và hàng không vũ trụ là bảng các nhà khoa học Việt có thứ hạng cao. Ba nhà khoa học Việt được xếp hạng top 350 thế giới là TS Nguyễn Xuân Hùng tại Đại học Công nghệ TP HCM đứng thứ 132, TS Nguyễn Thời Trung tại Đại học Văn Lang đứng thứ 221 và TS Bùi Quốc Tịnh của Đại học Duy Tân đứng thứ 336.
Đáng chú ý, bảng phụ Ngôi sao mới nổi (Rising Stars), chỉ xếp hạng các nhà khoa học có công bố đầu tiên trong vòng 12 năm trở lại đây, có 14 nhà nghiên cứu Việt Nam so với chỉ 4 người vào năm 2024. Trong số này, 7 người làm việc ở nước ngoài, 7 người trong nước tại Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Duy Tân, Đại học Kinh tế TP HCM, Đại học Công nghệ TP HCM, Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM.
Năm nay nhà khoa học gốc Việt đứng thứ hai thế giới trong bảng Ngôi sao khoa học đang lên là TS Bùi Tiến Diệu tại Đại học Đông Nam Na Uy với h-index 116, khoảng 300 công trình và 33.000 trích dẫn. Hạng ba bảng này là TS Trần Xuân Bách tại Đại học Quốc gia Hà Nội với h-index 113, 377 công trình và hơn 189.000 trích dẫn.
TS Trần Xuân Bách. Ảnh: Johns Hopkins University
Bảng 1.000 nhà khoa học xuất sắc cho thấy sự áp đảo của hệ thống khoa học Mỹ. Trong 1.000 nhà khoa học được xếp hạng, 583 người có cơ quan công tác tại Mỹ, tương đương 58,3% toàn bộ danh sách. Tiếp theo trong nhóm các quốc gia được khảo sát ở đây là Anh với 96 người, Trung Quốc với 40 người, Nhật Bản với 18 người và Pháp với 17 người.
Research.com phân loại quốc gia theo cơ quan công tác (affiliation) của nhà khoa học, chứ không phải quốc tịch. Vì vậy, một nhà khoa học mang quốc tịch nước khác nhưng làm việc tại một trường đại học Mỹ sẽ được tính vào Mỹ
Từ năm 2022, nền tảng Research.com thực hiện xếp hạng nhà khoa học toàn cầu và công bố một lần mỗi năm. Xếp hạng 2026 xem xét 279.971 hồ sơ và dữ liệu trích dẫn tương ứng thu thập vào tháng 1. Thứ hạng cuối cùng dựa trên h-index, thể hiện cả năng suất nghiên cứu lẫn tầm ảnh hưởng, tuy nhiên không phản ánh đầy đủ đóng góp của một nhà khoa học.
Nền tảng dữ liệu giáo dục xây dựng xếp hạng Best Scientists dựa trên h-index, chỉ số kết hợp số công trình và số lượng trích dẫn. Chẳng hạn, một nhà nghiên cứu có h-index là 50 sẽ có 50 công bố nhận được ít nhất 50 trích dẫn. Ở các bảng chuyên ngành, chỉ số dùng để xếp hạng là d-index, tương tự h-index nhưng chỉ tính các công trình trong lĩnh vực xem xét.
Nam Nguyễn
- Nhà khoa học Việt chế tạo 'kẻ hủy diệt' vi khuẩn