Nhiều năm qua, vùng đất miền biên viễn Lào Cai vốn được ví như một "kho báu" dược liệu tự nhiên của cả nước nhờ khí hậu mát mẻ và hệ sinh thái rừng nguyên sinh phong phú.
Tuy nhiên, áp lực từ việc khai thác tự phát, thu hái theo kiểu tận diệt của một bộ phận người dân đã khiến nhiều loài cây thuốc quý đứng trước nguy cơ cạn kiệt. Những cánh rừng thưa dần thảm thực vật bản địa, đất đai đối mặt với nạn xói mòn, sạt lở mỗi mùa mưa lũ.
Để tiềm năng không chỉ nằm trên giấy và quan trọng hơn là tìm ra lời giải cho bài toán: Làm sao vừa tạo sinh kế cho đồng bào, vừa giữ được màu xanh của rừng, chiều 7/10, UBND phường Trung Tâm đã tổ chức Hội nghị phát triển dược liệu trên địa bàn. Sự kiện thu hút sự tham gia của đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh, Hội Đông y tỉnh Lào Cai cùng đông đảo các hợp tác xã, hộ gia đình.
Tại hội nghị, các cơ quan chuyên môn thẳng thắn nhìn nhận, thách thức lớn nhất hiện nay là phải chuyển dịch từ phương thức khai thác tự phát sang canh tác có tổ chức. “Có cây thuốc chưa có nghĩa là đã có vùng nguyên liệu bền vững. Muốn cây dược liệu trở thành sinh kế, phải gắn được người trồng với kỹ thuật, chất lượng và thị trường”, lãnh đạo UBND phường Trung Tâm nhấn mạnh.
Theo ông Nguyễn Thế Nghĩa, Phó Chủ tịch UBND phường Trung Tâm, điểm mấu chốt của chiến lược mới là việc ứng dụng mô hình phát triển dược liệu dưới tán rừng. Khác với các loại cây ngắn ngày như ngô, sắn vốn đòi hỏi phải phát quang hoàn toàn bề mặt khiến đất đai suy thoái nhanh chóng, việc đưa cây dược liệu vào rừng giúp giữ nguyên kết cấu thảm thực vật, tăng cường khả năng giữ nước ngầm và chống sạt lở – một vấn đề môi trường nhức nhối tại Lào Cai thời gian qua.
Để hiện thực hóa điều này, địa phương định hướng áp dụng nghiêm ngặt các quy trình nuôi trồng theo tiêu chuẩn GACP-WHO (Thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc). Đại diện các cơ quan chuyên môn về môi trường của tỉnh cũng thẳng thắn yêu cầu địa phương, quá trình triển khai bà con phải nói không với các loại thuốc bảo vệ thực vật hữu cơ tổng hợp và phân bón hóa học nhằm bảo vệ tuyệt đối nguồn nước thượng nguồn và hệ vi sinh vật trong đất rừng.
Đồng thời, việc phát triển kinh tế lâm nghiệp đa giá trị này sẽ bám sát tinh thần của Nghị quyết số 48-NQ/TU về phát triển dược liệu chiến lược tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026-2030 và Nghị quyết số 24/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh. Các chính sách sẽ hỗ trợ từ khâu quản lý mã số vùng trồng, dược liệu tự nhiên trong rừng cho đến xây dựng cơ sở bảo quản thân thiện với môi trường.
Tại Hội nghị, đại diện các cơ quan chuyên môn cũng tập trung trao đổi về việc rà soát cây dược liệu hiện có, lựa chọn những loại cây phù hợp với điều kiện địa phương, khả năng hình thành vùng nguyên liệu, tổ chức sản xuất và xây dựng liên kết giữa người dân với hợp tác xã, doanh nghiệp.
Các nội dung về giống, kỹ thuật sản xuất, chất lượng, nguồn gốc, bảo tồn và khả năng sơ chế, chế biến, tiêu thụ sản phẩm cũng được trao đổi trực tiếp với các đại biểu cơ sở.
Kết thúc Hội nghị, UBND phường Trung Tâm phát động phong trào trồng, bảo tồn và phát triển cây dược liệu trên địa bàn, kêu gọi các tổ dân phố, hộ gia đình, hợp tác xã, doanh nghiệp và người dân cùng tham gia.
Địa phương định hướng phong trào bắt đầu từ những mô hình phù hợp, từng bước hình thành vùng nguyên liệu và các chuỗi liên kết, thay vì chạy theo diện tích.
Với cách tiếp cận này, cây dược liệu giờ đây không chỉ là sinh kế mới xóa đói giảm nghèo, mà đã gánh vác sứ mệnh lớn hơn: Trở thành tấm lá chắn xanh che chở cho đại ngàn Lào Cai trước những biến động cực đoan của khí hậu.