Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ về vấn đề bạo lực học đường - Ảnh: D.LIỄU
Chiều 9-11, Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ thông tin về ảnh hưởng của bạo lực học đường đối với tâm lý và sức khỏe tâm thần trẻ em.
Bị bắt nạt kéo dài, nữ sinh 15 tuổi mắc trầm cảm nặng
ThS Hoàng Trường Sơn, Viện Sức khỏe tâm thần, cho biết đơn vị vừa tiếp nhận điều trị một nữ sinh 15 tuổi có ý tưởng tự sát và hành vi tự gây thương tích.
Từ giữa năm lớp 8, khi chuyển đến học tại trường ở thành phố, nữ sinh bắt đầu bị nhóm bạn trêu chọc, tung tin đồn thất thiệt, gán ghép chuyện tình cảm, cười cợt khi mắc lỗi hoặc bị điểm kém, cố tình cô lập và có những hành vi đánh, trêu chọc quá mức.
Nữ sinh thường nhẫn nhịn, ít phản ứng. Dù từng kể với mẹ và gia đình đã trao đổi với giáo viên chủ nhiệm, tình hình không cải thiện đáng kể.
Sau đó, em dần xuất hiện các biểu hiện buồn bã, lo lắng trước khi đến lớp, dễ khóc, thu mình, mất hứng thú với sở thích vẽ tranh, học tập sa sút và mất ngủ. Em thường tự ti, cho rằng bản thân kém cỏi, ngại tiếp xúc với người khác.
Khoảng một tuần trước khi đến khám, gia đình phát hiện nhiều vết thương ở mặt trong cẳng tay, trong đó có những vết mới còn rớm máu. Nữ sinh cho biết tự gây thương tích để giải tỏa căng thẳng, khó chịu.
Sau thăm khám, nữ sinh được chẩn đoán giai đoạn trầm cảm nặng không có triệu chứng loạn thần, có ý tưởng tự sát.
Theo định nghĩa của UNESCO và Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bạo lực học đường bao gồm các hành vi bạo lực thể chất, tinh thần, tình dục xảy ra trong và xung quanh trường học, trên đường đến trường hoặc trên không gian mạng.
Trong đó, bắt nạt là hình thức phổ biến, được nhận diện qua ba đặc điểm: cố ý gây tổn hại, lặp lại theo thời gian và có sự mất cân bằng quyền lực giữa người thực hiện với người bị bắt nạt.
Theo kết quả Chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) 2025 do OECD công bố mới đây, có 19,9% học sinh Việt Nam tham gia khảo sát cho biết từng bị bắt nạt vài lần mỗi tháng, tương đương mức trung bình 19,6% của OECD.
Hình thức phổ biến nhất là bị trêu chọc (15,8%), tiếp đến là bị lan truyền tin đồn ác ý (8,7%), bị đe dọa, đánh hoặc đăng thông tin lên mạng.
Cần can thiệp cả người bị bắt nạt và người bắt nạt
Theo PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, người thực hiện hành vi bắt nạt cũng có thể gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần. Một số trẻ vừa là nạn nhân, vừa là người gây bắt nạt, có nguy cơ gặp khó khăn về tâm lý và hành vi cao hơn.
Theo PGS Tuấn, hành vi bắt nạt đôi khi liên quan đến những vấn đề nền như rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), rối loạn hành vi, khó kiểm soát xung động hoặc từng chứng kiến, trải qua bạo lực gia đình.
Vì vậy, chỉ áp dụng hình thức kỷ luật mà không đánh giá nguyên nhân phía sau có thể chưa giải quyết được gốc rễ vấn đề.
PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai - Ảnh: D.LIỄU
Theo bác sĩ Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc, Viện Sức khỏe tâm thần, khi tiếp nhận trường hợp nghi bị bạo lực học đường, nhân viên y tế cần ưu tiên đánh giá mức độ an toàn, thương tích, nguy cơ tiếp tục bị tấn công và ý tưởng tự sát.
Trẻ có thể được đánh giá thêm về trầm cảm, lo âu, sang chấn và các vấn đề sức khỏe tâm thần khác. Nguyên tắc can thiệp là bảo đảm an toàn, chấm dứt hành vi bắt nạt, đồng thời hỗ trợ tâm lý và điều trị các rối loạn đi kèm nếu có.
Với trẻ bị bắt nạt, có thể áp dụng liệu pháp nhận thức - hành vi (CBT), liệu pháp nhận thức - hành vi tập trung vào sang chấn (TF-CBT) tùy tình trạng. Việc sử dụng thuốc chỉ được cân nhắc khi có chỉ định chuyên môn.
Với trẻ thực hiện hành vi bắt nạt, cần kết hợp kỷ luật phù hợp, không bạo lực với tư vấn tâm lý, rèn luyện khả năng kiểm soát cảm xúc, phát triển sự thấu cảm và phối hợp với gia đình để điều chỉnh hành vi.
Ở cấp độ nhà trường, cần xây dựng nội quy phòng chống bắt nạt, tăng cường giám sát, tập huấn giáo viên và phối hợp với phụ huynh.
"Bạo lực học đường không chỉ là vấn đề kỷ luật mà còn là vấn đề sức khỏe tâm thần, đòi hỏi sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, ngành y tế và cộng đồng để ngăn chặn tổn thương kéo dài ở trẻ", PGS Tuấn khuyến cáo.
Học sinh bất ngờ khi nghe mức bồi thường trong phiên tòa giả định về bạo lực học đườngSáng 26-10, UBND phường An Đông, TP.HCM phối hợp với UB MTTQ phường, Ban giám hiệu Trường THCS Kim Đồng tổ chức phiên tòa giả định nhằm phòng chống bạo lực học đường.