200 doanh nghiệp đóng góp gần 1 triệu tỉ đồng ngân sách - Ảnh: QUANG ĐỊNH
20 doanh nghiệp lớn đóng góp hơn 600.000 tỉ
Đây là số liệu đáng chú ý được ghi nhận tại lễ vinh danh các doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam năm 2026 (VNTAX 2026) do CafeF tổ chức.
Tổng số thực nộp của 200 doanh nghiệp này đạt 989.300 tỉ đồng, tăng 25% so với kỳ xếp hạng trước. Đặt trong bối cảnh tổng thu ngân sách nhà nước năm 2025 đạt khoảng 2,65 triệu tỉ đồng, nhóm này đã đóng góp hơn 37% tổng số thu cả nước.
Dữ liệu thống kê cho thấy mức độ tập trung rất lớn vào nhóm doanh nghiệp dẫn đầu. Chỉ riêng 20 doanh nghiệp đứng đầu đã đóng góp 614.000 tỉ đồng, tương đương gần 62% tổng số nộp của VNTAX 200. Nhóm dẫn đầu có sự hiện diện của doanh nghiệp thuộc cả ba khu vực.
Khu vực tư nhân có Vingroup, Sunshine Group, NH Smart City thuộc BRG Group, Hòa Phát, Thành Công và THACO. Vingroup đứng đầu với mức đóng góp ngân sách tăng từ 56.200 tỉ đồng lên gần 148.800 tỉ.
Khối doanh nghiệp nhà nước có PetroVietnam, Viettel, Petrolimex, Vinacomin, Vinataba, EVN và Vietcombank. PetroVietnam đóng góp khoảng 91.000 tỉ đồng, tiếp theo là Viettel với hơn 42.290 tỉ.
Nhóm doanh nghiệp có vốn nước ngoài và liên doanh có Heineken Vietnam, Toyota, Honda, Vietsovpetro, Lọc hóa dầu Nghi Sơn, Sabeco và Ciputra Hanoi.
Xét theo ngành, bất động sản - xây dựng là nhóm đóng góp lớn nhất với tổng mức nộp hơn 234.000 tỉ đồng, chiếm gần 24%. Đứng thứ hai là năng lượng - tài nguyên, bao gồm dầu khí, xăng dầu, điện năng và than - khoáng sản, với tổng mức nộp hơn 220.000 tỉ đồng, chiếm 22,3%.
Lĩnh vực tài chính có 40 doanh nghiệp, đóng góp khoảng 139.000 tỉ đồng. Trong đó riêng 23 ngân hàng đóng tổng cộng 104.600 tỉ đồng.
Vắng bóng Samsung, Intel...
Theo ông Đậu Anh Tuấn - Phó tổng thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), dữ liệu cho thấy sức nặng của nguồn thu đang tập trung vào một nhóm doanh nghiệp. Ông lưu ý nếu 20 doanh nghiệp dẫn đầu suy giảm "sức khỏe" hoặc gặp khó khăn trong hoạt động kinh doanh sẽ tác động đến tổng thu ngân sách.
Một điểm đáng chú ý khác là sự chênh lệch giữa đóng góp ngân sách và đóng góp xuất khẩu của khu vực FDI. Dù khối doanh nghiệp FDI chiếm hơn 80% kim ngạch xuất khẩu 8 tháng đầu năm 2026, khu vực này chỉ chiếm khoảng 18% tổng số ngân sách của top 200. Trong danh sách không có những đơn vị xuất khẩu lớn như Samsung, Canon hay Intel.
Theo ông Tuấn, một phần nguyên nhân có thể đến từ mô hình gia công, lắp ráp với giá trị gia tăng giữ lại trong nước còn mỏng, cùng các chính sách ưu đãi thuế. Việc áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu 15% và Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị về đầu tư nước ngoài sẽ tạo ra những thay đổi đáng chú ý trong thời gian tới.
Sự phân hóa về đóng góp ngân sách - Ảnh: CafeF
Để nguồn thu ngân sách bền vững, theo ông Tuấn, bên cạnh việc xuất hiện những đỉnh cao, việc “bồi dưỡng chân tháp” rất quan trọng. Muốn phát triển và nuôi dưỡng nguồn thu, cần xây dựng một thể chế vững mạnh.
Đầu tiên là phải tăng số lượng người nộp thuế, làm sao để có thêm nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lọt vào danh sách nộp thuế trên 10.000 tỉ hay 100.000 tỉ đồng. Dư địa phát triển vẫn còn rất lớn ở những doanh nghiệp ngoài danh sách.
Thứ hai là chi phí tuân thủ phải vừa sức người nộp. Chính sách thuế cần phù hợp với "sức khỏe" doanh nghiệp và có sức cạnh tranh so với các nước trong khu vực. Việc cải cách thủ tục nộp thuế cũng hết sức quan trọng.
Thứ ba, nhóm chính sách thuế phải ổn định và dự đoán được. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp rất lo ngại rủi ro về mức thuế phải đóng hoặc gặp khó khăn khi hoàn thuế. Ông Tuấn cho rằng đây là một câu chuyện dài hạn cần giải quyết.
Phó thủ tướng Phạm Gia Túc: Doanh nghiệp FDI phải chủ động mở rộng nhà cung cấp Việt NamXây dựng chương trình kết nối, phát triển nhà cung cấp Việt Nam cho các tập đoàn điện tử, bán dẫn và công nghệ theo từng chuỗi sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu của doanh nghiệp.