4 vấn đề tiêu hóa thường gặp ở người tiểu đường

Nguồn ảnh: VnExpress

Đường huyết biến động kèm kháng insulin có thể làm rối loạn tiêu hóa, mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột gây đau bụng, táo bón.

Hội chứng tăng sinh vi khuẩn ruột non (SIBO) là tình trạng mất cân bằng vi khuẩn trong ruột non. Các triệu chứng của SIBO bao gồm đầy hơi, tiêu chảy và khó chịu ở bụng.

Lượng đường trong máu cao kéo dài làm tổn thương, suy giảm chức năng các dây thần kinh kiểm soát hoạt động nhu động ruột khiến thức ăn và dịch tiêu hóa không được đẩy xuống nhanh mà bị lưu lại lâu hơn tại ruột non. Quá trình này tạo điều kiện để vi khuẩn từ đại tràng phát triển gây rối loạn hệ vi sinh vật.

Đường huyết cao có thể ảnh hưởng đến dây thần kinh dạ dày. Ảnh: Bạch Dương — Chỉ số đường huyết cao có thể ảnh hưởng đến dây thần kinh dạ dày. Ảnh: *Bạch Dương*

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) khá phổ biến, thường gây ợ nóng, buồn nôn, ho, đau ngực, đau bụng, hơi thở có mùi khó chịu... Bệnh xảy ra do cơ thắt thực quản dưới (LES) đóng và mở không đúng cách tạo điều kiện cho axit dạ dày có thể trào ngược lên cổ họng.

Bệnh tiểu đường làm tăng nguy cơ mắc trào ngược do đường huyết cao ảnh hưởng hoặc rối loạn khả năng co bóp của thực quản, khiến thức ăn di chuyển chậm, ứ đọng lâu trong dạ dày tạo áp lực đẩy ngược lên thực quản.

Gan nhiễm mỡ liên quan đến tình trạng kháng insulin ở người tiểu đường. Khi đó, tuyến tụy có thể tăng sản xuất insulin, kích thích gan tổng hợp chất béo. Đồng thời, kháng insulin thúc đẩy mô mỡ giải phóng axit béo tự do vào máu, đưa về gan và làm tăng tích tụ mỡ tại cơ quan này.

Táo bón có thể là biến chứng của bệnh tiểu đường do các dây thần kinh trong đại tràng có thể bị tổn thương khi lượng đường trong máu tăng cao kéo dài. Các dây thần kinh trong ruột tổn thương dẫn đến các cơ không hoạt động tốt để đẩy phân ra ngoài, khiến đi ngoài khó khăn.

Ngoài ra, các loại thuốc dùng để điều trị bệnh tiểu đường cũng có thể làm thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột, tăng nguy cơ táo bón.

Để hạn chế ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, người tiểu đường nên duy trì đường huyết ổn định bằng cách ưu tiên rau xanh, trái cây phù hợp, protein nạc và thực phẩm ít đường. Ngủ đủ giấc, tập thể dục thường xuyên và giảm căng thẳng cũng tốt cho sức khỏe.

Anh Chi (Tổng hợp)

Độc giả đặt câu hỏi về bệnh tiểu đường tại đây để bác sĩ giải đáp

Tình trạng tăng đường huyết kéo dài và kháng insulin là những nguyên nhân trực tiếp làm suy giảm chức năng thần kinh tự chủ điều khiển nhu động đường tiêu hóa. Sự rối loạn vận động này dẫn tới hội chứng tăng sinh vi khuẩn ruột non (SIBO) khi thức ăn ứ trệ tạo môi trường cho vi khuẩn đại tràng phát triển, gây đầy hơi và tiêu chảy. Đồng thời, tổn thương thần kinh đại tràng kết hợp tác dụng phụ của một số thuốc hạ đường huyết làm chậm khả năng co bóp tống phân, dẫn đến biến chứng táo bón mạn tính. Ở phần trên của ống tiêu hóa, bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) diễn tiến nghiêm trọng hơn do áp lực tích tụ từ dạ dày chậm làm rỗng. Khi cơ thắt thực quản dưới đóng mở bất thường do rối loạn co bóp thực quản, dịch axit dạ dày dễ dàng trào ngược gây ợ nóng, đau tức ngực và buồn nôn. Cơ chế bệnh sinh này giải thích vì sao bệnh nhân đái tháo đường thường phải chịu đựng các cơn trào ngược kéo dài và tái phát nhiều lần. Bên cạnh ống tiêu hóa, gan cũng chịu tổn hại trực tiếp khi tình trạng kháng insulin thúc đẩy tuyến tụy tăng tiết insulin, kích thích quá trình tổng hợp chất béo nội sinh. Sự giải phóng ồ ạt các axit béo tự do từ mô mỡ vào tuần hoàn làm gia tăng nhanh chóng lượng mỡ tích tụ tại gan. Đây là mắt xích chuyển hóa nguy hiểm khiến người mắc tiểu đường có tỷ lệ tiến triển gan nhiễm mỡ rất cao. Để bảo tồn chức năng tiêu hóa và ngăn ngừa biến chứng, kiểm soát ổn định chỉ số đường huyết là nguyên tắc điều trị then chốt. Người bệnh cần thiết lập chế độ dinh dưỡng giàu rau xanh, trái cây phù hợp, protein nạc kết hợp hạn chế thực phẩm nhiều đường. Việc duy trì giấc ngủ chất lượng, tập luyện thể lực đều đặn và kiểm soát căng thẳng tâm lý đóng vai trò bổ trợ thiết yếu nhằm nâng cao sức khỏe chuyển hóa toàn diện.